In korte tijd las ik een aantal kinderboeken binnen het genre magie/fantasy waardoor ik automatisch de boeken een beetje met elkaar vergelijk.
Het eerste dat me stoort in dit boek is de ontelbare soorten schaduwwezens er door het hele boek genoemd worden: Bullebakken, Verrekijkers, Schurken, tientallen. Bij de eerste vernoemingen denk je dat je dit moet onthouden want het wordt niet voor niets benoemd toch? Maar nee, elk opgevoerd personage (hoofdpersonen, bijpersonen, figuranten) is weer van een andere soort en dat wordt meestal enkel benoemd om aan te geven dat er heel veel verschillende soorten zijn. Ik vind het verwarrend werken, en raakte al snel de belangstelling ervoor kwijt. Voor jonge lezers moet dit net zo werken, vrees ik. Ik ben bang dat het een negatief effect zal hebben op het leesbegrip.
Tweede stoorzender is dat auteur Smithuis er geen enkele moeite heeft om veelvuldig naasten van hoofdpersonage Jinna te laten doodgaan. J.K. Rowling was daarin uniek: een serie waaraan je als 10-jarige begon die eindigt in een climax van niet alleen de dood van de slechtsten maar ook van de besten: wat een schok en wat een vertrouwen in de lezer.
Maar het is de schrijfster van Umbrador blijkbaar ontgaan dat Rowling daar naartoe werkt in via maar liefst zeven! dikke delen, verspreid over 10 jaar. De lezer die op 10-jarige leefttijd startte in deel 1 is ten tijde van de climax maar liefst 20 jaar, en is mentaal gegroeid, zoals ook de personages in Harry Potter een ontwikkeling hebben meegemaakt. De doden die vallen zijn dan vreselijk en een groot gemis, maar ook passend in het verhaal, en verteerbaar voor de personages.
Het latten vallen van doden door Smithuis is niet alleen wreed ten aanzien van het hoofdpersonage maar ook ten aanzien van de lezer. immers, niet het doden van personages maakt dat het boek de lezer serieus neemt, maar de geloofwaardigheid ervan (op de juiste plaats, op de juiste tijd in zowel het verhaal als in het leven van de lezer!).
Andere lezers hebben in hun recensie hier terecht geklaagd over de schrijfkeuze dat er te veel verteld in plaats van getoond wordt. Dit literaire principe´ Show, don't tell' is een schrijfwijze waarmee gebeurtenissen en emoties in een verhaal worden getoond door middel van acties, dialogen en details, in plaats van ze rechtstreeks te benoemen of te vertellen. Het idee is dat de lezer de ervaring zelf kan beleven en interpreteren, wat zorgt voor een meer meeslepende en levendige lezing.
Ik ben het eens met die kritiek. Het boek is niet erg sfeervol, en door te weinig beschrijven maar gewoon plat benoemen wordt de lezer niet zo serieus genomen (wat dan weer botst met de serieus-neem-poging door de dood stevig te laten rondwaren).
Het thema waarom dit boek draait: elke persoon in Umbrador heeft een persoonlijk talent (of nare eigenschap) dat je herkent aan diens schaduw, is vergezocht en draagt voor mij te weinig bij.
Ik geef het boek 2,5 maar rond het af naar 2 sterren. Het boek leest lekker door maar alle Schaduwsoorten, te weinig sfeer, te veel doden, geen dubbelspionnen maar víerdubbelig voor verrasssingselementen: het is het allemaal niet. Lees dan maar gewoon deel 1 van Harry Potter voor aan je klas met 10-jarigen.