Handleiding voor Ontheemden

by Robin Block

Toen de grootouders van Robin Block na de Indonesische onafhankelijkheid naar Nederland kwamen, wachtte hun een kille ontvangst waar geen inburgeringsboekje tegen opgewassen was. Want hoe maak je van een nieuw land je thuis?

In Handleiding voor Ontheemden spiegelt Block, balancerend tussen verschillende culturen en nationaliteiten, zijn eigen zoektocht naar identiteit aan die van zijn grootouders. Tijdens zijn reis naar het moderne Indonesië komt 400 jaar koloniale geschiedenis tot leven door de stemmen van en ontmoetingen met verschillende personages. Zo zijn er de eigenzinnige Javaanse oermoeder die voortdurend overhoopligt met de afstandelijke Europese voorvader, een jonge Jakartaanse influencer die haar geheimen letterlijk op haar lijf draagt en een grillige gids die de onderwereld en geestenwereld met elkaar verbindt.

Met rijke beelden en subtiele humor leest deze dichtbundel als een intiem en meeslepend reisverhaal, waarin Block het diep persoonlijke verbindt met een grotere geschiedenis. Voor iedereen die een plek zoekt tussen landen en vlaggen.

Genres: Poetry

144 pages, Paperback

First published July 18, 2023

Reviews

[Martijn van Bruggen · Rating 4 out of 5]

Toen ik de bundel in handen kreeg, dacht ik: wat veel gedichten! Ik was eerlijk gezegd sceptisch en dacht dat er dan wel veel herhaling in Handleiding voor Ontheemden zou zitten. Maar niets bleek minder waar. Wat heb ik een veelzijdige en spannende bundel gelezen over de identiteit van iemand met een multiculturele afkomst. Block wisselt vaak van toon en maakt gebruikt van reeds bestaande teksten, waarbij de lichte bewerkingen van de Djangan Loepah wat mij betreft de hoogtepunten zijn. Deze uitgave van de Federatie Huishoudelijke- en Gezinsvoorlichting staat zo vol van de bizarre uitspraken, dat het gedichten op zich lijken. Hier komt Blocks heerlijke venijn sterk naar voren.

Hoewel sommige gedichten zich in Nederland afspelen, ligt het meeste gewicht voor mij toch wel bij het lyrisch-ik dat voor het eerst Indonesië bezoekt, het land waar een deel van zijn wortels liggen. Je merkt dat hij daar niet helemaal op zijn plek is, alleen al aan het feit dat hij zich dan weer als toerist, dan weer als ‘teruggekeerde’ opstelt. Dat is een treurige conclusie want, zoals het ik vertelt: ‘Ik zoek naar een vorm van bevestiging. Dat ik ook ergens hoor.’ Maar ook in Indonesië wordt hij geconfronteerd met zijn anders-zijn. Toch spreekt uit het laatste gedicht in de bundel een verzoenende toon, alsof de bevestiging dat er geen plek bestaat waar het lyrisch-ik helemaal thuishoort voor een vorm van verlichting zorgt. Een bevredigend einde van een bevredigende bundel.

3.
één oog sluit, het geweer
gehoorzaam onder zijn kin

mannen en kinderen
drommen om hem samen,
eten hun vingers op

opa is een scherpschutter,
de vloek van elke kermiskraam

hij gaat voor mij een beest afschieten

(p. 15, onderdeel van 'Opa')

(Leeservaring geschreven voor Vuurland)

[Frank Keizer · Rating 2 out of 5]

Ee bundel vol (zelf)exotisering, die de clichétegenstellingen niet overstijgt.

[Liesleest · Rating 4 out of 5]

Bijzondere vorm. Knap gedaan

[mitch · Rating 4 out of 5]

I was lucky to meet Robin Block at the end of last year. I attended his talk on writing diasporic identities, and was planning to attend his book launch on the next day. I said I was lucky because I was late to the launching and he was about to leave, and I was lucky Robin was cool to stop and spare his time for a small chit chat outside of the venue, sharing a bit of his life, giving me advice on writing and on adapting and belonging, all under the foul Indonesian sun. And being a clumsy nervous goose that I am, I dropped the book to the ground in front of his face, to which immediately he said "It's okay, it's just wood poridge pressed together" or something along those lines. He was pretty cool.

Now that I read it as a whole, I don't consider this a poem anthology. As individual poems they might not stand out, but together it was a beautiful journey of finding who he is.

Not only that I got a glimpse of a long lost "Indo" trying to find his roots, I also learned that in the aftermath of the power transfer to Japanese occupation, many families got separated. There must be a lot of Indonesians now who have not the slightest ideas that the have living relatives in the Netherlands and vice versa.

It is also apparent he used this book as a space to express his critique on how colonial mindset (like the way the locals treated him like a royal but also lowkey hoping for something in return) is still alive and well among Indonesians, though in a polite and subtle way (menurut saya sih kurang galak mas, lain kali gaskan saja jangan sungkan).
I'm aware that it's a very niche book, and it probably only speaks to a small particular group of people. But all in all, as someone who doesn't typically read poetry, I was moved by the way Descendant R expressed his delights, angers, and heartbreaks. This book has really touched me and spoken to me to an extend.