Jump to ratings and reviews
Rate this book

Woke is het nieuwe Marrakech-pact

Rate this book
(of: Hoe ons Capitool elke dag wordt bestormd) - een pamflet

TOM LANOYE schreef een even furieus als hilarisch pamflet over het spook van ‘woke’. In de States is het echte doelwit van de anti-woke-waanzin nu al zonneklaar. Abortus, homohuwelijk, vrij onderwijs, vakbondsrechten, wapenwetten en ethisch ondernemerschap liggen steeds meer onder vuur. Scholen en bibliotheken verwijderen uit zelfcensuur duizenden boeken, zelfs van Nobelprijswinnaars. En als het afhangt van Donald Trump en Ron DeSantis wordt woke de inzet van de presidentsverkiezingen.

In België is N-VA-voorzitter Bart De Wever de aanjager van de anti-woke-hysterie. Ooit was hij op rechts de enige winnaar van elke cultuuroorlog. Dat is verleden tijd sinds de saga rond het niet-bindende Marrakech-pact. Zijn partij heeft die kwestie toentertijd zelf groot gemaakt door uit de regering-Michel te stappen, uit angst voor Vlaams Belang. Zo verkocht ze zichzelf bij de daaropvolgende verkiezingen een historische pandoering. Niemand kan rechts-extremisten overtroeven in ranzigheid. Toch speelt de burgemeester van Antwerpen aangaande woke opnieuw voluit op hun terrein. Voorval na voorval klopt hij op en melkt hij uit, vooral in de culturele sector. Zo wil hij ‘de vernietiging van onze cultuur’ voorkomen — zijn eigen woorden. Maar opnieuw versterkt hij vooral extreemrechts en zal woke voor zijn partij een nieuw Marrakech-debacle opleveren.

"Artiesten beschrijven identiteiten. Ideologen schrijven ze voor. Geen van beide groepen heeft helemaal gelijk. Artiesten geven dat ongelijk toe en maken er toch hun beroep van. Ideologen geven hun ongelijk nooit toe en maken er net zo goed hun beroep van.”

WOKE IS HET NIEUWE MARRAKECH-PACT is de achttiende lezing in een reeks die vernoemd is naar Paul Verbraeken (1946-2004). Hij was een ongebonden kritische denker. Te zijner nagedachtenis laten zijn vrienden sinds 2006 elk jaar een eminente spreker aan het woord.

128 pages, Paperback

First published July 26, 2023

6 people are currently reading
229 people want to read

About the author

Tom Lanoye

104 books432 followers
Tom Lanoye in de Nederlandstalige Wikipedia

Tom Lanoye in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

Tom Lanoye bij "Schrijversgewijs"


Tom Lanoye (his name is pronounced the French way: /lanwa/) was born August 27, 1958 in the Belgian city Sint Niklaas. He is a novelist, poet, columnist, screenwriter and playwright. His literary work has been published and/or performed in over fifteen languages. Lanoye lives and works in Antwerp (Belgium) and Cape Town (South Africa).

Lanoye is not only a writer, but also an entrepreneur. As the youngest son of a butcher, he self-published his first work. In his own words, 'Just like all the punk bands did in those days: out of dissatisfaction with the existing structures, and to learn the trade from the inside out'.

Lanoye started out as an enfant terrible, but has become one of the most widely read and critically acclaimed authors in his language area. A writer that devotes himself to all forms of text and writing (for books, newspapers, periodicals and printed matter as well as for plays, cabaret and vocal performances) and makes regular appearances at all the major European theatre festivals.

Tom Lanoye in the English Wikipedia

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
53 (22%)
4 stars
126 (52%)
3 stars
47 (19%)
2 stars
6 (2%)
1 star
6 (2%)
Displaying 1 - 30 of 42 reviews
Profile Image for Sofie.
184 reviews56 followers
August 4, 2023
Ik lees Lanoye altijd graag, maar hij is op zijn best wanneer hij zijn pen in vitriool doopt om onze parttimeburgemeester en diens opportunistische strijd tegen denkbeeldige vijanden te kijk te zetten. Derhalve!
Profile Image for Fons Mariën.
Author 5 books15 followers
August 22, 2023
Dit jongste boek van Tom Lanoye bevat ook een ondertitel : of hoe ons Capitool al elke dag wordt bestormd. Het boek wordt op de titelpagina als een pamflet bestempeld en is de uitgeschreven en aangevulde tekst van de Paul Verbraeken-lezing die Tom Lanoye in april van dit jaar in Antwerpen hield. Als je weet dat dit een pamflet is en je de virtuoze en polemische taal van de auteur een beetje kent, besef je al ongeveer waaraan je je als lezer kunt verwachten. Voeg daaraan toe dat dit over het nationalisme en woke gaat, dan verkrijg je de explosieve cocktail die hier geserveerd wordt.

Ik wil hier de titel van Lanoye’s recente interview in De Morgen (‘Bart De Wever gaat zijn tanden stuk bijten op woke’, 28 juli 2023) parafraseren en stellen dat Tom Lanoye zijn tanden stuk bijt op woke. Dat hij weinig kaas gegeten heeft van woke, zal ik hier verder aantonen. Maar eerst zal ik kort samenvatten waar dit pamflet zoal over gaat. De auteur richt zijn vlijmscherpe pijlen op de identiteitspolitiek, meer in het bijzonder het nationalisme, in casu het Vlaams-nationalisme en in het bijzonder de N-VA en Bart De Wever. Zo schrijft hij over uitingen van het Vlaams-nationalisme in de TV-reeks ‘Het verhaal van Vlaanderen’ en vooral nog in ‘De Canon van Vlaanderen (die op het ogenblik van zijn lezing nog niet afgewerkt was en die inmiddels gepubliceerd is, wat de auteur er niet toe beweegt om zijn tekst ook maar met één letter aan te passen). Ik ben het slechts ten dele eens met Tom Lanoye, met name wanneer hij schrijft: “waarom blijft het voor flaminganten zo moeilijk om zich complexloos én Vlaming én Belg te voelen?” (p. 27). Ik ben geen Vlaams-nationalist en heb hier geen moeite mee. Maar evenmin ben ik geneigd te denken dat achter elke Vlaams-nationalistische boom (TV-reeks of Canon) een (rechtse, fascistoïde) indiaan schuil gaat. Tom Lanoye doet weinig moeite om zijn vraag ook ernstig te beantwoorden. In de plaats hiervan lijkt hij geobsedeerd door de Vlaams-nationalisten en vooral Bart De Wever Hij ergert zich blauw aan alle Vlaams-nationalistische projecten. Tom Lanoye drukt zijn ergernissen uit in “schimpscheuten” en in een drammerige, pamfletaire stijl.

De basisstelling van dit boek is de volgende. Tom Lanoye verwijst naar eind 2018, toen N-VA de regering-Michel verliet omdat die het Marrakech-pact (over migratie) wou ondertekenen. Dat deed de regering-Michel toch. Michel II lette op de lopende zaken tot de verkiezingen in 2019. N-VA verloor toen een deel van zijn electoraat en zijn zetels, dat kwam gunstig uit voor zijn concurrent op rechts, het Vlaams Belang. In voetbaltermen : N-VA gaf de assist, het Vlaams Belang scoorde. Welnu, Tom Lanoye is van mening dat iets soortgelijks zich zal voordoen nu BDW zich profileert in de kritiek op woke. Bart De Wever heeft namelijk een toespraak over woke gehouden in enkele Vlaamse universiteiten en zijn tekst uitgeschreven in zijn boek ‘Over woke’ (2023). Tom Lanoye denkt dat de antiwoke-houding van de N-VA en vooral BDW zal gekaapt worden door extreem-rechts. In wezen is dit niet meer dan een hypothese, waarvoor hij weinig grondige argumenten aanbrengt. Waar ik vooral over val is dat in zijn tweede hoofdstuk (over woke) waarin Tom Lanoye uitsluitend verwijst naar het boek van BDW. Hij blijkt weinig af te weten van woke. Eerst probeert hij nog woke af te doen als bijna onbestaand “Niemand kent de officiële woordvoerders of centrale overlegorganen van woke, want die bestaan niet. (…) Behalve een gemakkelijke want vage vijand levert hij (=woke) ook een lapmiddel op om het niet te hoeven hebben over ware problemen en stinkende dossiers” (p. 66). Tom Lanoye is hiermee in hetzelfde bedje ziek als Paul Goossens die in een Knack-interview woke bestempelde als “een schijnprobleem”. Het klopt dat er geen echt georganiseerde woke-beweging is. Maar het is evenzeer waar dat er een omlijnd woke-gedachtegoed is, dat veelal geïmporteerd is uit de VS en het VK en dat bij ons woordvoerders heeft, zoals vooral in Nederland Gloria Wekker en Anousha Nzume. En een gedachtegoed dat inderdaad geënt is op het postmodernisme, zoals bijvoorbeeld blijkt uit het boek ‘Cynical studies’ van Helen Pluckrose en James Lindsay. Maar Tom Lanoye heeft zich zo niet verdiept in woke. In de plaats hiervan botviert hij zijn obsessie met Bart De Wever op zijn tekst. Hij brengt diens standpunten in ‘Over woke’ meteen in verband met de antiwoke-maatregelen van de Republikein Ron DeSantis in Florida. Het klopt dat die rechtse politicus een uitgesproken en omstreden beleid voert tegen woke in zijn staat. Maar is er een verband met BDW? Dat is zoiets als ‘guilty by association’. Ergerlijk is vooral het feit dat Tom Lanoye niet verder is gaan kijken dan dit boek van BDW. In zijn tekst is geen vermelding van enig ander (en kritisch) boek over woke. Een bibliografie bevat dit pamflet evenmin. Ik kan wijzen op de volgende boeken over woke (mijn eigen boek laat ik even buiten beschouwing) : ‘Wie wat woke’ van Walter Weyns, ‘Zwijg! Waarom woke niet deugt’ van Paul Boonefaes, ‘Ben ik wel woke genoeg?’ van Martin Harlaar, ‘Wokabulary’ en ‘Het spook van woke’ van Floris van den Berg, ‘Links is niet woke’ van Susan Neiman. En dan vergeet ik wellicht nog titels. Met zijn pamflet versterkt Tom Lanoye vooral de simplistische redenering dat wokekritiek (altijd) van rechts komt, dus woke zal wel links zijn. Dat is niet helemaal waar. In ‘het spook van woke’ neemt de Nederlandse filosoof Floris van den Berg de positie in van humanistische criticus van woke. Wie zijn boek leest, stelt vast hoe het woke-gedachtegoed al is doorgedrongen in de (Nederlandse) universitaire wereld en hoe docenten daar soms op eieren moeten lopen. Susan Neiman tracht op filosofische wijze duidelijk te maken dat de achterliggende stellingen van woke helemaal niet stroken met een ware, linkse opstelling. Zij wijst vooral op het gebrek aan universalisme en aan vooruitgangsdenken bij woke.
Voor zover woke dan toch bestaat in het hoofd van Tom Lanoye is dit een links verschijnsel en is elke woke-kritiek in principe verdacht, want komend van rechts of extreem rechts. Hij doet hiermee de waarheid geweld aan en vergeet de belangrijke nuances. De auteur wil ons waarschuwen : kritiek op woke zal ertoe leiden dat vooral extreem rechts (in ons land het Vlaams Belang) met de trofee gaat lopen, in de vorm van een verkiezingsoverwinning. Zoals gezegd: dit is een hypothese, waarvoor hij weinig harde argumenten aandraagt.
En de bestorming van ons capitool? In een ultrakort slothoofdstuk behandelt Tom Lanoye dit en hij verwijst hier vooral naar de rol van de partijvoorzitters in ons politiek bestel. Erg uitgewerkt is zijn kritiek op de particratie (een kritiek die niet nieuw is) niet.
Dit boek moet het vooral van de verbale krachtpatserij en het taal-vuurwerk hebben. Tom Lanoye slaagt erin zijn visie scherp te formuleren. Op sommige punten kan ik hem volgen, maar zijn visie op woke en antiwoke is eenzijdig en ongenuanceerd. Tom Lanoye heeft zijn huiswerk over woke niet (goed) gemaakt, zo stel ik vast. Hij schopt verbaal wild op zich heen, in alle richtingen. Onder het motto : ik zal zo wel iets of iemand raken.
Profile Image for Peter Vandenabeele.
98 reviews5 followers
August 12, 2023
Intelligente, uitstekend geschreven tekst over een interessante, actuele problematiek. Het is een reactie op de publicatie “Over Woke” van Bart De Wever. De tekst wordt omschreven als “een pamflet”. Hij heeft daar dan ook alle eigenschappen van, is wat “pamflettair” en mist naar mijn aanvoelen hier en daar wat nuance. Maar meestal kan ik me toch achter de grote lijnen scharen . Aanbevolen lectuur voor wie op de hoogte wil blijven van een actueel maatschappelijk debat.
Profile Image for Lukas Simons.
19 reviews
March 28, 2024
In `Woke is het nieuwe Marrakech-pact' beschrijft Tom Lanoye hoe de zorgvuldig geconstrueerde Vlaamse identiteit in `Het canon van Vlaanderen' wordt voorgedragen en meteen als slachtoffer afgeschilderd van de doorgeslagen, zelfhatende "wokers". Hoe woke een nieuwe zondebok is, een ideologie (hoewel niemand deze echt definiëren kan) die verantwoordelijk is voor alles wat tegen de haren van de N-VA instrijkt, zelfs wanneer het zaken betreft die reeds afgezaagd waren 20 jaar voor "woke" het eerst werd neergepend.

Lanoye neemt ook uitgebreid de tijd om Bart De Wever, als eeuwige voorzitter van zijn N-VA, en diens strijd tegen woke te bespreken.
Het meest interessante inzicht vond ik het verband met het Marrakech-pact, hetgeen voor de N-VA voldoende was om de regering te verlaten, en tegen hun verwachtingen in zorgde voor een minderheidsregering en een verlies aan stemmen bij de daarop volgende verkiezingen. Evenzo, argumenteert Lanoye, zal De Wevers nieuwe aanval, nu op woke, niet vol te houden zijn. Bovendien zal het de N-VA zelf schaden, want de aanzet van De Wever zal ook nu gekaapt worden door het Vlaams Belang en diens aanhang; die aanzet tot verdeling zal verdergezet worden door nog extremere stemmen, en er zelfs voor zorgen dat deze De Wever zelf als "woke" zullen wegzetten, omdat hij niet volhield noch zelf extremer werd.

Ongeacht of de N-VA al dan niet liegt wanneer het zegt nooit met het Vlaams Belang te besturen, werken ze, ten kosten van hun eigen zetels, zeker en vast diens groei in de hand.
Na jaren van wanbeleid in Vlaanderen kan de N-VA het nog steeds niet laten naar anderen te wijzen, de schuld af te schuiven op eenderwie er toevallig die week in het nieuws voorbijkwam, en te zweren dat de volgende verkiezingen eindelijk de onafhankelijkheid van Vlaanderen zullen inhouden, ookal verliezen ze duidelijk de trappers, en begint het Vlaams Belang aan hun inhaalmanoeuvre na jaren van gedoogd meeliften in hun wind.
Profile Image for Jeroen Van Haute.
76 reviews8 followers
August 4, 2023
Geweldig. Voorlopig het énige Nederlandstalige boekje over woke dat je moet lezen.
Profile Image for Anneliese Tirry.
370 reviews55 followers
June 5, 2024
****(*)
Ik ben nu wel altijd al wel geïnteresseerd geweest in politiek (al kan ik er ook allemachtig boos om worden) zo kwam het dat ik dit pamflet dat ik al in het najaar van 2023 kocht, nu echt VOOR de verkiezingen van komende zondag lezen.
Dit pamflet is een antwoord op een boekje van Bart De Wever over Woke, dat boekje heb ik niet gelezen. Ik heb de heer De Wever natuurlijk al vaak genoeg bezig gezien in De Afspraak en ik ken zijn houding tov van Woke-gedachte.
De vraag die ik me eerst stelde, voor ik begon te lezen is, "wat is woke" en ook "ben ik woke?". Woke is, m.i., aandacht en respect hebben voor de gevoeligheden van de ander, begrijpen dat iemand zijn geloof wil belijden, zich niet vernederd wil voelen, evenveel kansen wil krijgen, enz. In dat opzicht denk ik wel dat ik woke ben, maar ik ben ook wel een aanhanger van het "volgen van de regels" omdat dit nu eenmaal de enige garantie is dat iedereen dezelfde vrijheden heeft. Ik besef wel dat er aan regels moet getrokken en gesleurd worden om ruimte te geven aan bepaalde gevoeligheden. Er was zeker strijd nodig voor pakweg het Homohuwelijk etc. Wat niet kan is regels maken, of overtreden, die maken dat er net opnieuw belemmering zou komen. Enfin, soit, het is allemaal niet gemakkelijk.
Aangezien dit pamflet een antwoord is op een boek van Bart De Wever wordt hij ook wel regelmatig op de korrel genomen, en terecht. Bart de Wever is in mijn ogen een uiterst intelligente maar jammer genoeg ook extreem sarcastische man, die, om kiezers te winnen van het Vlaams Belang, ongenuanceerd uit de hoek kan komen. Het spijtige is, dat het enige dat hij bereikt door die framing van mensen, dat dit enkel in de kaart speelt van extreem rechts. Tom Lanoye toont dit duidelijk in zijn pamflet.
Nu, ik ben zeker dat Bart De Wever dit pamflet heeft gelezen, want in de recente verkiezingsstrijd hoor ik hem precies minder bezig over Woke. Ik kijk misschien naar de foute programma's.
Ik volg momenteel met veel interesse "Eerste Keus" en zie hoe politici dan meer onbevangen, directer, reageren op de vragen van de jongeren. Het lijkt alsof ze minder rond de pot draaien.
In één van de afleveringen zag ik hoe Tom Van Grieken een vraag over racisme van een meisje met een andere kleur dan wit gewoon omkeerde, en in plaats van te zeggen dat racisme niet kan, quasi de schuld bij haar legde. Ik vond dit van zo'n laag kaliber. Ik begrijp niet dat mensen hierin trappen.
Mijd u hiervan Meneer De Wever, maak het verschil door wel eerbied te hebben voor de ander, door hen in hun waarde te laten en niet mee te heulen met het VB. Ze zijn ranzig. Punt.
Over het pamflet kan ik verder zeggen dat het nu, ongeveer 8 à 9 maanden na het verschijnen, misschien al een beetje gepasseerd is maar zeker het lezen waard. Vooral het laatste deel, waarin Lanoye met voorbeelden toont hoe het VB garen spint van de woorden van De Wever is zeer verhelderend.
Ik heb dit dunne boekje, geschreven in de prachtige taal van Lanoye, zeer graag gelezen.
Profile Image for Lena.
57 reviews
August 13, 2023
Als Lanoye net als zijn parttimeburgemeester een boektour organiseert langs alle Vlaamse universiteiten, zal ik zeker in het publiek zitten.
Profile Image for Leone Mattheus.
264 reviews
October 22, 2025
Een tijdje terug las ik 'Over woke', een tirade van onze premier over het woord woke. Vraag me niet wat het woord nu precies betekende na het lezen van datzelfde boek. Ik had wel een kijkje genomen in de gedachtewereld van één van de belangrijkste mannen, dat wel - maar geen idee of ik die wereld wel zo’n aangename plek vond om in te vertoeven.
Tot mijn oog in de bibliotheek op dit boek van de heer Lanoye viel. Een tegenmanifest of zoiets. Naast het feit dat ik een ongelofelijke fan ben van de scheldtirades van Tom - die man kan verwijten dat de ketel zwart ziet - ben ik ook fan van de inhoud van dit boek.
Wat woke nu ook precies inhoudt, ik weet het eigenlijk nog steeds niet. Maar ah, ik heb zwaar genoten van dit pamflet en van de schrijfsels van Lanoye.
Profile Image for Laur (laat mij gerust) .
35 reviews
July 25, 2025
Mijn links idool 😍😍😍😍 vanaf nu ga ik ook altijd naar Bart de wever verwijzen als part-time burgemeester :p
En iedereen moet echt nuuuu werken van Lanoye beginnen lezen, al is het fictie of essay, deze man beheerst de Nederlandse taal als geen ander en weet exact waar hij het over heeft
Profile Image for Els.
358 reviews33 followers
January 27, 2024
“En garde!” - Dit dunne pareltje is een politiek pamflet, door Lanoye uitgesproken tijdens een lezing in april ‘23. Tom Lanoye scherpt zijn potlood en laat zijn kruidige woorden pijlsnel ratelen maar hij bedient zich vooral van zijn gezond Wase verstand om de anomalieën in het politieke debat over Woke van Antwerpse burgervader De Wever te analyseren én aan te klagen.
Wat te pijnlijk is voor woorden, daar haalt Lanoye zijn bevalligste adjectieven en treffendste substantieven voor uit de kast. Resultaat: een bijtende, grappige maar ook zeer pijnlijk treffende analyse van hoe “woke” als wapen wordt ingezet in een politieke strijd. Voorwaar, nuttige lectuur voor eenieder van ons - vooral de Vlamingen - want ondertussen naderen de ‘historische’ verkiezingen met rasse schreden. Voor mij is elke input, elke gedachte, elke hersenkronkel en analyse nuttig om mijn eigen inzicht helder te krijgen om zodoende bewust en verstandig te gaan stemmen. “Wir haben es nicht gewusst” ga ik alvast niet kunnen zeggen. Goed geïnformeerd en recht in mijn schoenen zal ik mij in juni na de stembusgang in mijn lot schikken, zoals de Nederlanders het ons dit najaar pijnlijk voordeden.
In dit pamflet wordt voornamelijk gestreden tegen het politieke misbruik van de woke-gedachte door Bart De Wever in zijn eigenste anti-woke pamflet. Toch eindig ik graag met een citaat over literatuur, in de woorden van Lanoye, en door mijzelf en vele mensen volmondig bijgetreden.

“Heel de literatuur stopt, als niemand nog mag verzinnen wat het zou betekenen om een ander te zijn. Van monster tot meester tot maagd. Daar horen prikkeling en provocatie bij, zelfs transgressie, zoals bij alle goede kunst. Voor mij en mijn boeken dus geen sensitivity readers. Tenzij om te vernemen hoe je nog meer zou kunnen provoceren, door de grens nog verder op te zoeken tussen jezelf en het monster of de maagd, de held of de heks. Het is vooral daarin dat de de kwezels van woke mij afstoten Ook zij maken van identiteit iets dat geen fluïditeit of twijfel verdraagt. En wat agressief slachtofferschap betreft lijken ze in de leer te gaan bij de meest verstokte nationalisten. Hun tenen zijn vaak net zo lang en alle humor lijdt daaronder.”
Profile Image for Maarten.
55 reviews3 followers
November 27, 2023
Wie denkt het inhoudelijk oneens te zullen zijn met Lanoye: alleen al omwille van het taalspervuur dat deze stilist loslaat op zijn lezers is dit pamflet een must-read. Afhankelijk van de mate waarin je akkoord gaat met zijn stelling dat 'woke een spook is' zal je venijnig glimlachen dan wel grimmig meesmuilen: heerlijk meanderende zinnen, scherpe en venijnige uithalen naar conservatief Vlaanderen en creatieve steekstoten middels leutige metaforen die proeve zijn van grootmeesterschap in de Nederlandse taal.

Inhoudelijk dan. Hulde wanneer Lanoye de wokers zelf ervan langs geeft die de verbeelding trachten te beknotten: laat romanciers die zich buitenliterair identificeren als x/y/z toch vooral personages opvoeren die afwijken van de eigen persoon. Wie de literaire krantenbijlagen zo'n beetje in de gaten houdt, weet dat we straks nog ons best zullen moeten doen om egoliteratuur te vermijden in de boekhandel. En vele schrijvers die niet betrapt willen worden op het mogelijks schofferen van deze of gene persoonlijkheid die niet samenvalt met wie de auteur is, leggen zich veiligheidshalve toe op historische romans. Niets mis met dat genre, maar de verbeelding vermag ook nog steeds wat.

Nu, een pamflet lees je niet voor de nuance, maar om kennis te nemen van het eigen grote gelijk van de schrijver. De vijand heet in 'Woke is het nieuwe Marrakech-pact' het nationalisme; verpersoonlijkt door Bart De Wever, voorzitter-voor-het-leven van de Nieuw-Vlaamse Alliantie. Het lijkt in de VS en vele Europese landen goed te lukken om een cultuuroorlog te voeren tegen een schijnvijand, dus waarom het hier ook niet proberen, moet BDW gedacht hebben. Die opponent is ietwat schimmig en laat zich vatten met de term 'woke'. BDW schreef er een boekje over, toerde langs universiteiten (!) en stak het Vlaams Belang langs rechts voorbij in zijn voortvarendheid door de ondergang van het avondland te prediken en actie te ondernemen om ons te behoeden voor de strijd die minderheden voeren ter erkenning of vaak tegen regelrechte discriminatie. Lanoye schetst De Wevers luchtgevecht aan de hand van concrete voorbeelden, o.a. de vaudeville van de weggenomen portretten in de Antwerpse Bourlaschouwburg en de laag-bij-de-grondse aanvallen jegens Dalilla Hermans haar aanstelling als coördinator voor Brugge Culturele Hoofdstad 2030. In één adem met de Grote Bart worden steeds een resem VB'ers (en Theo Franken) genoemd wier luchtboksen als enig effect had dat er een grotere intolerantie ontsond tegenover 'de ander'.

Toch geen vijf sterren, want ik hou te veel van nuance. Wanneer dit boekje gebundeld wordt met een serie essays van pakweg Jamal Ouariachi en Griet Vandermassen zal ik niet twijfelen om deze toe te kennen.
Profile Image for Luc De Coster.
292 reviews62 followers
August 15, 2023
In België is er niemand die verkiezingsresultaten aanvecht of dreigt het Parlement te bestormen als de verkiezingen zouden verloren worden. Toch vindt Tom Lanoye dat “ons Capitool al elke dag wordt bestormd”, want dat is zijn ondertitel. Hij geeft daar verder in zijn boekje ook geen enkel argument voor, maar hij wil toch meegeven dat Vlaamse Belang en N-VA voor hem een Trump-geur hebben. Schuldig door associatie.

Het is natuurlijk wel zo dat het er naar uitziet dat uiterst links en uiterst rechts zullen groeien bij de volgende verkiezingen in 2024. Lanoye hekelt de aandacht die Bart De Wever besteedt aan identitaire kwesties met zijn boekjes “Identiteit” en “Woke”. Nu zijn dat wel onderwerpen die horen bij een conservatieve, nationalistische strekking, dus zo vreemd is dat niet. Voor Lanoye is het niet meer dan een domme electorale strategie die ervoor zal zorgen dat het N-VA veel zal verliezen aan het Vlaams Belang. Zo geschiedde ook bij de vorige verkiezing nadat N-VA de Regering Michel verliet toen die het Marrakech Pact ondertekende. Door te kiezen voor een harder migratiestandpunt bezorgde de N-VA het Vlaams Belang een verkiezingsoverwinning, zo luidt de (onbewezen) analyse. Lanoye waarschuwt dus voor een nieuwe verschuiving van stemmen van centrum-rechts naar uiterst rechts bij de volgende verkiezingen. Bart De Wever kent er niets van: zijn strategie is die van de verliezer.

Op zich is het vreemd dat hij in de analyse van het politieke landschap in alle talen zwijgt over de existentiële strijd waar Groen, Open-VLD en CD&V voor staan. Blijkbaar vindt Lanoye verkiezingsverlies voor N-VA verontrustender dan het wegvagen van het politieke centrum (Vooruit lijkt het goed te doen en misschien wel omwille van het “flinkse” standpunt op diezelfde identitaire kwesties). De aankomende verkiezingsoverwinning van rechts is dus de schuld van centrum rechts. En vooral van die domme Bart De Wever. Het is een vreemde paradox: Lanoye lust de Vlaminkskes van het N-VA rauw, maar wil hen blijkbaar behoeden voor een verkiezingsnederlaag. Dat het chaotisch gewauwel op links over identitaire privileges en onderdrukking misschien niet alleen Bart De Wever maar ook de kiezer de strot uitkomt, dat kan niet natuurlijk. Misschien vindt die kiezer net wel dat de N-VA te meegaand is, het zou ook kunnen.

Ik vind dat de wat gratuite analyse van de electorale strategie van gemakzucht getuigt. Dat er onderliggend een echte ideologisch-politieke strijd is, is voor Lanoye te gek voor woorden. Al die goedwillende mensjes met hun kritiek op racisme, kolonisering, kapitalisme, seksisme dat kan toch geen kwaad zeker? Dat ze overal een regenboogsticker willen opkleven, stoort dat nu? Dat al onze verworvenheden terug te brengen zijn tot afgekapte handen, dat mag toch eens gezegd worden? Wat is me dat nu?

Als de schouwburgdirecteur van “den Arenberg” in Antwerpen vindt dat de bevolking gerepresenteerd moet worden door 8 negentiende-eeuwse portretten van blanke notabelen en vier foto’s van zwartbruine mensen in vreemde kledij (en het is echt wel vreemde kledij, geen gewone traditionele kledij uit een verre etnie) in plaats van door 12 negentiende-eeuwse portretten van blanke notabelen, dan is dat toch een zinvolle kunstzinnige commentaar? Dat one-trick pony Dalila Hermans af en toe wat uit de bocht gaat, dat is niet zo erg. Bart De Wever moet zich daar niet mee moeien.

Als retorische straatvechter over de kleine incidenten zoals de Arenberg of Dalila Hermans is Lanoye als vanouds een te duchten tegenstander. Vroeger kon ik daar vaak mee lachen; ik mocht zijn polemieken wel. Deze keer nauwelijks nog. Tom Lanoye wordt niet mooi oud. Hij haalt zijn oude schema’s en zijn oude trukendozen boven om te schitteren als weleer. Zijn allergie voor de kleine kanten van “Vlaams-nationalisten” overschaduwt alles. Hij heeft nog zijn publiek. Maar bij mij werkt het niet meer.

Als slotsom: wil u nog eens genieten van Lanoyes taalvaardigheid om eens te lachen met domme N-VA mensen als Bart De Wever, dan komt u vast aan uw trekken. Wil u een grondige analyse van de huidige partijpolitieke constellatie in België of van de cultuuroorlogen die aan de gang zijn, zoek dan elders.
Profile Image for Mark.
331 reviews8 followers
August 21, 2023
Lang geleden alweer, zo'n Tom Lanoye-lezing op papier. En weer een groot genoegen. De man die "kort van lont, lang van stof" is, biedt een vooruitblik op de mega-verkiezingen van 2024 en voorspelt daarin een sleutelrol voor de rechtste weeklacht over woke, waarmee Bart De Wever zal zorgen voor winst op de rekening van Vlaams Belang. Goed gedocumenteerd en minstens drie keer zo lang als 'Gespleten en bescheten', dat ik onlangs herlas. Blij dat ik er niet bij was in het Zuiderpershuis, toen Lanoye losbarstte.
Profile Image for Mieke Richart.
117 reviews1 follower
September 9, 2023
Ja!
Het voldeed aan mijn verwachtingen en zelfs meer.

Ik had zin om dit te lezen omdat ik me dooderger aan het wokedebat. De term woke wordt misbruikt om elk debat betreffende maatschappelijk relevante thema's in de kiem te smoren. En daarbij doet het exact wat de antiwokebeweging - met op kop in Vlaanderen wat de burgervader aller antwerpenaren zou moeten zijn Bart De Wever - 'wokers' verwijt: mensen en meningen cancellen.

Men mag tegenwoordig blijkbaar niks meer zeggen maar ik ben in mijn 56-jarig leven nooit meer om de oren geslagen met gore viesbruine haatdragende agressieve praat als nu. En ik heb nooit meer mensen ( hoe bruiner en vrouwelijker en minder cis hoe meer ze dat ervaren) en meningen gecanceld gezien in onze samenleving dan nu.
Ik ben dan ook erg blij dat Tom Lanoye het in dit boek ook over een aantal van die mensen heeft. Wat Dalilla Hermans in 2023 heeft moeten slikken nadat ze als beste kandidaat uit een sollicitatieprocedure kwam is hallucinant. En dat werd mee opgestookt door uitspraken van de burgervader van een stad die net op dezelfde moment campagne voerde tegen discriminatie....

Ik loop al lang genoeg mee om me nog te herinneren hoe gechoqueerd iedereen was na het zien van een panorama-aflevering over de seefhoek waarin allerlei gefrustreerde mensen hun haat mochten spuien tegen eenieder die een afkomst of voorvader had die zichtbaar elders vandaan kwam.
Wekenlang beheerste die uitzending het maatschappelijk debat. Maar de mensen in die uitzending waren amateurs in vergelijking met het gif dat vandaag uit je elektronisch device rolt als je het waagt op te zetten. En nog zich gecanceld voelen door de duivelse wokers....

Soit, ik voel me ook aangesproken want ook ik vind het vanzelfsprekend om je in de samenleving te gedragen als deel van de samenleving en dus rekening houdend met gevoeligheden en rechten van anderen. En dat is blijkaar 'woke' ...

Ik was zeer i9getogen toen ik hoorde dat Tom Lanoye een boek had geschreven dat gelezen kan worden als een reactie op het antiwokeboek van Bart De Wever. Ik had nood aan iemand die daar eens goed weerwoord kon regen geven.
Ik verwachtte een boek te lezen vol argumenten die in zelf ook zou aanbrengen, maar die ik nooit verwoord kan krijgen op dezelfde manier als deze auteur. Ik hoopte op een furieuze wervelende schuimbekkende Tom Lanoye. En ik kreeg er eentje die niet alleen dat deed, maar mij ook nog veel leerde door zijn betoog te stofferen met tal van achtergrondinfo en met inzichten die ik zelf nog niet had gezien.


Grote dank voor dit Tom Lanoye!
Profile Image for Fenk.
67 reviews2 followers
May 20, 2024
4⭐

Het leek me bijzonder interessant om dit boek/opiniestuk vlak voor de verkiezingen te lezen. Ondanks dat Tom Lanoye zijn subjectieve kijk op de zaken geeft, wist het mij toch aan het denken te zetten.

Lanoye's schrijfstijl was uitermate aangenaam om te lezen. Bovendien bracht het boek me vaak aan het lachen door de onverbloemde manier waarop sommige uitspraken werden gedaan. Zijn lef en gebrek aan terughoudendheid zijn bewonderenswaardig.

Hoewel ik het niet altijd eens was met elk standpunt dat hij aanhaalde, was het opiniestuk inspirerend en wist het mijn interesse ruimschoots te wekken.
Profile Image for Bavo De Tremerie.
4 reviews5 followers
December 5, 2023
Doordacht pamflet over de wankele fundamenten van “the war on “woke””, die enkel meer zuurstof geven aan de extreemrechtse pestbuil. Of hoe opperhoofd particraat N-VA’er Bart de Wever wederom zijn eigen ondergang graaft door ballonnen op te blazen met ingebeeld slachtofferschap.
Met stalen van uitstekende journalistiek en schrijverschap, een der betere Vlaams auteurs; Tom Lanoye
6 reviews1 follower
September 9, 2023
Mijn meest prominente conclusie na dit boek is dat mensen met initialen TL simpelweg geniaal zijn
Profile Image for Marthe AllGoodreads.
88 reviews1 follower
May 7, 2024
De Wever strekt zijn tenen zo ver uit dat er wel op getrapt moét worden, wappie extraordinaire, muggenzifter tot en met. Waarom zou je focussen op échte problemen, als je er ook gewoon zelf kan verzinnen of - beter nog - ze kan kopiëren van nòg grotere zeveraars?

70 reviews3 followers
August 20, 2023
Meerdere keren 'maar ja!' geroepen omdat Lanoye met argumenten mijn eigen gedachten piekfijn uitlegde.

Even borrelde een traan op om al de voorspelde miserie die ons te wachten staat, maar het furieus hyperbool taaltje geeft Weltschmerz geen kans.
Profile Image for Bart.
154 reviews4 followers
September 1, 2023
Een heerlijk antwoord van Tom Lanoye op het schabouwelijke en ranzige 'Over Woke' van de parttime burgemeester van de grootste stad van Vlaanderen.
Hij fileert het populisme van BDW en de rest van de calimero's.
69 reviews
November 29, 2023
Totaal ongestructureerd boekje dat nergens tot scherpe analyses komt maar veeleer wemelt van de contradicties. Het is jammer dat Lanoye een heel pamflet schrijft over een fenomeen waar hij in wezen weinig meer over te zeggen heeft dan zijn nemesis Ron DeSantis. Hij geeft het overigens zelf toe: ‘Geen hond kan namelijk exact definiëren wat met woke wordt bedoeld.’ Als je er een heel boekje aan wil wijden, doe je misschien toch best wat opzoekingswerk. Ten langen leste komt Lanoye dan toch met iets van een omschrijving. ‘Structurele achterstand en historisch gegroeide ongelijkheid eerst aanklagen en ze dan proberen te veranderen: geen zinnig mens had ooit de term woke nodig om daar lang geleden al mee te beginnen’. Wie woke zo definieert, ziet inderdaad het probleem niet. Je kunt al net zo goed de slavernij verdedigen want ‘met hard werken is toch niets mis?’ Lanoye herkneedt eerst het woke-monster van Frankenstein tot een lief klein konijntje, om dan versteld te staan van zijn schoonheid en het liefdevol aan de rijkelijk gedecoreerde boezem te drukken. Zo word je allemans vriend; een gouden devies voor de kleine zelfstandige, maar een loden keten voor een scherp criticus.
De voorbeelden die hij geeft zijn er eerder voorbeelden van anti-woke, en gaan aan de grond van de zaak voorbij. Zou Lanoye opzettelijk gezwegen hebben over de cancelcultuur die aan de identitaire cultuurstrijd ten grondslag ligt? Zou hij vergeten zijn hoe uit de nieuwe vertaling van de Divina Commedia van Dante Mohammed de foltering in de hel bespaard blijft doordat de profeet simpelweg geschrapt is? Heeft de heisa rond het oeuvre van Roald Dahl, dat gezuiverd zou worden van woordjes waaraan deze of gene aanstoot kan nemen, Kaapstad niet hebben bereikt? Het zou hem als collega-auteur gesierd hebben mocht hij zich in dit boekje uitgesproken hebben tegen de moord op het woord die Marieke Lucas Rijneveld moest ondervinden, toen zij niet gekleurd genoeg bevonden werd om de gedichten van Amanda Gorman te vertalen. Lanoye laat zijn collega’s – en daarmee de kunst en het vrije woord – schaamteloos in de steek. Benieuwd hoe hij zal reageren als een roman als Het derde huwelijk een herdruk kent, en sensitivity readers de passages waar het n-woord in voorkomt gaan schrappen. O ja, in een tweetal bladzijden maakt hij er in zijn pamflet snel vanaf, aan zíj́n boeken moeten ‘de begijnen van woke’ niet komen. Een beetje gemakzuchtig natuurlijk wel, als gearriveerd schrijver is het voor hem een stuk minder moeilijk weerwerk te bieden tegen de moraalslijpers dan voor een onbekende debutant.
Profile Image for Christine Bonheure.
814 reviews302 followers
August 25, 2023
Ik houd van Tom Lanoye en heb dat altijd al gedaan. Al vanaf de eerste keer dat ik hem in het Gentse studentencafé Den Epibrand vlijmscherp hoorde uithalen naar alles wat niet fraai was - ik was nog student. Ik houd van zijn stijl, intelligentie, eruditie en verbale humor. In zijn lezingen en columns zijn het vooral zijn originele taalvondsten en virtuoze en polemische taal die me overrompelen, en hetzelfde gebeurt hier in dit pamflet. Vaak zat ik grimlachend te lezen, overtuigd van de waarheid van wat hij neerschrijft. Onder meer over de onzin van het nationalisme en de onzinnige poging van N-VA om de Vlaamsche identiteit te bevorderen. Voortdurend de hete adem van het VB in de nek voelen en dan maar lafhartig te keer gaan tegen alles wat links en woke is. Volgens Lanoye graaft Bart De Wever zijn eigen graf. Hij zou wel eens gelijk kunnen hebben.
Profile Image for Tim Fabry.
9 reviews
November 8, 2023
Als u één boek over ‘woke’ wil lezen, laat het dan dit zijn. De start is wat rommelig maar nadien komt Lanoye op kruissnelheid en haalt hij de tegenstrijdigheden van De Wever en co moeiteloos onderuit. Broodnodige bijdrage aan het maatschappelijke debat.

Wat betreft de inhoudelijke keuzes en de schrijfstijl is het nogal anekdotisch en erg literair geschreven, althans voor wie iets dieper wil graven. Vermakelijk is het dan weer wel ;-)
249 reviews2 followers
June 28, 2024
'Aanbevolen voor wie op de hoogte wil blijven' van het politieke (en maatschappelijke) debat in België (en daarbuiten), zoals iemand eerder schreef. Flitsend, ironisch, scherp en tegelijk goed gedocumenteerd. Je hoeft niet links of rechts te zijn/denken om dit een uitstekend pamflet - en het is meer dan dat - te vinden. Misschien is Lanoye een van de sterkste Nederlandstalige onafhankelijke opiniemakers van dit moment, misschien wel de allerbeste?
Profile Image for Vicky.
77 reviews
April 21, 2025
Een knappe redevoering die veel meer bestrijkt dan enkel het woke-thema. Hier en daar wat te ver doorgedraafde redeneringen, of een teveel aan talige tierlantijntjes waardoor je als lezer eventjes den draad kwijt raakt. Maar tegelijk een scherp, intelligent, kritisch en bij momenten zeer sterk onderbouwd betoog. Warm aanbevolen.
Profile Image for Linda Claeys.
352 reviews3 followers
October 28, 2023
Vlijmscherp. Geweldig geschreven. Uitstekende analyse. Alleen iets minder humoristisch dan ik van hem gewoon ben, maar ik vergeef het hem graag: het gevaar voor (extreem)rechts is uiteindelijk ook niet altijd om te lachen.
Displaying 1 - 30 of 42 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.