หญิงเสาและเรื่องราวอื่น

by กล้า สมุทวณิช

รวมเรื่องสั้นแนวเหนือจริง (Surreal) ที่นำเสนอออกมาโดยเปิดให้ผู้อ่านตั้งคำถามกับเรื่องราวในเรื่อง โดยไม่เฉลยหรือตีกรอบความคิด (เป็นคำถามปลายเปิด) การตั้งคำถามกับจุดจบของเรื่องแบบปลายเปิด ทำให้ผู้อ่านสามารถตีความและคิดได้หลายมุม

“กล้า สมุทวณิช” คือนักเขียนหนุ่มรุ่นใหม่ไฟแรง ที่เฝ้าจับตาปรากฏการณ์ต่างๆ อยู่เสมอ เรื่องราวที่ปรากฏในเรื่องเล่าผ่านมุมมองของแต่ละตัวละครที่ใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางความรู้สึกอันแหว่งวิ่น สะกิดหัวใจให้หวนย้อนกลับไปคิดถึงมายาคติที่ผู้คนในสังคมยึดมั่นถือมั่นตามใจตน เมื่อประกอบกับสีสันของความคลุมเครือ สัญญะซับซ้อนแห่งการตีความในระหว่างบรรทัด ซึ่งกล้าค่อยๆ บรรจงเรียงร้อยผ่านสุ้มเสียงแห่งภาษาที่มีจังหวะหลากหลาย ทั้งยั่วล้อ ขันขื่น ไร้เดียงสา หรือแม้กระทั่งฉ่ำชื้นนั้น ได้สร้างเสน่ห์แพรวพรายให้กับ “หญิงเสาและเรื่องราวอื่น” อย่างมีพลัง ราวกับเปลวไฟที่กำลังไหวระริก

ระหว่างที่สังคมภายนอกยังคงยุ่งเหยิงวุ่นวายไร้ทางออก เชิญจับมือกับ “กล้า สมุทวณิช” แล้วเดินทางไปด้วยกัน

Genres: Short Stories

200 pages, Paperback

First published November 1, 2013

Reviews

[Por · Rating 4 out of 5]

อ่านครั้งแรกตอนอ.ที่มหาลัย assign ให้อ่านของคาบ lit แล้วก็ทำรายงาน ตอนนั้นแบบ clueless มาก ๆ อ่านแล้วไม่เข้าใจอะไรทั้งสิ้น เพราะเพื่อนช่วยแบก 😭🙏 เลยทำรายงานอันนั้นจบไปแบบงง ๆ จับได้บางประเด็นแบบบาง ๆ ผิว ๆ จำได้ว่ามีการพูดถึงสภาวะ nostalgia แต่ตัวเองตอนนั้นก็ตีความค่อนข้างต่างจากตอนนี้ไปเยอะมาก ๆ เล่มนี้เป็นหนังสือที่ก็ยังอยู่บนชั้นหนังสือของเราตั้งแต่ตอนนั้นจนถึงตอนนี้ แต่เป็นอีกเล่มที่แบบอ่านไปนานแล้ว แต่ยังจำรายละเอียดบางอย่างได้ เพราะไม่ค่อยได้อ่านเรื่องสั้นแบบนี้มาก่อนเลย ก็เพิ่งมารู้ทีหลังว่ามันเรียกว่า magical realism อ่านครั้งนี้ก็เลยสนุกมาก ๆๆ มีหลายอย่างที่เราเข้าใจมากขึ้น มีหลายส่วนในหลาย ๆ เรื่องที่พูดถึงการเมืองช่วงรัฐประหารและการชุมนุมของคนเสื้อแดงแบบเดือดพอสมควร ทำให้เรามองเห็นภาพของความเป็นอื่นที่คนในสังคมมองไปยังคนเสื้อแดง (หมา? ถามจริง อันนี้แรงสุดละ) แต่ในบรรดาการเมืองเดือด ๆ เรากลับชอบเรื่อง 'หญิงเสา' ที่สุด มันเล่าเรื่องของความเชื่อ การยึดติด และการหลุดพ้นทางโลกได้เห็นภาพมาก ๆ มีแอบจิกกัดทุนนิยมหน่อย ๆ ด้วยตอนท้าย พออ่านเล่มนี้จบ อยากหยิบแนว magical realism อีกหลาย ๆ เล่มที่มีมาอ่านเลย เมื่อก่อนไม่ค่อยชอบ แต่ตอนนี้สนุกกับการอ่านมาก ๆ มันเหมือนกับว่านักเขียนวรรณกรรมแนวนี้ไม่เพียงแต่เล่าเรื่องราว แต่พวกเขาสร้างภาษาของตัวเองปลีกย่อยลงไป เหมือนเป็น category ย่อยลงไปอีก ภายใต้ category หลักอย่างภาษาไทย โดยผ่านการใช้สัญญะต่าง ๆ ซึ่งการเข้าใจภาษานี้ก็จะขึ้นอยู่กับพื้นฐานประสบการณ์ของผู้อ่านเป็นสำคัญ ใด ๆ ยังคงชอบความ nostalgia ที่แทรกอยู่ประปรายในหลายเรื่อง ในรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ไม่เคยสังเกตมาก่อน คน ๆ หนึ่งอาจเดินจากไปอย่างไม่หวนกลับในชีวิตใครคนหนึ่ง แต่ยังคงมีชีวิตโลดแล่นอยู่เสมอในความทรงจำของใครคนนั้น โดย ๆ ที่คน ๆ นั้นอาจจะรู้ตัว หรือไม่รู้ตัวก็ตาม มีชีวิตขึ้นมาครั้งแล้ว ครั้งเล่า ผ่านอาหารที่กิน การกระทำบางอย่าง ตลอดจนความปรารถนาลึก ๆ ภายในใจ

[Jiramet Kupairin · Rating 5 out of 5]

หญิงเสาและเรื่องราวอื่น | รวมเรื่องสั้น | กล้า สมุทวณิช | สำนักพิมพ์มติชน

"เปลือยความเว้าแหว่งแห่งจิตมนุษย์"

คำโปรยข้างต้นที่ปรากฏบนหน้าปกหนังสือเล่มนี้ กินความและครอบคลุมสิ่งที่กล้า สมุทวณิช ต้องการจะสื่ออย่างสมบูรณ์ ผ่านเครื่องมือที่เรียกกันว่า “เรื่องสั้น” (อันทรงคุณค่าและน่ายกย่อง) ของเขา

การตีแผ่สังคมด้วยโครงเรื่อง เนื้อหา และภาษาที่จัดจ้านและตรงไปตรงมา เป็นที่นิยมในวงวรรณกรรมไทยอย่างไม่อาจปฏิเสธได้ แต่ความแปลกใหม่(ความเห็นของผม)ในสิ่งที่ “หญิงเสาและเรื่องราวอื่น” ต้องการจะนำเสนอ ประกอบกับภาษาและรูปแบบการเขียนที่อ่านง่าย ไม่ติดขัด สำนวนไหลลื่นและสละสลวย ขับเน้นให้เกิดความน่าสนใจและดึงดูดผู้อ่านจนไม่อาจวางรวมเรื่องสั้นเล่มนี้ลงได้

ประเด็นอันน่าสนใจที่เขาต้องการจะสื่อสารกับผู้อ่านผ่านรวมเรื่องสั้นเล่มกะทัดรัดของเขา จะปลุกเร้าความหลับใหลและความง่วงซึมของจิตใจผู้อ่าน ให้กลับกระเตื้องมีชีวิตชีวาขึ้นใหม่ พร้อมกันนั้นยังช่วยขับดันความกระหายใคร่รู้ในการอ่านวรรณกรรมเล่มต่อ ๆ ไป (ทั้งของเขาและของนักเขียนคนอื่น) อย่างไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้

สารที่สกัดได้จากรวมเรื่องสั้น “หญิงเสาและเรื่องราวอื่น” เล่มนี้ อาจจะไม่แตกต่างไปจากสิ่งที่ได้จากเรื่องสั้นเรื่องอื่น ๆ อย่างสิ้นเชิง แต่กลับมีความน่าสนใจอย่างมาก

ความตระหนักในความเป็นมนุษย์, ความชอบธรรมในการเลือกดำเนินชีวิตของมนุษย์, การกล่าวถึงลักษณะอันเป็นสิ่งประกอบสร้างความเป็นสังคมไทย, มโนสำนึกที่มาพร้อมกับจินตนาการซึ่งถ่ายทอดผ่านการสำเร็จความใคร่และการเสียพรหมจรรย์, ตัวอย่างความเป็นไปของครอบครัวที่ขาดความอบอุ่น, ความพยายามในการเปลี่ยนแปลงและสลายโครงสร้างทางสังคม, การรับรู้ถึงความเป็นปัจเจกบุคคล, ความต้องการขั้นพื้นฐานของมนุษย์ที่เหมือน ๆ กันในทั่วทุกหัวระแหง, กระจกสะท้อนอดีตผ่านการดำเนินชีวิตในปัจจุบัน, เหตุการณ์ทางการเมืองที่ส่งผลโดยตรงต่อประเทศ และโดยอ้อม(?)ต่อประชาชน, การเทียบเคียงตนเองจากตนเองในอีกแง่หนึ่ง, การวิพากษ์วิจารณ์กฎหมายและการเมือง, ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลสองคนที่มาพร้อมความฉาบฉวย, สังคมจอมปลอมในอุดมคติ, อาหารและการร่วมเพศที่ยืนยันความเป็นมนุษย์

ทุกสิ่งที่กล่าวข้างต้น อาจจะเรียกรวม ๆ ได้ว่าเป็น “ปัญหา(ของ)มนุษย์” ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน และพบเจอกันโดยทั่วไป(อย่างไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ อีกแล้ว!) ประเด็นดังกล่าวสนับสนุนและยืนยันให้ “หญิงเสาและเรื่องราวอื่น” ของกล้า สมุทวณิช เป็นหนึ่งในรวมเรื่องสั้นที่ควรคู่แก่การประดับผืนบรรณพิภพผืนนี้

"สองสิ่งนั้นเอง (อาหาร+เซ็กส์) ที่ช่วยยืนยันความเป็นมนุษย์อันจริงแท้ของข้าพเจ้า มันเป็นความจริงเหนือกว่าวรรณกรรมใด ๆ ที่ข้าพเจ้าเคยเขียนหรืออ่านมาทั้งชีวิต"

[Bannarot · Rating 5 out of 5]

5 - เป็นเรื่องสั้นที่รสชาติชัดเจนมากคือทั้ง แปลกใหม่ น่าสนใจ ฉงน และชวนให้ขบคิด

เรารู้จักคุณกล้าครั้งแรกจากการอ่านเรื่องสั้น 'หญิงเสา' ประกอบการบรรยายเรื่องสัจนิยมมหัศจรรย์ในห้องเรียนวรรณกรรม แล้วเราก็ว้าวมากตอนนั้น เพราะถัดจากงานของกนกพงศ์ ก็ไม่ค่อยได้อ่านงานแนวที่ใช้องค์ประกอบเรื่องแบบนี้สักเท่าไร

รวมเรื่องสั้นนี้มีเรื่องที่ใช้สัจนิยมมหัศจรรย์มาเล่าได้อย่างน่าสนใจ คือหยิบพวกปรัมปรา/ความเชื่อที่หลั่งใหลอยู่ในสังคมมาเป็นวัตุดิบพลิกแพลงในการเล่า ทำให้เราเองรู้สึกถึงความกึ่งจริงกึ่งไม่จริงของเรื่อง เราชอบ หญิงเสา ร่มไทน เด็กสาวกับชุดนักเรียน พิซซ่า มาก ๆ รู้สึกว่ามีแง่มุมที่ทำให้ตีความ/ศึกษาต่อได้อีกมาก เพราะผสานกับสถานการณ์ทางการเมืองสังคมและมีน้ำเสียงของการวิพากษ์อยู่ด้วย

ในเล่มยังมีเรื่องที่พูดธีมแนวปรัชญาชีวิต/nostalgia ที่อ่านแล้วอบอุ่นหัวใจแทรกอยู่ด้วย สำหรับเรามันเป็นรสชาติที่ลงตัว แถมเรื่องแต่ละชิ้นไม่ได้ยาวจนทรมานที่จะอ่าน ภาษาดีเลย เหมือนนักเขียนเก่า ๆ ที่เขียนสื่อสารตรงประเด็น แต่ช่วงพรรณาที่ต้องการความละเมียดก็ทำได้ดีเหมือนกัน

[Jessada Karnjana · Rating 4 out of 5]

ต้องขอบคุณเติ้ลที่แนะนำให้อ่าน ชอบเกือบทุกเรื่อง มีความสัจนิยมมหัศจรรย์ มีการบันทึกเหตุการณ์ร่วมสมัยเข้าไปใช้งานเป็นอย่างดี มีความหมกมุ่นกับเพศ ข้อความบนปกที่เขียนว่า 'เปลือยความเว้าแหว่งแห่งจิตมนุษย์' สะท้อนจุดยืนของหนังสือ เรื่องที่ชอบเป็นพิเศษคือ ใบหน้าของผีไร้หน้า เด็กสาวกับชุดนักเรียน การรุกรานในตอนบ่ายสองโมง หญิงเสา ... ขณะอ่านสงสัยและคาใจหน่อยเดียว เครื่องหมายยัติภาค ไม่รู้ว่ามีนัยอะไรมากกว่าการเว้นวรรครึเปล่า

[Yohei Nimura · Rating 3 out of 5]

ไม่ใช่ไม่ดี แต่ไม่ใช่แนวที่ชอบ เหมือนลึกแต่ตื้นหรือตื้นแต่ลึกกันแน่ เหมือนปรัชญาแต่ดูเป็นประชด เราคงปีนไปไม่ถึงเอง จาก 13 เรื่อง มีเรื่องผีไร้หน้า พระราชาและหญิงเสา ที่เรียกว่าอ่านเพลิน ย่อยง่าย มีไอเดีย ส่วนเรื่องอื่นโดยเฉพาะเรื่องที่เน้นการเมืองตรงๆ ไม่น่าเอามารวมให้เสียคุณค่าเลย

[Snow · Rating 5 out of 5]

ชอบความที่มันเป็นแนวเซอร์เรียล จินตนาการได้ไกล อ่านสนุก รู้สึกว่าลำดับเรื่องได้ค่อนข้างดี โดยเฉพาะเรื่องสุดท้ายเหมาะกับเป็นเรื่องปิดมากๆ

[Nutdanai · Rating 4 out of 5]

อ่านครั้งแรกเมื่อประมาณหกปีที่แล้ว วันนี้เราโตขึ้นมาก มาอ่านอีกครั้งด้วยความเข้าใจบรรยากาศการเมืองในตอนนั้นมากขึ้น 'การสังหารหมู่' ผู้เขียนใช้คำนี้กับเหตุการสลายการชุมนุมคนเสื้อแดง ซึ่งเป็นการใช้คำที่ถูกต้องแล้ว
เรื่องสั้นหลายเรื่องร้อยเรียงให้เห็นบรรยากาศการชุมนุมในตอนนั้นได้ชัดเจนมาก ไม่ใช่แค่บรรยากาศ ณ ราชประสงค์ แต่เป็นบรรยากาศความรู้สึกนึกคิดของคนในสังคม เมื่อวันนั้นทุกคนมองคนเสื้อแดงเป็นคนจนบ้านนอกที่รับเงินมา ไม่มีใครพูดถึงอุดมการณ์ของคนเหล่านั้นสักนิดเดียว
มาวันนี้สังคมเปลี่ยนไปในทางที่ดีขึ้นบ้าง เราเข้าใจ 'พวกเขา' ในวันนั้นมากขึ้น แต่หลายอย่างก็ยังคงรุนแรงดังเดิม
นอกจากเรื่องสั้นที่มีบรรยากาศการเมืองชัดเจนแล้ว เรื่องอื่น ๆ ก็สนุกไม่แพ้กัน รู้สึกถึงความเป็นมนุษย์อยู่ในทุก ๆ เรื่อง ทั้งความรักจนถึงความตาย

ดีใจจริง ๆ ที่หยิบมาอ่านอีกครั้งในตอนนี้