دربارۀ هنر و شعر و شاعری

by نیما یوشیج, سیروس طاهباز (Editor)

آن چه در این کتاب از مجموعهٔ آثار نیما یوشیج آمده، نوشته‌های مستقل اوست دربارهٔ هنر و شعر و شاعری، غیر از آن چه در «نامه‌ها» و «دفتر یادداشت‌های روزانه» ی وی در این زمینه آمده است. «ارزش احساسات در زندگی هنرپیشگان»، «مقدمهٔ خانوادهٔ سرباز»، «حرف‌های همسایه»، «نامه به شین پرتو»، «مقدمهٔ آخرین نبرد»، شعرهای اسماعیل شاهرودی «آینده»، «یادداشت برای مجموعهٔ شعر منوچهر شیبانی»، «شعر چیست؟»، «از یک مقدمه»، «تعریف و تبصره»، «یک مصاحبه»، «دربارهٔ جعفرخان از فرنگ آمده» و «یک دیدار» عناوین کتاب را تشکیل می‌دهد. برای نمونه، نیما در «ارزش احساسات در زندگی هنرپیشگان» از تحولات هنرهای گوناگون در قرن نوزدهم و بیستم میلادی و نقش تحولات اجتماعی در هنر بحث می‌کند و برای نخستین بار در ایران به معرفی و بحث دربارهٔ نهضت «فوتوریسم» و شاعرانی چون «مارینیی»، «ویتمن» و «ورهان» می‌پردازد. هم‌چنین دربارهٔ نویسندگان، شاعران، نمایش‌نامه‌نویسان، و موسیقی‌دانان کشورهای هم‌جوار (گرجستان، تاجیکستان، قفقاز، و ترکیه) سخن می‌راند. «نامه به شین پرتو» نیز نامه بلندی است که نیما در تاریخ ۴ شهریور ماه ۱۳۲۵ از جنگل کلارزمی خطاب به دوست دیرین خود، «علی پرتو» مشهور به شین پرتو نوشته و در آن به بهانهٔ معرفی شعرهای این شاعر به توضیح نظرات و شیوهٔ کار خویش پرداخته است.

Genres: Poetry

463 pages, Hardcover

First published January 1, 2006

About the author

علی اسفندیاری یا علی نوری مشهور به نیما یوشیج (زاده ۲۱ آبان ۱۲۷۴ خورشيدی در دهکده یوش استان مازندران - درگذشت ۱۳ دی ۱۳۳۸ خورشیدی در شمیران شهر تهران) شاعر معاصر ایرانی است. وی بنیانگذار شعر نو فارسی است.‏
نیما پوشیج با مجموعه تأثیرگذار افسانه که مانیفست شعر نو فارسی بود، در فضای راکد شعر ایران انقلابی به پا کرد. نیما آگاهانه تمام بنیاد ها و ساختارهای شعر کهن فارسی را به چالش کشید. شعر نو عنوانی بود که خود نیما بر هنر خویش نهاده بود.‏
تمام جریان‌های اصلی شعر معاصر فارسی مدیون این انقلاب و تحولی هستند که نیما مبدع آن بود.‏

Reviews

[HM · Rating 4 out of 5]

کتاب فوق مشتمل بر تعدادی از نامه ها و مقالات و نوشته های نیما یوشیج است که مانند کلیات شعر نیما به کوشش سیروس طاهباز درامده اند

خواندن این کتاب به خوبی نشان می دهد که هنرمند مدرن از خلا و خلسه و الهامات بیرون نمی آید و اگر نیما مسیر شعر فارسی را از زوال نجات داده و به جوشش و باروری دراورده ، ابتدا ذهن هنرمندانه و نقدانه اش را با مطالعه و تعمیق در آثار کلاسیک و فلسفه و اندیشه ادبی دوران پرورش داده است و عجب که مدرنترین زایش هنری عصر ما در روستاها و کوهستان یوش و در تنهایی نیما شکل گرفته است . ارجاعات نیما نشان می دهد که او با شعر روز فرانسه (نظیر مالارمه) و همچنین آراء و اندیشه های کانت و فروید و هگل و غیره آشنایی داشته است.

این کتاب در قالب زیر طرح گرفته است

یادداشت
سالشمار زندگی و آثار نیما یوشیج
نمونه هایی از دستنوشته های نیما
ارزش احساسات در زندگی هنرپیشگان
مقدمه ی خانه سرباز
حرف های همسایه
نامه به شین پرتو
مقدمه ی آخرین نبرد ، شعرهای ذاسماعیل شاهرودی
یادداشت برای مجموعه ی شعر منوچهر شیبانی
شعر چیست ؟
از یک مقدمه
تعریف و تبصره
یک مصاحبه
درباره ی جعفرخان از فرنگ آمده
یک دیدار

--------------
نیمای مهربان که در میان آدمیان نامهربان چراغ شعر را روشنی بخشید در حرف های همسایه چه زیبا شاعر جوان را آگاه می سازد که
:

همسایه ی عزیز

از فرستادن شعرهای خودتان برای من خودداری نکنید. در این ناحیه ی دور دست هم که ده کوره ی کوچکی در میان جنگل بیش نیست ، و من از خستگی به آن پناه آورده ام ، به یاد شما هستم . من خاصیت خود رااز دست نمی دهم.

فکر من در پیرامون آن چیزی است که مانند میرائی از من ممکن است برای دیگران باقی بماند و میل دارم رموز آن را در زندگی خودم برای شما شرح بدهم. اما شما چرا از این ابهام که دید شما را پر عمق و لطیف و باشکوه می گرداند می پرهیزید ؟
...
....

[مهدیه خسروی · Rating 5 out of 5]

ادبیات ما باید از هر حیث عوض شود. موضوع تازه کافی نیست و نه این کافی‌ست که مضمونی را بسط داده به طرز تازه بیان کنیم. نه این کافی‌ست که با پس و پیش آوردن قافیه و افزایش و کاهش مصراع‌ها یا وسایل دیگر، دست به فرم تازه زده باشیم. عمده این‌ست که طرزِ کار عوض شود و آن مدل وصفی و روایی را که در دنیای با شعورِ آدم‌هاست، به شعر بدهیم. نکته‌ای که هنوز هیچکس به آن پی نبرده است و شاید فرنگی‌هایی هم که نمونه‌ی تازه از اشعار ما می‌برند، به زودی اینها را درنیابند. تا این کار نشود هیچ اصلاحی صورت پیدا نمی‌کند، هیچ میدان وسیعی در پیش نیست. از الفاظ بازاری و طبقه‌ی سوم نمی‌توانیم کمک بگیریم، کلمات آرکائیک را نمی‌توانیم با صفا و استحکام استیل، نرم و قابل استعمال کنیم. تا این کار نشود، هیچ کار نشده. یقین بدانید دوست من، خواب شب‌پره است به روی پوست کدو که دور از حقیقت پریدن و رهیدن و جدا شدن است.
باید بیان برای دکلاماسیون داشت. یعنی با حرف صرف طبیعی وفق بدهد. می‌بینید که تا این کار را نکنیم – به این نکته نیز کسی پی نبرده است – دکلاماسیون هم نخواهیم داشت و در ادبیات ما تیاتر مفهوم مسخره‌ی زیان‌آوری خواهد بود.
همسایه‌ی شما چیزی بیش از این نمی‌داند. به او بگویید من از او پرسیدم و او با خط خود این‌طور برای من نوشت...

آبان‌ماه 1323
کتاب درباره‌‌ی هنر و شعر و شاعری
نیما یوشیج
گردآوری سیروس طاهباز
انتشارات نگاه
@baharomidi

[Mana Ravanbod · Rating 5 out of 5]

کتاب بالینی شاعران است این کتاب
در چاپ قبلی حرفهای همسایه تعداد یادداشت‌ها نصف آنچیزی‌ست که در این کتاب آمده
و اگر آنها را کنار ارزش احساسات ببینیم، بی‌اغراق می‌توان نیما را تنها نظریه پرداز شعر معاصر ایران دانست

[Reza Salehi · Rating 4 out of 5]

آنچه حقیقتن یک شاعر باید انجام دهد
در حرفهای همسایه میخوانیم که چگونه نیمه پایه های نظریه شعر نو ایران را بنا کرد
و شعر چگونه در تمامی زندگی یک شاعر بایستی جریان داشته باشد