انتقام دیونوسوس: خوانشی دولت شهری از تراژدی و کمدی یونانی

by محمد رضایی‌راد

تراژدی و کمدی را شاید بتوان آن حقیقتی در نظر گرفت که یونانیان به واسطه‌‌شان دروغ‌هایی که در سپهر تفکر آپولونی به خودشان می‌دادند را به واسطه‌ی هنری دیونوسوس پس می‌زدند! دیونوسوس که هم‌زمان به آفرینش و انهدام روی دارد چنان نیروی فزاینده‌ای را از طریق وجوه انسانی‌اش متجلی می‌کرد که به گمان بسیاری، هرآنچه در والاترین تراژدی‌ها و کمدی‌های یونان باستان وجود و حضور دارد، ریشه‌اش به این فرزند زئوس برمی‌گردد. فرزندی که این گمانه وجود دارد که زئوس نطفه‌ی او را تا زمان تولد در ران خودش پنهان کرد تا از حسد و گزند همسر قدرتمندش، هرا، در امان بماند. کتاب «انتقام دیونوسوس: خوانشی دولت‌شهری از تراژدی و کمدی یونانی/ دفتر یکم: یک مقدمه‌ی انتقادی» هنر دیونوسوسی یونان باستان را با محوریت تراژدی‌ها و کمدی‌ها مبنا قرار داده و با بررسی جامع و کم‌نظیری پرسش‌هایی را پیش می‌کشد که پاسخ‌های‌شان از دل پژوهش ژرف محمد رضایی‌راد بیرون آمده است. پرسش‌هایی پیرامون خود تراژدی و معانی‌ و تعابیر مختلفش، مسئله‌ی تقدیر در تراژدی و محتومیت نهفته در آن و البته اینکه آیا هر درام تراژیکی یک تراژدی است؟ همه‌ی این‌ مباحث با نکته‌سنجی‌ها و نثر درخشان و قدرت نقادانه و تحلیلی رضایی‌راد، دفتر یکم کتاب انتقام دیونوسوس را به اثری خواندنی مبدل کرده است.

540 pages, Paperback

First published January 1, 2021

About the author

محمد رضایی‌راد فیلمنامه‌‌نویس، نمایشنامه‌نویس، کارگردان و پژوهشگر در سال ۱۳۴۵ در محلۀ بیستون رشت متولد شد. فیلمنامه‌های او برنده جوایز متعددی از جشن خانه سینما و جشنواره فیلم فجر و جشنواره آسیا پاسفیک شده‌است. فیلم کودک و سرباز با فیلمنامه ای از او برنده بالن نقره ای جشنواره سه قاره نانت فرانسه شد. رضایی‌راد از سال ۱۳۵۸ در کلاس‌های تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شرکت کرد. در سال 1366، دبیرستان را نیز به پایان رساند. در سال ۱۳۶۴ در کلاس‌های انجمن سینمای جوان شرکت کرد. پس از پایان دبیرستان به دانشگاه آزاد رشت رفت و آنجا ادبیات فارسی خواند. در این سال‌ها فعالیت مطبوعاتی مختصری نیز داشت. او پس از آنکه خدمت سربازی‌اش به اتمام رسید تحصیل در مقطع فوق لیسانس را آغاز کرد و در دانشگاه آزاد تهران در رشتۀ فرهنگ و زبان‌های باستانی ادامه تحصیل داد. رضایی‌راد در سال ۱۳۷۲ نخستین فیلمنامه‌اش را با نام بچه‌های مدرسۀ همت به رضا میرکریمی می‌فروشد که بعدها به مجموعه‌ای ۱۳ قسمتی تبدیل می‌شود. او در این سال‌ها به کارهای پژوهشی و فعالیت مطبوعاتی نیز مشغول است. در سال ۱۳۸۶ تدریس تاریخ نمایش و نمایش‌نامه‌نویسی در دانشکدۀ هنر و بعد در دانشگاه سوره و دانشگاه تهران را آغاز می‌کند. در سال ۱۳۸۸ به فرانسه رفت و فعالیت‌های پژوهشی و فیلمنامه‌نویسی‌اش را آنجا دنبال کرد. بعد از حدود ۱۰ سال دوری از تئاتر بار دیگر از روز ۵ تیر ماه ۱۳۹۳ نمایش و آنک انسان را به روی صحنه برد. او همچنین در سال ۱۳۸۴ نمایش «بازگشت به خان نخست» را در سالن قشقاییِ تئاتر شهر و در سال ۱۳۹۶ نمایش «فعل» را در سالن چهارسوی تئاتر شهر به صحنه برد.

Reviews

[Hesam · Rating 5 out of 5]

به تمام کسانی که علاقه ای به تاریخ یونان ، تاریخ تئاتر و نمایشنامه ، خاستگاه تراژدی و یا اساطیر و .... دارند به شدت توصیه می شود.