Kobieta, która pożyczała wspomnienia

by Tove Jansson, Justyna Czechowska (Editor / Translator)

Twórczość plastyczną Tove Jansson ukształtowały szkoły w Helsinkach, Sztokholmie i Paryżu, jednak artystka szybko zdała sobie sprawę, że kreska i farba jej nie wystarczą. W tekstach literackich poruszała nieraz te same tematy, które zajmowały ją również jako malarkę. Największą sławę zapewniły jej książki o Muminkach, ale krytycy i czytelnicy na całym świecie docenili również jej minimalistyczne, poetyckie opowiadania.

Bohaterowie Jansson to często ludzie starsi, ze swoimi dziwactwami, przyzwyczajeniami i bagażem doświadczeń. Autorka przygląda im się z czułością, pokazując ich mądrość i radość, bo do końca pozostają wolni, a do tego odważni.

Zbiór Kobieta, która pożyczała wspomnienia obejmuje teksty z trzech tomów: Podróż z małym bagażem, Fair Play i Listy od Klary. Współcześnie szczególną uwagę zwracają opowiadania z tomu Fair Play, które opisują bliską przyjaźń dwóch artystek mieszkających w jednej helsińskiej kamienicy. Zawierają wiele autobiograficznych odniesień do związku Jansson z graficzką Tuulikki Pietilä. Dopiero teraz, odczytane na nowo, mogą wybrzmieć w pełni, także w kontekście literatury queer, a Jansson – ukazać się jako śmiała twórczyni, która nie bała się łamać pokoleniowego tabu i wyprzedzała swoje czasy.

Genres: Scandinavian Literature, Fiction

336 pages, Hardcover

First published October 11, 2023

About the author

Tove Jansson was born and died in Helsinki, Finland. As a Finnish citizen whose mother tongue was Swedish, she was part of the Swedish-speaking Finns minority. Thus, all her books were originally written in Swedish.

Although known first and foremost as an author, Tove Jansson considered her careers as author and painter to be of equal importance.

Tove Jansson wrote and illustrated her first Moomin book, The Moomins and the Great Flood (1945), during World War II. She said later that the war had depressed her, and she had wanted to write something naive and innocent. Besides the Moomin novels and short stories, Tove Jansson also wrote and illustrated four original and highly popular picture books.

Jansson's Moomin books have been translated into 33 languages.

Reviews

[spillingthematcha · Rating 3 out of 5]

Krótkie momenty, migawki życia są tutaj pięknie ujęte, w najbardziej subtelny sposób. Bardzo dobra książka, choć liczyłam na więcej emocji.

[Adrianna · Rating 5 out of 5]

Jako dziecko kochałam Muminki, później pokochałam Tove jako artystkę, teraz zakochałam się w niej jako pisarce. Cudowne, pełne wrażliwości i ciepła opowiadania, w których znajdujemy nić porozumienia w tematach, które często siedzą w nas niewypowiedziane. Nie lubię kategoryzowania książek na pory roku, ale w szarej, oplatającej nas wilgocią jesieni, ta książka jest jak ciepła herbata dla głowy.

[Ola · Rating 4 out of 5]

Niesamowity klimat skandynawskich opowiadań - pewna surowość, natura w tle, ludzie pełni dziwactw i dostrzeganie uroku w codzienności.

Zbiór Fair play to odkrycie tego roku. Subtelne opowiadania o relacji damsko-damskiej między artystkami i ich wspólnym mieszkaniu... perełka.

[Julia cinnamon.cabin · Rating 2 out of 5]

jak uwielbiam literaturę skandynawską, tak ten zbiór nie wywołuje we mnie absolutnie żadnych emocji

brakuje mi tutaj tego „czegoś”, bo ani nie ma emocji, ani nie ma jakiejś ciekawej wizji, żadnej nowości, żadnej ciekawej informacji, no czegokolwiek, czego można by się uczepić, żeby to docenić

ten zbiór opowiadań po prostu ginie wśród innych utworów

[Czytam Sercem · Rating 3 out of 5]

Polecam zwłaszcza zbiór opowiadań "Fair Play" o dwóch artystkach, Jonnie i Mari, które żyją i pracują w jednej kamienicy. Postaci te można utożsamić z Tove Jansson i jej wieloletnią partnerką, Tuulikki Pietilä 🏳️‍🌈

[Adrianna · Rating 5 out of 5]

to chyba była jedna z najpiękniejszych i najprostszych rzeczy, jakie przeczytałam
drobne okruchy życia, przedstawione tak szczerze, ale delikatnie, bez wpychania się wszędzie na siłę, a jednocześnie tak prawdziwe i rzeczywiste
nie ukrywam, było parę potknięć, ale to z mojej strony
jestem urzeczona, ale teraz trochę mi smutno

[powie3 · Rating 3 out of 5]

To chyba nie książka dla mnie na teraz. Nie wiem do końca jak ją odkrywać, czy jako autobiografię, czy luźny zbiór opowiadanek. Być może istota znaczeń jest zbyt ukryta w zwykłości tych historii, może nie miałem cierpliwości grzebać za nimi zbyt głęboko. Niektóre opowiadania są błyskotliwe, ale większość to "zwyczajne" życie artystki i nie ma w tym pisaniu ani fajerwerków, ani starań przykucia uwagi wątkiem. I to nie jest zarzut, po prostu nie porwało mnie, nie skończyłem, zmęczyłem się.

[Mar Gro · Rating 5 out of 5]

It was refreshing for once to dwell into the world of stories. Each chapter hooked me and left me captivated. Wanting more. And then the next story came and with first few sentences I was forgetting of the old chapter, equally invested in the new one. That’s rare.

I especially liked the stories from the first part of the book: osiemdziesiąte urodziny, śmierć nauczyciela gimnastyki, szklarnia.
I loved it.
Each chapter showed a natural human state with all its charms and flaws. Justified Emotionality, Captivating Peculiarity, Unexplained Preferences.

[Barbara · Rating 4 out of 5]

Opowiadania z "Podróży..." już znałam, "Fair play" jakoś mnie zmęczyło, ale jednak co Tove, to Tove. Aczkolwiek, jak ktoś nie zna jej spoza Muminków, to bardziej polecam "Wiadomość".

[Anna · Rating 4 out of 5]

4,5

[nina. · Rating 4 out of 5]

piękne w swojej prostocie
szczerość emanuje od wykreowanych przez Tove postaci. Potrafi ona pisać tak, że po paru zdaniach czuje się z nimi więź i głęboką empatię.

4.5/5 bo jak to bywa z opowiadaniami, jedne przypadły do gustu bardziej niż inne.

gwiazdki zaznaczyłam przy tytułach: Podróż z małym bagażem, Szklarnia, Wideomanka, western klasy B, Podróż pociągiem, Gra towarzyska, Latem