Το εικοσιένα και το δημοτικό μας τραγούδι

by Δημήτρης Σταμέλος

Το δημοτικό μας τραγούδι, το σχετικό με το ’21, ξεκινάει και διαμορφώνεται μέσα στο φλογερό καμίνι της Εθνεγερσίας. Συγκλονιστικά γεγονότα και οριακές μορφές του πανεθνικού ξεσηκωμού δίνουν αφορμή σε λαϊκούς ανθρώπους με έντονο το ποιητικό αίσθημα μέσα τους να συγκροτήσουν αυτό το μοναδικό ποιητική θησαύρισμα του λαϊκού ποιητικού λόγου. Επώνυμοι και κυρίως ανώνυμοι δημιουργοί πλάθουν το στίχο, μέσα στη φλεγόμενη καρδιά και την ψυχή τους, για να δώσουν τον καίριο λόγο και ρυθμό. Κι έτσι έγινε να κυκλοφορεί, μέσα στην Επανάσταση, συλλογή δημοτικών τραγουδιών, στο εξωτερικό, που να περιλαμβάνει και τραγούδια του Εικοσιένα. Το τραγούδι ξεπετάγεται με το πρώτο καριοφίλι του ξεσηκωμού, οδοιπορεί μαζί του σ’ όλη τη διάρκεια του Αγώνα και τα πρώτα κατοπινά χρόνια.
Το βιβλίο μας δίνει μια αδρή εικόνα του πώς ο ανώνυμος τραγουδιστής είδε και τραγούδησε γεγονότα και μορφές του Εικοσιένα. Πηγές του συγγραφέα οι παλιότερες συλλογές δημοτικών τραγουδιών κυρίως, χωρίς όμως ν’ αγνοεί και τις νεότερες.
Μέσα από τα τραγούδια αυτά βγαίνει η ίδια η ψυχή του λαού μας, πεντακάθαρη και ατόφια, πηγή δημιουργική και ανάσα καινούριας ζωής. Βγαίνει το μέγα δίδαγμα της λευτεριάς. Το διάβασμά τους, η μελέτη τους, είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στην εποχή μας. Δεν είν αι μόνο η ευεργετική ιστορική αναδρομή και διδαχή, είναι και μια λυτρωτική ενδυνάμωση της εθνικής μας αυτογνωσίας και προβληματικής, πάνω σε καίρια θέματα – προβλήματα του καιρού μας.

135 pages, Paperback

First published January 1, 1989

About the author

Ο Δημήτριος Σταμέλος ήταν Έλληνας συγγραφέας, δημοσιογράφος και λαογράφος.
Πρωτοεμφανίσθηκε στα γράμματα σε ηλικία 17 ετών με στίχους και ταξιδιωτικές εντυπώσεις. Το 1948 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο, μία ποιητική συλλογή. Παράλληλα, σπούδασε πολιτικές επιστήμες. Από το 1957 εξέδιδε και διεύθυνε την ετήσια φιλολογική και ιστορική περιοδική έκδοση Ρουμελιώτικο Ημερολόγιο, που μέχρι το 1970 είχε εκδώσει 10 τόμους. Παράλληλα, από το 1962 μέχρι το 1967, ήταν συντάκτης στην αθηναϊκή εφημερίδα Ελευθερία και αργότερα στις εφημερίδες Τα σημερινά (1970-1973) και Ελευθεροτυπία (από το 1976 μέχρι το 1992, ως φιλολογικός συντάκτης και κριτικός βιβλίου). Κείμενά του εξάλλου δημοσιεύθηκαν στα περιοδικά Αιτωλικά γράμματα, Στερεά Ελλάδα και άλλα. Υπήρξε και συνεργάτης της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, από το 1960.
Συνολικά ο Δημήτριος Σταμέλος έγραψε 16 βιβλία, με θέμα κυρίως σημαντικά πρόσωπα και γεγονότα της Τουρκοκρατίας και της Εθνεγερσίας, αντιπροσωπευτικές μορφές της νεοελληνικής πνευματικής ζωής και εκδηλώσεις του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας δύο φορές, το 1976 και το 2001, καθώς και με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών το 1995.