Donkerkiemer

by Ilona Lodewijckx

Connie Como houdt van het idee dat haar gezicht opgeslagen zit in het geheugen van iedereen die haar ooit is tegengekomen. Ze speelt in een reproductie van Shakespeare en telt alle blikken die ze krijgt. Wanneer ze onverwacht zwanger wordt van haar tegenspeler Pandulf weet ze wat haar te doen staat. Wat ze niet weet, is dat haar beslissing een pelgrimstocht in gang zal zetten die haar dwars door Europa leidt, naar de Ligurische boomgaard waar ze als kind haar zomers doorbracht. Ergens onderweg, in de plooien van die reis, vindt Connie meer terug dan ze ooit kwijt dacht te zijn.

327 pages, Paperback

Published September 27, 2023

About the author

Ilona Lodewijckx schrijft, dicht, vertelt en vertaalt.

Reviews

[Xeniah Cours · Rating 5 out of 5]

“Ze kijkt naar me, onderzoekend, alsof ze een stuk fruit op rijpheid controleert. Ze duwt haar ogen zachtjes in mijn vel om te zien hoe ik bluts, hoeveel pulp er rond mijn pit hangt.”

[Hannah Peiren · Rating 5 out of 5]

zo zinderend zintuiglijk; dit boek blijft aan mij kleven.

“ik zou me overgeven. aan de muziek die ik hoor. aan de dans die ik dans. aan het mens dat ik ben. ik zou de klanken proeven, ze omhoog kaatsen, ze opvangen en als pepermuntjes op mijn tong leggen. en zo zouden we blijven wervelen, rond en rond en rond, in gloeiende kringen van mens.”

[Zoé Komkommer · Rating 4 out of 5]

“Vroeger lag er nooit meer dan een dag of twee tussen mijn levens in. Een rit van een tweetal dagen met een overnachting ertussen, een koele ibiskamer waarin ik het bed met mijn moeder deelde en mijn vader op een klapbedje sliep. Of een paar uur op het vliegtuig, dan een trein, op een spoor dat recht door de rotsen heen ploegde. Dan vond ik de zee na een jaar weer terug, als de schelpen van vorige zomer in de zakken van je zomerbroek. Maar misschien gelden de regels van tijd en ruimte niet als het om afscheid gaat. Omdat we maar afscheid blijven nemen, van alles wat was of had kunnen zijn, van nieuwe dingen die we tijdens onze weg verliezen, raken we nooit meer uit die vicieuze cirkel. Misschien blijven Marianne en ik wel voor altijd op de dool, ergens onderweg, tot we het leven hebben uitgespeeld.”

[Zoé Pecqueux · Rating 4 out of 5]

“Vluchten. Bij vogels ligt het in hun aard, maar ook mensen vluchten vaker dan ze blijven. Omdat er oorlogen woeden in de straten van hun leven, of simpelweg omdat ze zichzelf onder de kerktoren, in de oude bermen en grachten van hun dagen, nog niet zijn tegengekomen. De contouren van een bestaan blijven achter en raken onder het stof. Een Pompeii van dingen die hadden kunnen zijn, maar nooit mochten worden.
Ik las ergens dat het eiland Tuvalu een digitale versie van zichzelf maakte. Wanneer het straks de zee in zakt, bestaan de pixels tenminste nog. De zee zal laden als een videogame, en de schelpen die je raapt zullen beschimmelen in je zoekgeschiedenis. Het is nog maar de vraag waar de mensen, de bomen, de honden, de huizen, de vogels en de boeken dan heen moeten. Maar het is een goed voorbeeld van waar we allemaal mee bezig zijn, of we het nu willen of niet. We maken replica’s en bewaren ze ergens anders, voor het geval dat. We planten stukjes van onszelf in de rommelladen van andermans geheugen, in de verhalen die we van onze voorouders erven en de verhalen die we zelf weer uit ons leven weven. We zoeken nieuwe oorden op en smelten ermee samen. Als straks het water komt, zijn er nog overal stukjes van ons, zoals zaden van een paardenbloem, klaar om te kiemen waar we landen.”

[Méraud Verschuere · Rating 5 out of 5]

Mooiste zinnen die ik ooit al heb gelezen.

[Jill Mathieu · Rating 5 out of 5]

Ilona Lodewijckx schrijft met lijfgeur - en dat is een compliment. Als het warm is, voel je het aan je vel plakken. Als er taart is, ruik je appels karamelliseren. Op elke pagina is er plek voor textuur — en dat zonder te vervallen in lange omschrijvingen of kettingbotsingen aan adjectieven. Want het gaat vooruit in deze roman. De emotie stuwt de actie en de personages mogen dan niet altijd weten waar ze mee bezig zijn, ze zijn wel bezig. Met zoeken, met wroeten, met vragen. Maar vooral ook met voelen. En dus voel je mee. Bloemig en overtuigend gekruid qua stijl, fijnbesnaard en scherp (maar nooit té) qua inhoud.

[Maryse De Waele · Rating 4 out of 5]

Een boek vol tedere woorden die je zintuigen niet onberoerd laten. Ik ruik nog steeds de petrichor, de smaak van zoete abrikozen kleeft nog aan mijn gehemelte.

[Pauline · Rating 5 out of 5]

Donkerkiemer is een prachtdebuut. Door haar zachte zorgvuldige woordkeuze verslond ik elk hoofdstuk.

[Marnix Verplancke · Rating 4 out of 5]

Mensen zijn zo mooi als ze zich er niet bewust van zijn dat iemand naar hen kijkt, denkt Connie wanneer ze vanachter het raam van haar flat observeert hoe een overbuurvrouw de was opvouwt. Zelf staat ze echter liever in het middelpunt van de belangstelling, de reden waarom ze deel uitmaakt van een amateurgezelschap dat Shakespeares vrij onbekende Koning Jan opvoert. Tijdens de repetities merkt ze zelfs dat ze door een van haar mannelijke tegenspelers wel heel erg grondig bekeken wordt, alsof deze Pandulf, die op cruciale momenten zijn trouwring in een handomdraai kan laten verdwijnen, meer wil. En dat wil hij ook, waardoor Connie, of Constance zoals ze in feite heet, zeven weken zwanger blijkt te zijn wanneer ze op de onderzoekstafel van haar gynaecologe terechtkomt. Dat het een abortus wordt, staat meteen vast voor haar, en dat ze het embryo niet achter wil laten in de kliniek eveneens. Dat neemt ze liever mee naar huis.
Vertrekkend vanuit deze premisse schreef Ilona Lodewijckx Donkerkiemer, een bijzonder knap gecomponeerde en zowel psychologisch als filosofisch diepgravende debuutroman. Zo’n embryo in een Tupperwaredoos is immers geen onschuldig ding, want ook al is het diepgevroren, het knaagt aan je. Geplaagd door dat geknaag gaat Connie op zoek naar haar afkomst, naar haar tweelingbroertje Dante dat dood geboren werd, en naar haar Nonna, haar van oorsprong Siciliaanse grootmoeder die ooit met haar man naar Limburg verhuisde, maar na zijn dood terugkeerde naar Italië, om er in Ligurië te genieten van haar boomgaard. Nonna, hoort Connie van haar moeder, heeft een beroerte gehad. Een bezoek dringt zich dus op. Samen met haar vriendinnen Marianne en Zola, en met het embryo in een koelbox, vertrekt Connie aan een road trip naar het zuiden. “Wij zijn een wachtende soort,” aldus Connie op een bepaald moment, “We wachten op treinen met vertraging, op liefdesaffaires, op verontschuldigingen of een witte kerst.” Aan haar wachten mag zo stilaan een einde komen, vindt ze.
In de plantenwereld heb je licht- en donkerkiemers. De zaden van de eersten liggen aan de oppervlakte en hebben zonlicht nodig om tot ontwikkeling te komen, terwijl die van de tweeden duisternis verlangen om te ontkiemen. Dat in Donkerkiemer schemer, zinloosheid en teleurstelling om de hoek gluren, hoeft dus niet te verbazen. Op Mariannes 27e verjaardag wordt er bijvoorbeeld gedanst en gefeest, maar wel tot het pijn doet, “tot de avond oud wordt en aan de beademing wordt gelegd, tot de lichten doven en de stilte herrijst en ik weer land in het wrak van mijn lijf. Het is een noodlanding. Er zijn geen overlevenden.” De ochtend nadien rest er alleen de ruïne van een verjaardagstaart, de plastic kaarsen versmolten in het glazuur, een afspiegeling van het leven, dat voor Connie niet veel meer is dan afwassen in een restaurant en voor Marianne kartonnen dozen opensnijden zonder te bloeden in het grootwarenhuis waar ze de afdeling droge voeding leidt. Dat Lodewijckx een vrij barokke stijl hanteert, maakt dat je als lezer ook altijd de ironie achter de wanhoop blijft voelen.
Maar er gloort een nieuw leven aan de horizon natuurlijk, want zo gaat dat met donkerkiemers, ook al ligt die horizon dan in Italië. Opvallend is dat Lodewijckx Connie tijdens haar trip naar haar oma en de tuin waar ze samen zoveel mooie zomermaanden doorbrachten niet laat rondwaden in nostalgische flashbacks. De vrouw is vooral op zoek naar zichzelf, en daarbij is wat haar tijdens de trip overkomt belangrijker, net als de artistieke connotaties die daarbij komen kijken. Zo is er natuurlijk het stuk van Shakespeare, waarin een bastaard centraal staat. Er is Connies overspel met Pandulf, wat vergeleken wordt met dat van Constance in D.H. Lawrences Lady Chatterley’s Lover, en wanneer de pianiste Zola - alleen die naam al - over Igor Stravinski’s Le Sacre de Printemps vertelt, ziet de lezer meteen de relevantie van het verhaal van dit muziekstuk, een jong meisje dat geofferd wordt ter ere van de lente. Alleen schiet kunst wat dit betreft altijd tekort, aldus Connie. Zulke vergelijkingen en metaforen kunnen iemands persoonlijkheid misschien wel verduidelijken, maar ze echt vatten niet. Daarvoor is die te complex en te rijk. “Mijn huid lijkt te klein voor wat er allemaal in moet passen,” zegt ze, “Kon ik er maar uit kruipen, als een adder, herboren worden in de vers gewassen dag.”
Een jaar of zes geleden begon Ilona Lodewijckx een website, Fille folle, waarop ze pubermeisjes bijbracht hoe normaal het was dat hun lichaam veranderde. Er kwam ook een boek van, met dezelfde titel als de site, waarin ze het verschil uitlegde tussen liefde en seks en uitweidde over menstruatie en masturbatie. Dat Connie, ook al is ze al lang geen puber meer, uiteindelijk ook op zoek gaat naar haar eigen seksualiteit en daarbij samen met Zola in bed belandt past dus perfect in het plan van deze roman die au fond over afronden en herbeginnen gaat. Je moet iets begraven om het tot leven te laten komen, tot stilstand komen alvorens je een nieuw leven kan aanvangen, toont Lodewijckx. Wanneer Connie uiteindelijk haar Nonna terugziet, blijkt die zwaar getekend te zijn door haar beroerte en steeds hetzelfde woord te herhalen, “Amuni”, Siciliaans voor “Kom, we gaan.”

[Emma Didier · Rating 5 out of 5]

Donkerkiemer heb ik helemaal uitgelezen. Dat is geen compliment voor mij (alhoewel), maar wel voor Ilona Lodewijckx. Donkerkiemer leest als een trein. Niet als zo'n sneltrein waardoor je het landschap niet meer ziet. Ook niet als een boemeltrein waarbij je je ergert aan elke hobbel en schok. Maar als het beste van beide: het gaat keihard vooruit en toch proef, voel, merk, ruik en ervaar je elk woord. Ilona is niet vies van een metafoor meer of minder - en dat hàd kunnen storen. Maar dat doet het dus niet. Het geeft het boek een stem en een persoonlijkheid. En jou als lezer een reden om regelmatig te glimlachen. Want een donkere steeg die je aangaapt als een open muil? Dat ken je.

Pas op: Donkerkiemer is meer dan een verzameling vlotte zinnen en klinkende woorden die je vergeten was. Het is een mokerslag van een verhaal. Maar dat voel je pas op het einde. Als de trein met een stevige ruk aan de rem tot stilstand is gekomen.

Een aanrader!

Ilona Lodewijckx

[Antony Van Hulle · Rating 5 out of 5]

Connie leeft in een wereld die voor mij soms heel ver weg en soms heel dicht bij is. Daardoor kan ik me in haar personage inleven maar blijft het ook interessant. De vele beeldspraak laat je zachtjes wegdromen maar maakt het soms ook een uitdaging om het grotere verhaal te volgen. Overall een mooie debuutroman. Ik ben benieuwd naar een volgende.

[Troy · Rating 3 out of 5]

Zinnen die heerlijk klinken en zingen, die bij momenten vragen om luidop voorgelezen te worden. Maar tegelijk een pelgrimstocht en een reis door de ziel.

[sara · Rating 5 out of 5]

Zalig zomerboek. Zelden een roman gelezen die zo beeldend geschreven is dat er achter elke zin een nieuw klein universum schuilgaat.