Λατέρνα, φτώχεια και περίσσευμα καρδιάς

by Θωμάς Σιταράς

Ο καταξιωμένος αθηναιογράφος Θωμάς Σιταράς μάς προσφέρει ένα νοσταλγικό ταξίδι στην εικοσαετία 1920-1940, αποτυπώνοντας την ατμόσφαιρα που επικρατούσε τότε στις γειτονιές με τους ανθρώπους, τις χαρές τους, τα βάσανά τους, τις ελπίδες τους.

Οι άνθρωποι διασκέδαζαν διαφορετικά: Θέατρα, συνοικιακά σινεμά, χοροδιδασκαλεία, ταβέρνες και κουτούκια, τίποτα δεν έλειπε. Οι γυναίκες της γειτονιάς με τα κουτσομπολιά, τους κρυφούς πόθους και τα πάθη τους, οι πλανόδιοι κι οι γυρολόγοι με τα κόλπα τους, ο μπακάλης, ο φούρναρης, ο κουρέας, με τις ιστορίες τους, η φωνακλάδικη λαϊκή, οι μπόμπιρες του παιδομαχαλά, οι καφενόβιοι και οι κουβέντες τους. Όλα είναι εδώ!

Οι γιορτές με τα ξεχασμένα πια ήθη κι έθιμα, οι παντρειές και τα αρραβωνιάσματα, η καθημερινή αγωνία για την επιβίωση, η πολυπόθητη ησυχία –που πάντοτε έλειπε μεσημεριάτικα–, η ξεχωριστή προεκλογική περίοδος, οι πάντα αθεράπευτοι ερωτικά κανταδόροι και τα καμώματά τους.

Ο αναγνώστης τού σήμερα κατακλύζεται από μια έντονη νοσταλγία για μια άλλη εποχή, τότε που όλα κυλούσαν απλά και ανθρώπινα…

320 pages, ebook

First published September 1, 2022

About the author

Ο Θωµάς Σιταράς γεννήθηκε το 1943 στην Αθήνα από γονείς Κωνσταντινουπολίτες. Αριστούχος απόφοιτος της Λεοντείου Σχολής, σπούδασε, ως υπότροφος του Βαυαρικού Υπουργείου Παιδείας Οικονοµικά και ∆ηµοσιογραφία στο Πανεπιστήµιο του Μονάχου. Ολοκλήρωσε την πανεπιστηµιακή του εκπαίδευση µε µεταπτυχιακές σπουδές στο Μάρκετινγκ, στο ίδιο πανεπιστήµιο. Εργάστηκε στη Γερµανία, στην εταιρεία Ηλεκτρονικών Υπολογιστών «Honeywell» και περιστασιακά στο ραδιοφωνικό σταθµό «Voice of America». Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα απασχολήθηκε επί σειρά ετών ως ∆ιευθυντής Μάρκετινγκ στο βιοµηχανικό όµιλο Α. Πετζετάκις και σε διάφορες άλλες, µικρότερες επιχειρήσεις. Παράλληλα, από το 1970 ασχολήθηκε µε την επαγγελµατική εκπαίδευση, ως συνιδρυτής του BCA και ως ιδρυτής του Κέντρου ∆ιοικητικών Επιστηµών. Στο ρόλο του εκπαιδευτή ενηλίκων έχει οργανώσει ή συµµετάσχει σε πολυάριθµα σεµινάρια ∆ιοίκησης και Οργάνωσης, Μάρκετινγκ και Πωλήσεων σε παραγωγικές, εµπορικές και τουριστικές επιχειρήσεις, καθώς και σε Κέντρα Επαγγελµατικής Κατάρτισης. Από το 2007 είναι πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσµου Εκπαιδευτών Ενηλίκων. Έχει συγγράψει µε συναδέλφους του τα εξής βιβλία: Το εµπορικό κατάστηµα στη νέα χιλιετία. Πρακτικές εφαρµογές Μάρκετινγκ στο Λιανεµπόριο, Αθήνα 2000, εκδ. Αθ. Σταµούλη, Μάρκετινγκ Τουρισµού και Ποιοτική Εξυπηρέτηση, Αθήνα 2004, εκδ. Interbooks, Εισαγωγή στη θεωρία του Τουρισµού, Αθήνα 2008, εκδ. Interbooks. Σήµερα απασχολείται ως Σύµβουλος Επιχειρήσεων κι Εκπαιδευτής Ενηλίκων, ενώ είναι τακτικό µέλος της Παγκόσµιας Οµοσπονδίας ∆ηµοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισµού.

Reviews

[Πάνος Τουρλής · Rating 5 out of 5]

Ο Θωμάς Σιταράς, μετά από μια σειρά συναρπαστικών και μελετημένων μονογραφιών γύρω από την κοινή αθηναϊκή ζωή, ρίχνει τώρα τη ματιά του στα «μοναχικά σπιτάκια» που συγκροτούν με τη σειρά τους συνοικίες «και η κάθε συνοικία με τις γειτονιές της πήρε μορφή -τη δική της μορφή-, ρυθμό, ζωή. Οι άνθρωποι με τις χαρές και τις λύπες τους έγιναν ένα» (σελ. 17). Έτσι ο συγγραφέας καταφέρνει να εντάξει το «ένα», την οικογένεια, στο «όλο», δηλαδή στον περίγυρό της, καταγράφοντας με τον γνωστό αγαπημένο τρόπο πώς γλεντούσαν οικογένειες, φίλοι, παρέες, μικρές και μεγάλες κοινωνικές ομάδες σε κάθε ευκαιρία αναψυχής και ευωχίας.

Ο συγγραφέας για πρώτη φορά δημιουργεί ένα κεντρικό πρόσωπο για να μας ταξιδέψει πίσω στο παρελθόν που αγαπάει να φέρνει κοντά μας, τον Τέρπανδρο Τραγανό ή Τέρπο, δημοσιογράφο στα Αθηναϊκά Νέα, όπου αρθρογραφεί με ψευδώνυμο, κι είναι εκείνος που θα ταξιδέψει τον αναγνώστη στις σελίδες του βιβλίου, αφηγούμενος ιστορίες αληθινές, στηριγμένες σε προσωπικά βιώματα και μαρτυρίες που συνέβησαν στη γειτονιά του κυρίως αλλά και αλλού μεταξύ 1920 και 1940. Αυτό το εύρημα της πρωτοπρόσωπης αφήγησης σπάει τον πάγο της αποστασιοποίησης και ταυτόχρονα χαλαρώνει τον κύριο Σιταρά, αφού το ευρηματικό του χιούμορ, το πλούσιο λεξιλόγιό του, το ίδιο του το ταλέντο μπορεί να ξεδιπλωθεί χωρίς την ουδετερότητα της τριτοπρόσωπης αφήγησης.

Ξεκινάμε με χορούς και πανηγύρια, απόκριες και μιούζικ χολ, οργανοπαίκτες και ταχυδακτυλουργούς, φυσικά καραγκιόζη και ταβέρνες, λατέρνα και καντάδες, για να στρέψουμε τη ματιά μας στη συνέχεια στους πλανόδιους που πουλάνε ο καθένας το δικό του εμπόρευμα. Κουρασμένοι και ξενυχτισμένοι πηγαίνουμε στις ταβέρνες και στα καφενεία, σουλατσάρουμε στα μαγαζιά και στην αγορά όσο οι μπόμπιρες, η μαρίδα δηλαδή, ξεσηκώνει τον κόσμο σε παιδομαχαλάδες και όχι μόνο. Τα «πονηρά» στιγμιότυπα, οι οικογενειακές βεγγέρες, οι καλοκαιρινές αποδράσεις λαμπρύνουν τις σελίδες του βιβλίου, το οποίο κλείνει με ένα πικρόγλυκο χαμόγελο στο κεφάλαιο «Η γειτονιά αλλάζει». Κωμικοτραγικά περιστατικά, πειράγματα και χωρατά, γλέντια και ξεφαντώματα σε κάθε μικρή και μεγάλη περίσταση διασκέδασης καταγράφονται σε αυτό το ζεστό, νοσταλγικό βιβλίο που διανθίζεται με ασπρόμαυρες φωτογραφίες-ντοκουμέντα μιας περασμένης εποχής. Ποιήματα και αποσπάσματα από πεζά κείμενα, άρθρα εφημερίδων, ρέων λόγος με ταξίδεψαν, μου άνοιξαν κλειστές πόρτες, μου χάρισαν την εικόνα μιας εποχής πιο ζεστής και φιλικής, πιο παρεΐστικης και με γέμισαν αντικρουόμενα αισθήματα.

Το «Λατέρνα, φτώχεια και περίσσευμα καρδιάς» είναι ένα βιβλίο που αγάπησα όσο και τα προηγούμενα, αφού η γραφή του κυρίου Σιταρά και η ακάματη έρευνά του με ταξιδεύουν συχνά πίσω σε μια εποχή ξεχασμένη, λησμονημένη, αυθεντική, αληθινή, με εικόνες που έχουν χαθεί για πάντα στο χτες, παρασύροντας μαζί τους και την αυθεντικότητα και τη δοτικότητα των ανθρώπων μαζί με λέξεις όπως «εμείς», «μαζί» κλπ. Ποιος δε θα ήθελε να ζήσει μια στιγμή σαν αυτές τις χιλιάδες, «κάτι που, ενώ γίνεται κάθε μέρα και πολλές φορές, τόσο ίδια με την προηγούμενη, έχει τόση γοητεία, που δεν θα σε αφήσει ποτέ αδιάφορο!» (σελ. 19).

Πρώτη δημοσίευση στο site μου: https://www.vivliokritikes.com/%ce%bb...

[Nicolas Gian · Rating 4 out of 5]

"Ποιος είπε ότι δεν έχουν φτιαχτεί ακόμη μηχανές του χρόνου;
Ήδη υπάρχουν . Λέγονται βιβλία "
Ρόμπερτ Μπέντσλεϊ

Νοσταλγικό ταξίδι στην Αθήνα του 1920-1940.
Σαν ασπρόμαυρη ελληνική ταινία, σκηνές που φαντάζουν τόσο οικείες, παρά την απόσταση ενός αιώνα και πλέον.

Η ζωή στις γειτονιές και στις συνοικίες που τότε διαμορφωνόντουσαν....

"Μια ζωή αλλιώτικη, μια ζωή όλως διόλου διαφορετική, που δεν τη βλέπεις στο προοδευμένο κέντρο, που δεν υποπτεύεσαι καν ότι υπάρχει, που ξανοίγεται μπροστά στα μάτια σου και σε κάνει να θυμάσαι παλιά πράγματα, να νοσταλγείς, να λαχταράς...
Μια ζωή απλή και ήσυχη η ζωή της Παλιάς Αθήνας, που τραβήχτηκε μακριά από το βουερό, ζαλισμένο κέντρο, και που για να την ξαναζήσεις πρέπει να απαρνηθείς τη χυδαία λαμπρότητα της οδού Σταδίου, που άμποτε ποτέ της να μην είχε προοδεύσει"

Με τη βοήθεια ενός αφηγητή-σχολιαστή, περιδιαβαίνουμε στις συνήθειες , στην καθημερινότητα, στα έθιμα, στα όνειρα και τις προσδοκίες, στα σπίτια και τις οικογένειες των ανθρώπων που ζούσαν τότε και αντιπάλευαν τη φτώχεια τους με τις καινούριες εξελίξεις και υποσχέσεις του κινηματογράφου και του ραδιοφώνου.

Ακόμα αντηχούν οι καντάδες και μυρίζουν τα γιασεμιά...