Een uiterst leesbare en overtuigende analyse van de autoritaire machtsgreep door het investeringskapitaal dat Europa steeds sterker in de tang heeft. Van de financiering van de Brexit naar de doelgerichte verzwakking van Europese instellingen en van de groeiende kloof tussen arm en rijk naar de financiering van antidemocratische leiders en partijen – moedwillig op weg naar maatschappelijke destabilisatie, klimaatcatastrofe en oorlog.
Je moet de vijand kennen om die te kunnen bestrijden, zeggen Benquet en Bourgeron, en ze zetten een belangrijke eerste stap. Hun economisch-sociologische analyse maakt korte metten met gangbare verklaringen voor vastlopende armoedebestrijding en belastinghervorming, falend voedsel- en klimaatbeleid, en toenemende democratische en veiligheidsuitdagingen.
De gebeurtenissen die tot een Brexit hebben geleid, gingen samen met een wissel van regime. Namelijk van een neoliberaal naar een libertair autoritair model. Gesteund, en aangedreven door hedge funds en private equity (de Leave campagne zou 94% van zijn dotaties uit de financiële sector van de actoren van de tweede financieringsfase hebben ontvangen) stemde een vernieuwd parlement er uiteindelijk mee in dat het VK op 31 januari 2020 de EU zou verlaten. Hoewel de Leave-kiezers overwegend afkomstig waren uit geïndustrialiseerde, verarmde en meer perifere streken, toch zou de Brexit niet het resultaat zijn van een massale mobilisatie van de lagere klassen, maar eerder een project, een programma, ja zelfs een (preventieve) aanval vanuit libertaire hoek.
De traditionele banksector, verzekeraars en investeringsmaatschappijen (de eerste financieringsfase) zou op hun beurt voornamelijk Remain hebben gesteund, door hun verwevenheid binnen de Europese Unie en het neoliberaal democratisch model dat de EU behelst. De Remain kiezers waren relatief hoogopgeleid en stedelijk.
- Financialiseringsfases - Eerste financialiseringsfase - Jaren 1970-1990 - Institutionele investeerders, pensioenfondsen, investeringsbanken - Controle bij bedrijfsdirectie - Financiële markten - Politieke regulering en minimaal sociaal vangnet - Chicago School of Economics - Tweede financialiseringsfase - Jaren 2000-nu - Hedgefondsen, private equity fondsen, vastgoedfondsen - Controle bij aandeelhouders - OTC-transacties - Autoritaire staat die burgerrechten inperkt - Libertarische filosofie (in het verlengde van de Oostenrijkse school)
De tweede financieringsfase zou Londen willen transformeren tot een soort mondiaal offshore financieel centrum een project dat door de Britse pers Singapore aan de Theems is gedoopt. Ook de OESO vreest dat de Britse regering het land zal transformeren tot een belastingparadijs.
Het Lagerhuis werd twee keer vervangen, politieke kopstukken sneuvelden, hedgefondsmanager hadden zich in de regering genesteld, dissidenten waren de Conservatieve Partij uitgezet, een deel van het parlementair en constitutioneel gewoonterecht was herschreven. De weg lag open voor de nieuwe dominantie financiële klasse van de tweede financieringsfase.
Volgens de auteurs gaat het libertarisme samen met de actoren van de tweede financieringsgolf. Het libertarisme gaat de strijd aan met het democratisch neoliberalisme, die de ideologie van het dominante politieke regime in de westerse landen is. Het libertarisme behelst een radicale verdediging van het privébezit. Hierbij gaat het voorbij aan het collectief. Deze ideologie wil de rol van de staat inperken. Deze regimes zijn gekant tegen herverdelingsmechanismes. De libertariërs willen hun rijkdom waarborgen en vergroten door o.a. i. de ontkenning van de klimaatcrisis zodat de politieke afziet van institutionele veranderingen; ii. het vermarkten van de natuur en iii. door zich openlijk boven en buiten de wet plaatst, letterlijk offshore, via belastingparadijzen.
Een oogopener om twee redenen: 1 de ontcijfering van de Brexit: wie heeft de canpagnes van Leave en Remain gesteund en waarom 2 de analyse van de financialisering en het onderscheid tussen twee fases: de neoliberale, mensenrechten respecterende fase (tot 2000) en de autoritaire libertarische fase (tot nu). Het kader is geïnspireerd op een marxistische opvatting over de productiekrachten en op de historische lijn van Polanyi - Braudel - Arrighi - ... zonder te vervallen in mxsche exegese zoals bijvoorbeeld Nick Bernards dat doet. En bovendien nog goed geschreven ook. (Enkele vertaalfouten, vergeeflijk.)
de enige hoopgevende boodschap in dit boek is welgeteld twee zinnen. maar, goed! over Brexit, hedge funds, historisch materialisme en de opgang van het globale ondergangsregime van libertaire-autoritaire finance bros. perfecte cozy read voor de feestdagen.