Veel. Het boek legt uit hoe onze narratieven door rampen uit het verleden veranderd zijn.
‘Het hebben van een gemeenschappelijke vijand doet wonderen voor je gevoel van lotsverbondenheid. Even zijn we allemaal verenigd in de strijd tegen Hezbollah en voor het eerst ben ik geen vreemdeling meer. Waar ik eerder kritisch was over de Israëlische nederzettingenpolitiek of de eindeloze treuzeling om tot een vergelijk met de Palestijnen te komen, wordt ik nu ingewijd in het emotiepalet dat bij een oorlog hoort. De wetenschap dat er in Libanon bombardementen gaande zijn en moeders net als ik vrezen voor het leven van hun kinderen weet ik, zolang ikzelf bedreigd word, met opvallend gemak te verdringen.’
‘Het is niet voor niets dat Poetin de saamhorigheidskaart graag trekt in zijn demagogische Kremlin-speeches. Voor zijn luisteraars is groepsloyaliteit belangrijker dan persoonlijk welbevinden en het idee te worden bedreigd door een westerse, individualistische invloed staat gelijk aan verlies van menselijke waardigheid.’
‘Hoewel de systematische vervolgingen pas twee eeuwen na de eerste uitbraak van de builenpest plaatsvinden, loopt er een lijn tussen de uitvinding van de duivel en de heksenvervolging. In de late middeleeuwen ontstaat het idee dat heksen bovennatuurlijke krachten krijgen doordat ze letterlijk seks hebben met de duivel. Vrouwen geven dat - onder druk van folteringen - ruiterlijk toe. Zowel de aanklagers als beschuldigden geloven dat Satan in een lichaam kan huizen.’
‘Waar de impact van de boekdrukkunst te vergelijken is met de doorbraak van het internet, zou je de portretkunst als het Instagram van toen kunnen zien.’
‘Terwijl Manuel de Maia met een groep militaire ingenieurs en architecten werkt aan de plannen voor de herbouw, verdiept Carvalho zich in de natuurlijke oorzaken van de aardbeving, gebrand als hij erop is de religieuze boodschap van hel en verdoemenis te ontkrachten.’ - over Lissabon
‘Wat hij niet weet is dat de voedseltekorten op Bali niet het gevolg zijn van plaatselijke luiheid, maar van een uitzonderlijke situatie die is veroorzaakt door een vulkaanuitbarsting. De inmiddels weer Nederlandse autoriteiten in Batavia zien dan ook geen enkele noodzaak om de lijdende bevolking tijdens deze crisis van voedsel te voorzien.’
‘Acceptatie is geen stabiele status, maar een strijd die je elke dag moet aangaan, niet alleen met jezelf, maar ook met je omgeving, die daar niets van begrijpt, want je erbij neerleggen past niet in onze cultuur.’
———————————————————————-
‘Inmiddels heeft de vooruitgang in neurologische kennis ons op detailniveau inzicht gebracht in het vermogen - of het gebrek daaraan - om rationele beslissingen te nemen. De vrije wil waar de verlichtingsfilosofen hun ideale samenleving op baseerden, blijkt niet altijd zo vrij te zijn als we willen.’
‘Steeds vaker realiseer ik me dat wie ik echt denk te zijn, meer het resultaat is van een immer veranderend narratief dan van een gefixeerd genenpakket. … En ondanks deze hypermaakbaarheid van onze identiteit, zijn we toch massaal op zoek naar ons authentieke zelf. Hoe valt die paradox te verklaren?’
‘Onlangs publiceerden Japanse onderzoekers een unieke casus van bonobomoeder Marie, die hoewel ze al twee eigen jongen zoogde, een bonobowees uit een andere stam adopteerde. Aangezien ze daarmee feitelijk haar eigen nageslacht benadeelde omdat die minder voedsel kregen, concludeerden de onderzoekers dat hier sprake was van altruïsme.’ - altruïsme heeft misschien meer evolutionair voordeel op lange termijn, misschien zelfs intergenerationeel…
‘En hoewel hij de term zelf niet gebruikt, wordt hier niet alleen het concept collectief trauma, maar ook het begrip intergenerationeel trauma geboren.’ - over Freud
‘Waarom leidt een ingrijpende gebeurtenis bij de ene patiënt tot fysieke klachten, bij de ander tot nachtmerries en bij een derde juist tot mentale groei? Is het de psyche die het verschil bepaalt en wat betekent dat voor de therapeutische praktijk?’