Kletturinn

by Sverrir Norland

* English below *

Kletturinn er spennandi skáldsaga um fyrirgefningu, metnað, siðferðileg álitamál og ekki síst tilfinningasambönd karlmanna. Hlýr tónn höfundar, óvenjuleg stílgáfa og vilji til að takast á við flóknar heimspekilegar spurningar heilluðu lesendur síðustu bókar hans, Stríðs og kliðs (2021), og gera Klettinn einnig að einstakri lestrarupplifun.

Tuttugu ár eru liðin frá því að Gúi hrapaði til bana í útilegu í Hvalfirði og síðan hafa félagar hans, Einar og Brynjar, þurft að vinna úr því áfalli, hvor á sinn hátt – en hvorugur með miklum árangri.

Nú liggja leiðir þeirra saman á ný og uppgjörið er óhjákvæmilegt. Hvað gerðist? Hvers vegna? Hvernig? Og hvern mann hafa þeir raunverulega að geyma?

#
Twenty years have passed since Gúi fell to his death on a camping trip in Hvalfjörður. Since then, his friends Einar and Brynjar have had to deal with the trauma, each in their own way – but neither with much success.
Now their paths cross again, and they must confront the truth. What happened? Why? How? And what kind of people are they?

Kletturinn is a captivating novel about forgiveness, ambition, and the emotional ties between men.

Sverrir Norland is the author of critically acclaimed essays and novels. He is also a translator, publisher, screenwriter, radio host, and one of Iceland’s most recognized public intellectuals. Kletturinn is his twelfth book and his third novel.

212 pages, Paperback

Published September 7, 2023

About the author

Sverrir Norland is the author of twelve books, including critically-acclaimed essays and novels such as Kletturinn (2023), Stríð og kliður (2021), and Fyrir allra augum (2016). He is one of Iceland's most recognized public intellectuals, and also works in both TV and radio production, as well as being a scriptwriter.

Reviews

[Hrafnhildur Björnsdóttir · Rating 4 out of 5]

Gleypti þessa í mig á þremur dögum. Hún var skemmtilegt samspil hversdagsleika, fortíðar og siðferði. Hún er auðlesin og kaflarnir stuttir. Ég kunni að meta það voru engar óþarfa málalengingar og drama. Bara hæfilegt drama. Svo hafði ég einstaklega gaman að samtölum Einars við börnin sín. Mæli með!

[Sigrún Þorbergsdóttir · Rating 2 out of 5]

Frekar dapurleg lesning og óáhugaverðar persónur.

[Halla Kolbeinsdottir · Rating 4 out of 5]

Fín bók. Hún byrjar mjög þung og fylgir áhugaverðum karakter í gegnum líf hans, vina og fjölskyldu. Það er mara yfir honum vegna leyndarmáls og það var áhugavert að komast því hvað það var. Mér líkaði mjög hvernig allt var gert upp í lokin.

[Þorvaldur Sigurbjörn Helgason]

Karlmennskukrísan, TMM, 4. hefti 2023

Sverrir Norland er greinilega með hugann við karlmennskuna þessa dagana. Undanfarin misseri hefur hann haldið fyrirlestra undir yfirskriftinni „Hinn fullkomni karlmaður“ þar sem hann fjallar um karlmennsku í samtímanum og í nýjustu bók sinni, skáldsögunni Klettinum, er karlmennskan einnig til umfjöllunar. Í þetta sinn beinir hann sjónum að vináttunni sem bindur karlmenn saman, eða jafnvel hlekkjar þá, fyrir lífstíð.

Sögumaður Klettsins er fjölskyldufaðirinn Einar, handritshöfundur um fertugt sem á þrjú börn með Emblu, framakonu í pólitík. Einar hefur svo gott sem gefið feril sinn sem handritshöfundur upp á bátinn til að annast heimilishaldið á meðan Embla klífur metorðastigann innan ónefnds stjórnmálaflokks sem hún situr á þingi fyrir. Einar er áhugaverður karakter og verðugur fulltrúi ákveðinnar menningarlegrar tilfærslu sem er að eiga sér stað hjá yngri kynslóðum. Fyrir einhverjum árum hefði það ef til vill þótt fyndið eða merki um beitta háðsádeilu að láta sögumann skáldsögu vera heimavinnandi húsföður sem straujar skyrtur eiginkonunnar áður en hún fer í sjónvarpsviðtal. Í dag er þetta þó veruleiki sem margir kannast eflaust við, þrátt fyrir að hann sé langt því frá normið. Sverrir skrifar Einar alls ekki sem fórnarlamb og það kemur skýrt fram í sögunni að hann hefur sjálfur ákveðið að vera heimavinnandi. Þó er augljóst að fjölskyldufyrirkomulagið er langt frá því sjálfsagt og strax í fyrsta kafla bókarinnar örlar á gremju hjá Einari þegar hann útskýrir fyrir barnungum sonum sínum af hverju hann sé ekki með fasta vinnu eins og pabbar vina þeirra:

„Mér finnst skrítið að þú sért ekki með alvöru vinnustarf, pabbi!“ sagði Úlfar. „Allir pabbarnir á leikskólanum nema þú eru með vinnustarf!“ Loks birtist græni karlinn og ég smalaði krökkunum pirraður yfir götuna um leið og ég sveif út úr líkamanum og fylgdist fullur vanþóknunar með sjálfum mér æpa á Úlfar: „Ég er með vinnustarf! Ég skrifa og passa ykkur, ókei?!“ (Bls. 11)

Þótt Einar sé á yfirborðinu „hinn fullkomni karlmaður“ kemur brátt í ljós að það örlar á brestum í hjónabandi þeirra Emblu, vegna glappaskots þeirrar síðarnefndu, auk þess sem það reynist krefjandi fyrir sjálfsmyndina að vera heimavinnandi húsfaðir.

Hinn bitri sannleikur var hins vegar sá að fæstir sóttust eftir hlutskipti mínu og þá allra síst aðrir karlmenn; ég sá vorkunn í augum þeirra frekar en aðdáun. Ég skammaðist mín fyrir að viðurkenna það en mér nægði alls ekki að vera einungis hinn fullkomni húsfaðir sem skipti fumlaust um bleyjur, hélt gluggakistum ryklausum og ræktaði grænkál úti í garði. (Bls. 47)

Þó er einnig ljóst að gremja Einars er djúpstæðari en bara það sem viðkemur stöðu hans innan fjölskyldunnar, því hann burðast með alvarlegt áfall sem hann hefur grafið djúpt niður í sálartetrinu undanfarin tuttugu ár. Áfallið tengist æskuvini hans, Ágústi eða Gúa, sem lést við voveiflegar aðstæður í útilegu í Hvalfirði skömmu eftir árþúsundamótin þegar þeir vinirnir voru nýútskrifaðir úr menntaskóla. Með þeim Einari og Gúa í útilegunni var sameiginlegur vinur þeirra, Brynjar, sem Einar hefur gert sitt allra besta til að útiloka úr lífi sínu. En þegar Einar rekst óvænt á Brynjar og unnustu hans, Tinu Birnu, á röltinu í almenningsgarði, og fær svo sama dag boðskort í fyrirhugað brúðkaup þeirra, ryðst fortíðin upp á yfirborðið svo hann neyðist til að horfast í augu við það sem gerðist í Hvalfirði. Það verður fljótt ljóst að á milli Einars og Brynjars er eitthvað óuppgert, sem sést skýrt á líkamlegum viðbrögðum Einars en hann hreinlega kastar upp fyrir framan börnin sín þegar hann rekst á þennan gamla félaga sinn. Það er þessi undirliggjandi spenna, fortíð Einars, sem Sverrir notfærir sér vel til að kynda undir framvindu Klettsins og skapar hin eiginlegu átök sögunnar.

Sjá nánar á vef TMM:

https://tmm.forlagid.is/karlmennskukr...

[Hákon Gunnarsson · Rating 5 out of 5]

Sverrir Norland hefur verið einn af mínum uppáhalds íslensku höfundum frá því að ég las Stríð og klið. Sú bók náði mér alveg og ég held að það sé kominn tími á að lesa hana aftur. Sú bók inniheldur óskáldað efni, en hérna er um að ræða skáldsögu sem fjallar um þrjá vini, Einar heimavinnandi pabba og rithöfund (sem segir söguna), Brynjar sem hefur náð langt í viðskiptum og Gúa sem dó tuttugu árum áður en þessi saga hefst í útilegu sem félagarnir fóru saman í. Hvernig Gúi dó er leyndarmálið sem þetta snýst allt um.

Leyndarmálið sjálft er líklega það augljósasta í allri sögunni og það kemur ekkert mikið á óvart þegar það er afhjúpað, en sagan náði mér samt alveg. Dramað milli vinanna og dramað á milli Einars og konu hans er alveg nóg til að gera söguna áhugaverða. Þetta er ekki saga af fullkomnu fólki, heldur fólki sem er að reyna sitt besta þó það gangi ekki alltaf vel hjá því. Sagan er sögð af húmor og innsæi og ég hafði mjög gaman að henni.

[Sara Hlín · Rating 3 out of 5]

Bókin byrjar frábærlega þar sem heimavinnandi húsfaðir er að reyna að drepa tímann með öll börnin á róló. Svo raunsönn lýsing sem allir ungbarnaforeldrar hljóta að tengja við. Sverrir fékk mig til að brosa yfir skemmtilegum hversdagslegum lýsingum á daglegu lífi og samtölum milli föður og barna. Mér fannst svo aðeins halla undan um miðja bók og ég tapaði tengingunni. Er vinátta milli karlmanna virkilega svona? Eru til eiginmenn sem svara ekki ítrekuðum símtölum og skilaboðum frá eiginkonunni og kæra sig kollótta um að enginn sé til að sækja börnin á leikskólann? Ég þekkti ekki þessa dramakenndu týpu sem aðalpersónan er en það þarf alls ekki að þýða að hún sé ekki til.

Sverrir skrifar fallegan texta og býr augljóslega yfir góðum húmor.

[Jóhannes Ólafsson]

Við notum klettinn oft sem myndlíkingu yfir styrkleika sem við finnum í sambandi við annað fólk en við getum líka öll orðið steinrunnin að innan eins og hálfgerðir klettar sem eiga það til að hreinlega molna undan okkur. Sverrir segir hér einfalda sögu en fulla af margslungnum hugmyndum. Þarna er skrifað um vináttusambönd karlmanna samtímans, sér í lagi tveggja manna sem hafa burðast í tvo áratugi með skuggalegan atburð á bakinu sem mótaði þá báða en á ólíkan hátt. Þetta er saga um leyndarmál og hvort þau eigi stundum rétt á sér.

[Elín Gunnlaugsdóttir · Rating 3 out of 5]

Kletturinn er vel skrifuð bók en sagan dettur dálítið niður þegar um tveir þriðju eru búnir af henni. Lokahlutinn þar sem aðalpersóna bókarinnar leitar sátta, við sjálfa sig og aðra er full langur. Það er eins og höfundur treysti ekki lesandanum til að geta í eyðurnar og finna lausnir.

[Kristín · Rating 3 out of 5]

Þetta er ágæt saga og gott að sjá til tilbreytingar skeifað svolítið um sálarlíf karlmanna og vináttu karlmanna. En ég náði samt ekki alveg að tengja og mér fannst vanta eitthvað sem ég veit ekki alveg hvað er.

[Anton Thorolfsson · Rating 5 out of 5]

Bók sem greip mig frá fyrstu blaðsíðu. Er í senn spennandi, fyndin og falleg.

[Einar Jóhann · Rating 4 out of 5]

Sagan greip mig alveg. Svipuð orka og í Fyrir allra augum.

[Margrét · Rating 5 out of 5]

Bókin er kannski stutt en sagan er risastór. Nokkrir þræðir og vangaveltur eru sprellifandi í kollinum löngu eftir lestur.

[Svana Björg · Rating 5 out of 5]

Sagan greip forvitnina mína mjög hratt og hélt henni alla leið í gegnum bókina.

[Sigríður Guðrún · Rating 4 out of 5]

Ég heyrði viðtal við Sverri um bókina í útvarpinu og ákvað í kjöldarið að lesa hana.Virkilega áhugaverð lesning og gaman að sjá inn í hugaheim karlmanns.

[Helena Aspelund · Rating 4 out of 5]

Frábær bók