Haruki Murakami Sözlüğü

by Kunio Nakamura, Hiroko Dozen, Ali Volkan Erdemir (Translator)

Murakami Harikalar Diyarı’na hoş geldiniz! Keyifli bir yolculuğa hazır mısınız?

Kitapları 50’nin üzerinde dile çevrilen Haruki Murakami bugün yaşayan en önemli yazarlardan biri kabul ediliyor. Yalnız kahramanlar, bizi paralel dünyalara ışınlayan geçitler, basamak basamak kendi bilinçaltımıza indiren kuyular, metaforlar… Zengin bir hayal gücünün ürünü, anlam ve derinlik peşinde bir edebiyat Murakami edebiyatı.

Onun edebiyatının şifrelerini çözmek içinse bu kitapla müzikten filmlere, yazarlara, yönetmenlere, farklı coğrafyalara doğru birlikte bir yolculuğa çıkıyoruz. Bu yolculukta Haruki Murakami’nin hiç bilmediğimiz pek çok yönünü öğreneceğiz: Mesela sadece çok iyi bir yazar değil, çok üretken bir çevirmen olduğunu… Sinefil ve plak koleksiyoneri olarak tanımlanabileceğini. Güzel lahana sarması yaptığını…

Gözleri yaşarmadan soğan doğrayabildiğini… Tıpkı yalnız kahramanları gibi ev işlerine elinin yatkın olduğunu. En çok dişi ve yaşlı kedileri sevdiğini… Ve daha pek çok şey…

Haruki Murakami Sözlüğü hem onun eserlerine bayılan 'Murakamikleri' hem de yazarla ilk kez tanışacak okurları çok mutlu edecek bir koleksiyon kitabı.

232 pages, Paperback

Published July 1, 2023

Reviews

[Hulyacln · Rating 4 out of 5]

Murakamisevengillerden misiniz?
Ya da kısaca Murakamik/Murakamist? Öyleyse artık bir sözlüğünüz var:)
.
Haruki Murakami çok sevdiğim bir yazar. Sadece yazdıklarıyla değil yaptıkları ve ilgilendikleriyle de sevdiğim biri hatta. Özdisiplini yüksek, toplumsal olaylara duyarlı, çalışkan ve nasıl demeli.. Deli biri! Sahilde Kafka ile tanıştığım Murakami için bir yorumumda şöyle yazmışım: Murakami okumak biraz da sınırları takip etmeden, rüzgara ve bilinmezliklere kucak açmak demek ~
Murakami yolculuklarınızda karşınıza bazen tanıdık yüzler çıkar, daha önce duyduğunuz bir melodi, bir kedi sürtünür aniden, beklenmeyen bir telefon gelir ve hopp! Şekerli bir çöreğin orta yerinden kayıp düşersiniz yepyeni bir dünyaya!
.
Kunio Nakamura ve Hiroko Dozen güzel noktalar- farklı başlıklar ve sıcacık çizimlerle tam da Murakami ruhunu yakalamayı başarmışlar.
.
Ülkemizdeki Murakami sevgi ve ilgisinde üç önemli etkenin olduğunu düşünüyorum : Çeviri-kapak tasarımı ve yayına hazırlama.
Bu konuda Doğan Kitap muhteşem üçlüyü bulmuş görünüyor : çeviride Ali Volkan Erdemir, kapak çalışmalarında Geray Gençer ve yayına hazırlama-editörlük adımında -Ali Volkan Erdemir’in bir konuşmasında kendisinden ‘saf bir Murakamik’ olarak bahsettiği- Handan Akdemir. Üç isime de bu sözlük vesilesiyle şükranlarımı sunmak isterim~
.
Daha nice Harukiler’e~ (ve Mişimalar’a, ve Sosekiler’e, ve Tanizakiler’e..)

[Yaprak · Rating 5 out of 5]

Murakami'nin dilimize çevrilen eserlerinden yalnızca ikisini henüz okumadım. O nedenle kendimi Murakamist ya da kitapta geçtiği gibi Murakamik olarak tanımlayabilirim diye düşünüyorum. Bana iş yaşamım açısından da bazı kapılar açmışlığı bulunuyor ki Murakami romanlarında da bazı kapıları sık sık açar. Dolayısıyla bu koleksiyonluk kitabı da çok sevdim. Murakami'yle ilgili bilmediğim birçok şeyi öğrendim. En çok yaşlı, şişko, dişi kedileri sevdiğini örneğin. Eğer bir Murakami okuruysanız ya da Murakami'yi seven bir arkadaşınız varsa çok güzel hediye olur bu kitaptan bence :)

[Mayk Can Şişman · Rating 4 out of 5]

murakami’yi sevmemek çok zor, keza bu kitabı da öyle. evrensel pop kültüründen yararlanıp modern dünyanın yalnızlığını kapital düzen içerisinde -tartışmalı eleştiriselliğiyle- eğlenceli bir ışık tutan, hep aynı şeyi yapsa da çukur ya da delikle birlikte ‘ikinci anlam’ ısrarından sapmayan, inatçı ve konforlu bir alan murakami. seviyorum, seveceğim.

[Özlem Güzelharcan · Rating 3 out of 5]

Baskısı harika, çizimleri oldukça eğlenceli, okuması keyifli bir sözlük-kitap. Ben Murakami'den 5 kitap okumuş ve yalnızca Sahilde Kafka'yı çok sevmişim, o yüzden has Murakami fanları için okuması daha değerli ve lezzetli bir arşivlik kitap olacaktır bu.

[Metin Celâl · Rating 3 out of 5]

Haruki Murakami’yi velut bir romancı olarak bilirdim. İlk kitabının yayınlandığı 1979’dan beri 15 romanı yayınlanmış. Bunlardan bazıları birkaç ciltten oluşuyor. 44 yılda 15 roman çok sayılmaz aslında. Ama Murakami yayın faaliyeti ve hakkında çıkan haberlerle öyle bir görünüm yaratmış ki bir an bile boş durmadığını, sürekli yazıp yayınladığını düşünüyor insan. Bunu düşünmekte haksız sayılmayacağımızı ise Murakami hakkında çıkan yeni bir kitabı okurken idrak ettim; Haruki Murakami Sözlüğü. Çünkü bizim gördüğümüz sadece Murakami’nin romancılığı ve birkaç öyküsü. Romancılığını da Türkçeye çevrildiği kadarıyla biliyoruz. Yanlış saymadıysam Murakami’nin 24 eseri Türkçeye kazandırılmış. Romanların yanı sıra “Tuhaf Kütüphane” gibi tek bir öyküden oluşan resimlerle desteklenmiş özenli baskılar ve “Mesleğim Yazarlık”, “Koşmasaydım Yazamazdım” gibi düzyazı çalışmalar da yer alıyor. Yani azımsanmayacak bir külliyat oluşmuş Türkçede. Ama çevirmenlerinin hızının Murakami’nin kitap üretim hızına ulaşması imkânsız görünüyor. Çünkü çok çeşitli ilgi alanları var ve o alanlarda yayın yapmayı sürdürüyor.
Murakami’nin Wikipedia’daki Türkçe biyografisinde “Japon romancı, kısa öykü yazarı, çevirmen ve gazetecidir” diye yazıyor. Bibliyografisini incelerseniz öykü kitaplarının romanlarından daha çok olduğunu görürsünüz. Yanlış saymadıysam 34 öykü kitabı var. Makale derlemeleri 29 kitap, seyahatnameler 9 kitap, söyleşileri ve diğer yazarlarla yaptığı çalışmalar 9 kitap, 6 resimli kitap ve 4 fotoğraf albümü yayınlamış.
Çevirmenliğinde yazarlığından da verimli olduğunu Haruki Murakami Sözlüğü’nde yer alan “Haruki Murakami’nin (Neredeyse) Bütün Çevirileri” başlıklı maddeden anlıyoruz. Edebiyat alanında ilk görünmesi Scott Fitzgerald’ın Cahiers’in (Fuyukisha) Ağustos 1979 sayısında çıkan kısa öyküsü “The Peacock of Sorrow” olmuş. Yani öncelikle çevirmen olarak bilinmiş.
İlk çeviri kitabı, 1981’de yayınlanan ve en sevdiği yazar olduğunu söylediği Scott Fitzgerald’dan My Lost City olmuş. Sözlük maddesine konu olan, bütün çevirilerinin hakkında bilgilerin yayınlandığı “Haruki Murakami’nin (Neredeyse) Bütün Çevirileri” adlı bu kitap yayınlandığında, yani 2017’ye kadar, 36 yılda 70’ten fazla çevirisi yayınlanmış. Halen de çevirilere devam ediyor. Oldukça güncel olduğu anlaşılan Wikipedia’daki Japonca biyografisine göre James Thurber’den Dünyanın Son Çiçeği: Resimli Bir Masal (Haziran 2023) ve Truman Capote’den Uzak Ses, Uzak Oda (Ağustos 2023, Shinchosha) yayınlanmış son çevirileri. 4 Nisan 2017’de Tokyo’da kendi çeviri çalışmaları hakkında bir etkinlik düzenlendiğinde, “Çeviri olmasaydı, romanlarım çok farklı olurdu ve çeviri yoluyla gelişmekte olan bir yazar olduğumu hissedebiliyorum” demiş.
Haruki Murakami Sözlüğü’nden anladığımıza göre Scott Fitzgerald, Raymond Carver, Truman Capote, Raymond Chandler, J. D. Salinger, Carson McCullers en çok çevirdiği yazarlar. Bu yazarlara yakın ilgisinin onun edebi anlayışının temellerini oluşturduğunu da düşünebiliriz. Amerikan edebiyatı üzerine yaptığı çalışmalarla ve çevirilerle tanınan akademisyen Motoyuki Shibata, Murakami’yi “Modern Amerika’daki en etkili yazarlardan biri” olarak tanımlamış. Bu tanımın ironik değil oldukça gerçekçi olduğunu düşünebiliriz. Belki de evrenselleşip “dünya yazarı” haline gelmesinde bu niteliğinin etkisi vardır.
Haruki Murakami, televizyon ve radyolarda nadiren görülse de günümüzdeki en popüler yazarlarından birisi olduğunu söyleyebiliriz. Bunun için de kendiyle ilgili olumlu ve bilgilendirici haberlerle sürekli gündemde kalma, sürekli yayın yapma gibi bir stratejisi olduğu anlaşılıyor. Tabii sürekli haber olmaktan magazin haberlerini kastetmiyorum. Harukist’ler hemen kızmasın. Medya ve halkla ilişkilerinin iyi yönetildiğini düşünüyorum.
Murakami teknolojik gelişmeleri de yakından takip ediyor. Okurla bağ kurmak kadar yeni eserler üretmekte de bu gelişmelerden yararlandığını anlıyoruz. Röportajlara pek olumlu cevap vermese, okuma günleri, konferanslar, imza etkinlikleri gibi faaliyetlerde pek yer almasa da okurların görüşlerine çok önem veriyormuş. Eserleri hakkındaki eleştirileri nadiren okuduğunu, ancak internet üzerinden alınan okuyucuların tüm görüşlerini okuduğunu söylüyor. Haziran 1996’dan beri internette çeşitli web siteleri ile yer almış. Bu amaçla geçici internet siteleri açmış. Buradan toplanan okur sorularına verdiği cevaplardan da kitaplar oluşturulmuş. Radyo programları yaptığı, sevdiği müzikleri çalarken sohbet etmeyi sevdiği de biliniyor.
Tabii Haruki Murakami Sözlüğü’nde sadece bu bilgiler yer almıyor. Murakami’yi yakından tanıtacak, eserlerini daha iyi anlamayı sağlayacak birçok madde var. Murakami dünyasını çözecek anahtar sözcüklerle başlıyor kitap. Çok ilginç sözlük maddelerinin yanında Murakami’nin mutfağı, hayvanat bahçesi, sinema filmleri, kütüphanesi, hayalet eserleri, hayatının ve eserlerinin geçtiği yerlerin haritaları gibi birçok ilginç bölümle de desteklenmiş sözlük.

[Avni Alper · Rating 5 out of 5]

Tüm Murakami ile ilgili eserler gibi okuyacaklarım listesini ve okuduklarım listemi by- pass yaparak ilk sıraya oturdu. Bu eser bir Murakamist için yol haritası bir açıklama bir mini ansiklopedi. Murakamist’ler bir süre sonra romanları okumak kadar arka planı Murakami’yi de merak etmeye başlarlar. Basılmamış kitaplarının bu kadar çok olması. Murakami hakkında İngilizce kaynaklar kadar kısıtlı Wikipedia verileri. Ve bir de burnundan kıl aldırmayan ve Murakami’deki sembolik öğretinin farkına varmayan ve Murakamiseverliği bir popüler kültür öğesiymiş gibi küçümseyen Japon Dili ve Edebiyatı üyelerinin tavrı dışında Murakami hakkında oldukça doyurucu ve önemli bilgi kaynağı bir kitap

[Hüseyin Çötel · Rating 4 out of 5]

Murakami hakkinda bilmedigim birkac seyi ogrenmis oldum. Tahmin ettigimden cok fazla kitap cevirmis, uzun davul diye Turkiyeyi de kapsayan bir hikaye kitabi varmis gezi kitabi varmis vs vs. Sozluk okuyarak da olsa Murakami evreninde gezinmek keyifli bir yolcu arkadasi oldu bana. Keske kitaplarinda gezdigi yerlerle ilgili bir Japonya haritasi da olsaydi

[Özgür Balmumcu · Rating 3 out of 5]

Beklentilerimin dışında bir kitap. Türkçede yayımlandığında Murakami edebiyatının perde arkasını okuyacağımı düşünmüştüm. Yanılmışım. Basbayağı sözlük bu. Murakami'nin bütün eserlerinden anahtar kelimeler çıkarılmış ve alfabetik sırayla hepsi kısa kısa açıklanmış. Murakami eserlerinde geçen araba modellerine kadar. Bu yönünü ne yazık ki gereksiz buldum. Bunu niye okuyorum diye içimden geçirdiğim birçok şeyi okumak zorunda kaldım. Bu kitap oturup baştan sona okunacak bir yapıda değil ancak huyum kurusun türü ne olursa olsun ben kitapları böyle okuyorum. Ayrıca bu sözlükte yer verilen birçok detay için de ciddi bir hafıza gerekiyor. Tüm Murakami kitaplarını okuduğum halde sözlükte birçok madde benim için anlam kazanmadı. Öyle çok detay var ki. Yeterli düzeyde bulmasam da kitapta Murakami edebiyatının metafor ve imgelerine dair açıklamalar da var elbette. Ancak bunlar oldukça geri planda. Bu yönden okuma keyfini de aşağı çekiyor bir miktar. Sözlük dışında ara bölümler var kısa kısa; Murakami kapakları, eserlerinden sinemaya uyarlananlar, kitaplarında yemekler gibi...

[Selma Pirim · Rating 5 out of 5]

sevdiğim, özlediğim dünyalarıyla tüm külliyatı baştan okuma isteği uyandırdı 🙂‍↔️