Het ontstaan van Nederland: Een toevallige geschiedenis

by Serge ter Braake

De geschiedenis is vaak niet meer dan een uitkomst van toevallige gebeurtenissen. Dat wij nu, van Limburg tot Groningen en van Zeeland tot Overijssel, hetzelfde land delen, berust grotendeels op stom toeval. De grenzen hadden heel anders kunnen liggen, Nederland had een Republiek kunnen blijven of zelfs permanent ingelijfd kunnen zijn door Frankrijk, Spanje, Duitsland of Engeland.

In dit handzame overzichtswerk beschrijft Serge ter Braake het prachtige, ontroerende, wrede, hartverscheurende, donkere, en vooral toevallige verleden van Nederland, van de middeleeuwen tot nu. Hij laat je nadenken over hoe ons leven eruit had gezien als bijvoorbeeld een Franse puberprins beter naar zijn vader had geluisterd, een Hollandse graaf een bravere hond had gehad of een Engelse koningin de Spanjaarden niet te slim was af geweest.

176 pages, Paperback

Published September 14, 2023

About the author

dhr. dr. S. (Serge) ter Braake
Faculteit der Geesteswetenschappen
Capaciteitsgroep Media & Cultuur

Reviews

[Marty V · Rating 4 out of 5]

Een geestig (lees licht cynisch) overzicht van de 'Nederlandse geschiedenis' vanuit een interessante invalshoek. Zeker in tijden van toenemend nationalisme is het niet onaardig om er aan herinnerd te worden hoe gekunsteld de Nederlandse identiteit op basis van gezamelijke historie is.

Inhoudelijk bevat het boek weinig informatie die je niet op Wikipedia vindt. Leest wel een stuk makkelijker weg.

[Ad Pluijmers · Rating 4 out of 5]

Een aardig boekje dat het ontstaan van de natie Nederland beschrijft vanuit de geschiedenis van de middeleeuwen t/m de 2e Wereldoorlog. De focus ligt op de toevalligheden bij de verschuivingen van de machten in West-Europa door de eeuwen heen. Dat is voornamelijk gebaseerd op de troonopvolging van machtshebbers, die er alles aan doen om controle over hun grondgebieden binnen de families te houden, in eerste instantie via de mannelijke lijn. ‘Verstandshuwelijken’ zijn dan ook schering en inslag en religie speelt uiteraard ook steeds een belangrijke rol. Quote 1: [eind 17e eeuw] “Willem (III van Oranje, neefje van Karel III en Jacobus II, getrouwd met Jacobus’ dochter, dus zijn eigen nicht…) werd koning van Engeland doordat zijn tante geen levende kinderen kon krijgen, zijn oom niet wilde scheiden van zijn tante en zijn schoonvader en zwager te katholiek waren”. Quote 2: [eind 1e WO] “Het was extra wrang dat de keizers van Rusland en Duitsland en de koning van Engeland neven van elkaar waren zodat de oorlog dus in zekere zin een uit de hand gelopen familieruzie was”.

Ondanks de prominente rol die ‘Nederland’ in de 17e eeuw heeft gespeeld, is het ‘land’ vaker een speelbal geweest van de veel grotere buurmachten. Uiteindelijk heeft zich dat ontwikkeld in de huidige redelijk stabiele constitutionele monarchie.

Elk hoofdstukje behandelt summier, maar wel efficiënt, een aantal sleutelfiguren en sleutelgebeurtenissen. Veelal geen nieuwe inzichten, maar wel op een praktische en leesbare manier weergegeven. Het zou wel prettig geweest zijn als naast de lijst van ‘sleutelfiguren’ er ook één of meer stambomen zouden zijn toegevoegd.

[Rosalie · Rating 4 out of 5]

Ik heb er nooit bij stil gestaan dat de geschiedenis van Nederland zo’n tering zooi is.

Heel erg leuk boek die ik nog wel een keer zal gaan lezen. Ik vond de schrijfstijl laagdrempelig. Af en toe vond ik de grofheid niet helemaal passen bij de toon van de rest van het boek, maar dat kwam maar 2 à 3 keer voor. Vaak moest ik hardop lachen door de omschrijving van bepaalde gebeurtenissen of personen. Oprecht, ik vond de schrijfstijl van dit boek zo leuk dat ik zelfs het dankwoord heb gelezen en dat doe ik werkelijk waar nooit. Dikke pluim voor deze schrijver!!
Ik vond het ook positief dat periodes uit de geschiedenis, maar ook personen, niet werden geromantiseerd.

Het enige wat ik mistte was iets van een stamboom. Logistiek gezien was dit wellicht onmogelijk om in dit boek te krijgen, aangezien al die koningshuizen met hun eigen neven en nichten trouwden. Maar ik was vaak het overzicht kwijt.

Echt een goed boek voor iedereen die wat meer wil weten over onze geschiedenis. Aanrader!

[Thom de Bruijn · Rating 3 out of 5]

Leuke, beknopte manier om de geschiedenis van Nederland weer op te frissen

[Hannah · Rating 4 out of 5]

Mijn guru roos heeft dit boek aangeraden en alles wat zij zegt neem ik voor waarheid aan, dus zeggen we allemaal ‘bedankt roos!!!’

Om te beginnen vond ik dit een zeer toegankelijk boek. Het was eigenlijk een samenvatting van zo’n vijf jaar aan geschiedenislessen. Door de manier van schrijven bleef ik bij de les (hadden sommige docenten een voorbeeld aan mogen nemen).

Het is bizar hoeveel Willems en Filipsen er zijn. Nu had ik nog steeds niet wie wie nou ook alweer was. Maar gelukkig was daar een overzicht met sleutelfiguren en -gebeurtenissen. Wat een powermove van de schrijver om die toe te voegen. Ik hem hem tijdens het lezen vaak geraadpleegd. Daarbij +1 voor de manier waarop de sleutelfiguren zijn omschreven. Ik heb een paar keer een beetje moeten lachen!

”Wilde per se koning worden. Werd in plaats daarvan doodgeslagen door Zwitsers.” (gebeurt mij ook geregeld)

Ik walgde hier en daar ook een beetje van de (met name) mannen die van invloed zijn geweest in de Nederlandse geschiedenis. Hoe is het geoorloofd om met jan en alleman in bed te duiken en kindertjes te verwekken. Met iedereen behalve hun eigen partner. Die partners hadden hun hoofd eraf moeten hakken… En nu zegt dit niet iets over het boek zelf, want het zijn gewoon de feiten. Maar het boek liet me wel nadenken.

Ten slotte ben ik echt benieuwd hoe het boek was geweest als Jan-Willem en Rosa de schrijver, zoals genoemd in zijn dankwoord, niet hadden gewezen op de “onduidelijkheden en momenten dat het taalgebruik ‘uit de bocht’ vloog”. Maar dat zal voor altijd een raadsel blijven.

Excuus, er staat misschien heel veel onzin in deze review. Maar het is laat en ik ben moe, dus hopelijk vergeven jullie mij. Oh, en sorry Roos voor de vouw in de kaft, maar fijn dat ik hem mocht lenen!

[Marcel · Rating 5 out of 5]

Een leuk manier om te vertellen hoe de nationale identiteit (van ieder land) vandaag is het resultaat van een verzameling van toevallige gebeurtenissen.
Meest van het boek is een lijst van hertogen, keizers, koningen en hun oorlogen. Ik neem aan dat je in andere boeken historische informatie over cultuur, taal, economie of gastronomie kunt vinden!

[Menno Pot · Rating 3 out of 5]

Heel aardig, dit compacte boekje dat aantoont hoezeer de totstandkoming van Nederland van toevalligheden aan elkaar hing. Het bestaat simpelweg uit een verzameling momenten in de geschiedenis die bepalend waren voor de natievorming van wat uiteindelijk Nederland zou worden: Karel V, die voor het eerst bepaalde dat 'de Nederlanden' een bestuurlijke eenheid moesten worden. Lodewijk Napoleon (broer van), die Nederland onvrijwillig liet kennismaken met het fenomeen 'koning'.

Vooral over de vroegste episoden die Ter Braake beschrijft (Middeleeuwen, Bourgondiërs, Habsburgers, allerhande Karels en Filipsen) wist ik eigenlijk maar weinig. Alle hoofdstukjes zijn kort, to-the-point en lichtvoetig/ironisch geschreven. Leuk.

[Redmar Huisman · Rating 4 out of 5]

Een interessant boek dat de toevallige gebeurtenissen van de geschiedenis goed weergeeft.