მედეა

by Homer, Píndaro, Hesiodo

მედეა, ცნობილი მითოლოგიური გმირი, ყველა დროის ერთ-ერთ ყველაზე უფრო შთამბეჭდავ მხატვრულ სახედაა აღიარებული. ის დღესაც აგრძელებს თავის ლიტერატურულ სიცოცხლეს და მართლაც, რენესანსის პერიოდიდან მოყოლებული მხატვრული კულტურის სხვადასხვა სფეროში მსოფლიოს მასშტაბით მედეას არაერთი გამორჩეული სახე იქმნება. ფართოდ გაზიარებული მოსაზრებით, მედეას ასეთი ყავლგაუსვლელი პოპულარობა განპირობებულია მისი მითოსური ფიგურის კომპლექსურობით, ფიგურისა, რომელიც თავის თავში ურთიერთგამომრიცხავ თვისებებს შეიცავს. მედეას ყველა მნიშვნელოვანი ლიტერატურული რეპრეზენტაცია, როგორც წესი, კოლხი ასულის პოლარიზებულ ხასიათს წარმოგვიდგენს, რომელიც ისეთ დიამეტრულად საპირისპირო კატეგორიათა შორის ირყევა, როგორებიცაა შვილების მოყვარული და შვილთამკვლელი დედა, „კარგი“ და „ცუდი“ ქალი, ძლევამოსილი ჯადოქარი და ე. წ. პუელლა სიმპლიცა და ა. შ. მედეას მხატვრულ ფენომენში ჩასაწვდომად, აწმყოსა და მომავლის მედეათა გასაგებად, დაგვეხმარება ლევან ბერძენიშვილის მიერ თარგმნილი და ერთ კრებულში წარმოდგენილი ავტორების პიესები – ანტიკურობიდან თანამედროვეობამდე. წიგნში შესულია მედეასა და არგონავტების მითისადმი მიძღვნილი ტრაგედიები, პოემები, ოდები და ფრაგმენტები (ჰომეროსი, ჰესიოდოსი, პინდაროსი, ჰეროდოტოსი, ევრიპიდე, ნეოფრონი, პუბლიუს ოვიდიუს ნასო, ლუკიუს ანეუს სენეკა, პიერ კორნელი, ჟან ანუი). ძველი ბერძნული, ლათინური და ფრანგული ენებიდან თარგმნა და კომენტარები დაურთო ლევან ბერძენიშვილმა.

400 pages, Paperback

Published January 1, 2022

About the author

Homer (Greek: Όμηρος born c. 8th century BC) was a Greek poet who is credited as the author of the Iliad and the Odyssey, two epic poems that are foundational works of ancient Greek literature. Homer is considered one of the most revered and influential authors in history.
Homer's Iliad centers on a quarrel between King Agamemnon and the warrior Achilles during the last year of the Trojan War. The Odyssey chronicles the ten-year journey of Odysseus, king of Ithaca, back to his home after the fall of Troy. The poems are in Homeric Greek, also known as Epic Greek, a literary language which shows a mixture of features of the Ionic and Aeolic dialects from different centuries; the predominant influence is Eastern Ionic. Most researchers believe that the poems were originally transmitted orally. Despite being predominantly known for its tragic and serious themes, the Homeric poems also contain instances of comedy and laughter.
Homer's epic poems shaped aspects of ancient Greek culture and education, fostering ideals of heroism, glory, and honor. To Plato, Homer was simply the one who "has taught Greece" (τὴν Ἑλλάδα πεπαίδευκεν). In Dante Alighieri's Divine Comedy, Virgil refers to Homer as "Poet sovereign", king of all poets; in the preface to his translation of the Iliad, Alexander Pope acknowledges that Homer has always been considered the "greatest of poets". From antiquity to the present day, Homeric epics have inspired many famous works of literature, music, art, and film.
The question of by whom, when, where and under what circumstances the Iliad and Odyssey were composed continues to be debated. Scholars remain divided as to whether the two works are the product of a single author. It is thought that the poems were composed at some point around the late eighth or early seventh century BC. Many accounts of Homer's life circulated in classical antiquity; the most widespread account was that he was a blind bard from Ionia, a region of central coastal Anatolia in present-day Turkey. Modern scholars consider these accounts legendary.

French: Homère, Italian: Omero, Portuguese, Spanish: Homero.

Reviews

[ნიკა ბერიძე · Rating 4 out of 5]

4.5 - შესავალიც წავიკითხე და მოკლედ, თარგმანი კარგია, უფრო კარგად იგებს მკითხველი სიუჟეტს, მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი ხაზი უმეტესობაში ერთია, ყველას განსხვავებული მხარე ჰქონდა, ევრიპიდეს ბოძზე აგებული იყო, მაგრამ ზოგიერთთან მედეას პერსონაჟი უფრო კარგად ჩანს, ზოგიერთთან იასონი და ა.შ მე პირადად პიერ კორნელისას გავუწევ რეკომენდაციას, კარგი იქნებოდა კრისტა ვოლფისაც ყოფილიყო, იმედია გვექნება ქართულად წაკითხვის შესაძლებლობაც. ჯამში - ყოჩაღ, ლევან!

[Ana Maisuradze · Rating 4 out of 5]

ალბათ ყველამ ვიცით ის მითი, რომ კორინთიელებმა თავად დახოცეს მედეას შვილები და მერე ევრიპიდეს საშალებით, მედეას გადააბრალეს. სულ მეგონა, რომ ეს თქმულება ქართველების მგონილი იყო, რადგან ასე გვაწყობდა, რომ დაგვეჯერებინა, რადგან მკვლელი ქართველი დედის სახე იუღებელი იყო საზგადოებისთვის. თურმე ასე არ ყოფილა. ეს ვერსია ჩვენ არ მოგვიგონია. ევრიპიდემდელ ვერსიებში წერებულა ეს ისტორია. მედეამ შვილები ჰერას ტაძარში გადამალა, რომ მათ უკვდავება მიეღოთ, ჰერამ "გადაჩეხა", კორინთიელებმა კი ტაძარში დახოცეს ბავშვები. საინტერესო ისიცაა, რომ არც მედეა ძმის მკვლელობის ვერსიაა ერთგვაროვანი. ზოგ მითში მას მედეასთან ერთად იასონიც კლავს, ზოგან კი საერთოდაც არგონავტები კლავენ. მოკლედ მედეა ერთმნიშვნელოვნად ვილაინი არ ყოფილა (მტრების დახოცვას არც ვთვლი). ის, რომ ამ ამბებს ამდენი ვერსია აქვს, მიუთითებს მაშინდელ დამოკიდებულებაზე, თან იმ ფონზე, რომ ქალურ ვერაგ ბუნება ახსენებენ და სექსიზმი ყვავის.


ერთმნიშვნელოვნად უღირსი პერსონაჟი, ყველა ვერსიაში იასონია. ზოგან მისი ბრალი შერბუილებულია. მედეას ღალატს მამობრივი გრძნობით ამართლებს, მედეასთვის განდევნას ითხოვს სიკვდილის ნაცვლად და ა.შ. თუმცა ზოგ ვერსიაში უარესიც კია. მას ანგარება ამოძრავებს, ერთგან შვილების მოვლასაც კი გაივლებს გულში, მედეას გასამწარებლად. ზემოთ უკვე ვახსენე მისი შსაზლო მნწაილეობა მედეას ძმის მკვლელობაშიც. ბევრ ვერსიაში, მედეას მოსაკლავად გაეკიდება, მას მერე რაც ის საცოლეს მოუკლავს.
იასონი იმ იშვიათ პერსონაჟებშია, რომელსაც ვერ ვიტან. ვფიქრბ, მედეას ყველაზე დიდი შეცდომა იასონის შევარება იყო და არა რომელიმე სხვა დანაშაული და მკვლელობა. მითებში ისმოსაზრებაც ხშირად გვხვდება, რომ იასომა მედეას შესაცდენად აფროდიტეს ჯადო გამოიყენა. ანუ მედეას გონება დაბინდული იყო და ყველაფერი რასაც იასონისთვის აკეთბდა, მისი თავისუფალი ნებიდან გამომდინარე არ ყოფილა.

პიესებმა ცოტა იმედი გამიცრუა. ევრიპიდესთან ყველაფერი გასაგებია, თუმცა იგივე ვერსიას ეყრნობიან დანარჩენებიც: სენეკა, კორნელი, ანუი... ანუიმ საერთოდ თვითმკვლელობით დასაჯა. :/
შესავალი მასალაზე მეტად მომეწონა, მაგრამ ვთვლი რომ ქრისტა ვულფის ვერსია არ იყო გამოსატოვებელი, მთელ ამ წინასიტყვაობაში, სადაც სხვადასხვა ვერსიები იყო განხილული. ვფიქრობ ანუიზე გვიანდელი ვერსიაც არანალებად იმსახურებდა ამ კრებულში მოხვედრას, ნაწყვეტის სახით თუ არა (რადგან რომანია), განხილვის სახით მაინც, წინასიტყვაობაში. არ წამიკითხავს, თუმცა დარწმუნებული ვარ, მისი ვერსია გაცილებით ლოიალური იქნება მედეასადმი, ვიდრე მთელი ამ ქალთმოძულე კაცების.