Ik weet zeker dat het liefde was

by Sanne van Rij

Als Sanne 25 jaar is, krijgt ze haar ‘erfenis’ cadeau: een aantal korrelige VHS-opnames, gedigitaliseerd door haar vader. Zo ziet ze haar moeder, die al tien jaar overleden is, weer in beweging. Zingend en lachend, maar ook treurig aan het ontbijt.

In Ik weet zeker dat het liefde wasvraagt ze zich af: hoe beïnvloedt de ene relatie de andere? Hoe werkt een verlies door in je (liefdes)leven? Deze meeslepende memoires zijn niet alleen een reconstructie van opgroeien zonder moeder, maar ook een pijnlijk herkenbare zoektocht naar het verlangen om gezien te worden en naar intimiteit in allerlei uitingsvormen. Terwijl ze zich een weg baant door dates, therapie en vriendschappen, raakt Sanne van Rij tal van menselijke snaren.

Genres: Fiction, Audiobook

304 pages, Paperback

Published August 17, 2023

Reviews

[Valerie Van Reeuwijk · Rating 5 out of 5]

Mei 2025:
Ik had weer even behoefte aan dit boek en het voelde als een warme deken.

Sep 2023:
Ben ik Sanne? Is Sanne mij?
Zij weet woorden te geven aan wat ik voel. Door dit boek begrijp ik mezelf beter.

[Kirsten Gorter · Rating 5 out of 5]

Gisteren aan dit boek begonnen, vandaag al uit. (En het is best een dik boek) Het leest heel fijn, alsof je de verhalen van een vriendin leest. Persoonlijk, eerlijk en kwetsbaar! Lieve stukjes ook, mooie stukjes, herkenbare stukjes. Een verhaal over het verleden, verlies, trauma en liefde. Veel liefde.

Ook veel liefde voor de mooie zinnen en quotes tussendoor in het boek. En voor Merol, Froukje, Spinvis, rollercoaster tycoon, Timothée en alle herkenbare plekjes in Rotterdam. En liefde voor Sanne en haar kracht. Om écht verder te gaan in het leven én om haar verhaal op te schrijven. Het is troostvol.

Heel mooi! Echt een aanrader. (Zorg wel voor zakdoekjes in de buurt)

[Luca Nikkel · Rating 4 out of 5]

Dit jaar heb ik veel nagedacht over rouw en dit boek heeft daar weer een stukje aan toegevoegd. Heel mooi geschreven!

[Shannen Chin · Rating 4 out of 5]

De traantjes zijn zeker gevloeid tijdens het lezen van dit boek hoor. #teamemo De manier waarop Sanne je aan de hand weet te nemen in haar rouwproces en zoektocht terug naar (zelf)liefde is bijzonder en voelt persoonlijk. De schrijfstijl doet voelen alsof je in gesprek bent met een vriendin, wat veel comfort en mogelijkheid tot zelfreflectie biedt. Mang, mensen verliezen en rouwen is niet makkelijk, maar Sanne heeft me middels dit boek en vooral door haar eigen kwetsbaarheid bloot te geven ook weer een beetje heling gebracht. <3

[Lieke Polak · Rating 5 out of 5]

Bewonderenswaardig egodocument van een - hier heb ik geen betere woorden voor - hele coole chick.

Ohhhhhhh how I love Nederlandstalige autofictie geschreven door jonge vrouwen 😮‍💨❤️‍🔥

[Laura Verhees · Rating 4 out of 5]

Heel teder, persoonlijk en herkenbaar.

[Marit · Rating 3 out of 5]

Prima boek. Zeker niet slecht geschreven. Maar: het voelt meer als een dagboek dan als een roman. Fragmentarisch en het overstijgt het alledaagse niet.
Voor mij ook allemaal wat te actueel. Als je Yvette van Boven en Wopke in een Superdry-shirt in je boek stopt, weet je dat het geen tijdloos verhaal is.

[Sasha · Rating 4 out of 5]

4.5 sterren. 'Ik weet zeker dat het liefde was' is een boek dat mijn ziel op een onverwachte en prachtige manier heeft aangeraakt. Vanaf het moment dat ik de eerste bladzijden omsloeg, werd ik meegevoerd op een emotionele reis die me diep raakte en me het gevoel gaf dat ik gedragen werd door de kracht van liefde.

Wat dit boek zo bijzonder maakt, is de manier waarop het verschillende aspecten van liefde verkent - van tedere momenten tot diepgaand verdriet. Het heeft de gave om de lezer te laten voelen, te laten nadenken en zich te laten onderdompelen in de complexiteit van emoties. Het is een boek dat je niet zomaar leest; je ondergaat het, je voelt het, en het blijft bij je, lang nadat je de laatste bladzijde hebt omgeslagen.

'Ik weet zeker dat het liefde was' heeft de gave om troost te bieden en tegelijkertijd te confronteren met de realiteit en complexiteit van relaties. Het boek herinnert mij eraan dat liefde in al haar vormen, met al haar hoogtes en laagtes, de kracht heeft om ons te vormen. In dit leven waar het soms moeilijk is om de diepere betekenis van liefde te vatten, voelt dit boek als een verhelderende gids.

[Carlijn Van Der Hart · Rating 4 out of 5]

Wauw, dit boek is wat ik hoopte dat het boek van Francine Oomen zou zijn(en dan is dit nog autobiografisch ook). Oprecht, herkenbaar en heel fijn geschreven. Echt een aanrader voor iedereen rond mijn leeftijd

[Malou Moen · Rating 4 out of 5]

Volgens mij is Sanne van Rij een heel sympathiek iemand

[Charlotte · Rating 4 out of 5]

Als mensen jong hun ouder verliezen, zal ze dat altijd op een bepaalde manier tekenen. Bij Van Rij leidde het tot een groot verlangen naar veiligheid en bevestiging. Dat verlangen, de realisatie daarover en de (moeilijke) zoektocht daarnaar omschrijft ze mooi, eerlijk en op vlotte wijze. Ik kan me zo voorstellen dat het een meid is waar je niks van doorhebt wat er in haar kop omgaat als je naar haar sociale media kijkt (ziet er vast fantastisch uit), maar zoals meestal is dat slechts schone schijn. Het boek heeft me weer meer over rouw en alle duizend dingen die daarbij komen geleerd.

[Elize Kuiper · Rating 5 out of 5]

Door dit boek begrijp ik mezelf wat beter.
Wat een prachtig opgeschreven verhaal.

[Sieme · Rating 4 out of 5]

hele mooie memoires van een mens wat op mij overkomt als rete sympathiek. het treft me op een pittig moment, nu ik mezelf de afgelopen maanden ook actief aan het ontwaren ben - op soortgelijke manier als Sanne. heel heel heel kwetsbaar en leesbaar alsof je met een goede vriendin praat. het is geen makkelijke zaak, die rouw. maar ik weet zeker dat het liefde is.

[Daan · Rating 5 out of 5]

Ik was late to the party met het lezen van dit boek, maar het raakte me op een plekje dat niet vaak geraakt wordt. Sanne schrijft open en herkenbaar over verlies en relaties, met mooie beelden en taal. Aanrader, ook als je zelf minder bekend bent met rouw.

[Sabine · Rating 4 out of 5]

Een heel openhartig boek, mooi en fijn geschreven, bij vlagen erg herkenbaar (al met al veel gejankt 😀)

[Lisa Korver · Rating 5 out of 5]

Sanne je bent een legend

Ps. Mijn lievelingspagina is p261

[Giovanni Van Leeuwen · Rating 5 out of 5]

Zelden lees ik een boek zo snel uit. Door dit boek heb ik zelf in de spiegel moeten kijken. Mooi, rauw en betekenisvol. Het boek heeft nieuwe inzichten gebracht en wellicht sommige dingen bevestigd. Woorden hebben daadwerkelijk impact en dat is wat Sanne goed doet in dit boek. Erg herkenbaar voor mensen die jong een ouder hebben verloren. Dank Sanne!

SPOILER ALERT! Hieronder een paar van mijn favoriete inzichten/zinnen:

Je hoeft niet altijd in te spelen op je omgeving. Soms moet je inspelen op jezelf.

Ik zag dat ze dood was, maar ik zag ook leven en meer kalmte dan ik in tijden bij haar had ontwaard.

Ik was moe omdat de meest vanzelfsprekende relatie uit mijn leven weg was. En ik voelde me schuldig, omdat ik misschien niet duidelijk genoeg had gezegd: dat ik van haar hield.

Op den duur was ze de enige vriendin die twee versies van me kende: die met en zonder moeder.

Ik ben gewoon heel bang om verlaten te worden, denk ik.
Zoals bij je moeder?
Zou kunnen. Iedere abrupt beëindigde liefde herinnert me in zekere zin aan haar.

Ik denk dat ik soms wel het idee van een moeder mis. Maar haar als mens, dat weet ik niet. Is dat onsympathiek?

Alles is veranderlijk.

[Janna Van Egmond · Rating 4 out of 5]

Erg mooi en oprecht. Over alle relaties die je leven vormen en bepalen. Een soort ‘we hebben het over je gehad’ en ‘everything I know about love’ maar dan kwetsbaarder (en meer reflectie).

[Kaatje Bosma · Rating 4 out of 5]

Super kwetsbare verhalen zo opgeschreven dat je je er vaak in kan herkennen. Meerdere keren kippenvel, mooooi!

[Hannah Vollebergh · Rating 4 out of 5]

Voor het eerst dat ik iets lees over rouw waar ik me écht in herken. Heel mooi en knap dat de schrijfster zo'n persoonlijk verhaal op papier heeft kunnen krijgen.

[Jorieke · Rating 5 out of 5]

Dit is zo'n boek waarvan je halverwege al denkt: ik wil dit nogmaals lezen. En dat heb ik niet vaak. Schrijfster Sanne van Rij (een collega van mij, dus ik ben niet geheel objectief) is brutally honest over haar leven en schuwt geen enkel ongemak. Het gaat over alle vormen van liefde in haar leven, met alle levenslessen die ze heeft geleerd, vaak in combinatie met heerlijk eten. Dacht soms wel 'heb je ook wel eens niét zulke diepe gesprekken met je vrienden?' maar kan me ook goed voorstellen dat die niet per se het boek hebben gehaald, haha. Dikke aanrader!

[Viva · Rating 5 out of 5]

Wauw! Zoveel liefde en ook herkenbaarheid (ondanks dat ik gezegend ben met nog beide ouders in leven). Naast het verlies van een moeder gaat het over relaties, familiebanden, de vele vormen van liefde en emoties; en dat alles in één. Hoe alles verbonden is, als je het wilt zien. En aan durft te gaan…
Kwetsbaar geschreven, fijn om te lezen. Uitgelezen in een strandtent, met een traan bij het haardvuur 😅

[Max de Bakker · Rating 5 out of 5]

Ik geef veel vijf sterren weg, maar wat een mooi en bijzonder boek zeg. Wauw

[Jildou Merkus · Rating 5 out of 5]

Super mooi boek, hij pakte me helemaal. Sanne beschrijft herkenbare situaties, en moest af en toe een traantje laten

[Dafne · Rating 5 out of 5]

“Ik weet niet of je van de ene op de andere dag voor kwetsbaarheid kunt kiezen, maar na een tijdje wilde ik het wel een kans geven.”

[Pleun Corman · Rating 4 out of 5]

Heel veel tranen gelaten en niet verwacht dat dit boek herkenbaar zou zijn

[Britt · Rating 5 out of 5]

Hele persoonlijke memoires van een jonge schrijfster die akelig dichtbij komen

[Mette Bosma · Rating 5 out of 5]

Een van de mooiste boeken die ik de afgelopen tijd heb gelezen. Hele liefdevolle omschrijvingen van relaties.

[Lute Wilhelm · Rating 5 out of 5]

Ik ben zo diep geraakt door dit boek. Het is een ode aan vriendschap, in mijn ogen een vaak onderbelicht thema, als hele belangrijke vorm van liefde. Het is ook totaal herkenbaar, voor als je als twijfelende eindtwintiger je moet begeven op de datingmarkt en je daar soms je eigen wensen en behoeften totaal uit het oog verliest, maar het is vooral een prachtige beschrijving van hoe je je kunt hechten, dankzij en ondanks mensen om je heen, ook als je zelf niet had gedacht dat te kunnen. Zo blij dat ik dit boek heb gelezen, kan het echt van harte aanbevelen!

[Britt John · Rating 4 out of 5]

Dit boekje is zo puur, oprecht, warm- en openhartig, en op veel vlakken vooral herkenbaar. Het is gek om veel van je eigen gevoelens/gedachten zo helder neergepend te zien staan, en ik wist niet dat ik dat nodig had.

4.5!