Martwy punkt. Sprawa zabójstwa Iwony Cygan

by Mateusz Baczyński

Spektakularne śledztwo czy kłamstwo, w które uwierzyła cała Polska?

W sierpniu 1998 roku w bestialski sposób zamordowano 17-letnią Iwonę Cygan z małopolskiego Szczucina. Ciało brutalnie pobitej i uduszonej drutem nastolatki znaleziono w odludnym miejscu nad Wisłą. Dopiero 20 lat po tych wydarzeniach policyjne Archiwum X ogłosiło, że sprawców zabójstwa udało się zatrzymać.

Przez ten czas miała panować wokół tej zbrodni zmowa milczenia, a wszyscy, którzy chcieli ją przerwać, ginęli w tajemniczych okolicznościach. Czy taka jest jednak prawda? Mateusz Baczyński jako pierwszy dziennikarz dotarł do pełnych akt tej sprawy. Z jego śledztwa wyłania się wstrząsający obraz pracy organów ścigania, które całkowicie ignorowały dowody podważające ich teorie, manipulowały opinią publiczną i w konsekwencji nakręcały spiralę nienawiści wobec podejrzanych. W tej sprawie powstało już wiele materiałów prasowych i telewizyjnych, które powielały te same informacje. Co, jeśli nie były one prawdziwe? Czy Archiwum X faktycznie zatrzymało zabójców Iwony Cygan? Co tak naprawdę wydarzyło się w tamtą sierpniową, burzową noc?

Genres: True Crime

272 pages, Paperback

First published May 15, 2023

Reviews

[Aellirenn Czyta · Rating 4 out of 5]

Dobry reportaż. Choć wciąż, w tej sprawie, numerem jeden jest dla mnie reportaż Moniki Góry.

Ps. Okładka na maksa przypomina mi pierwsze wydanie „Martwego sadu” Gorzki ☺️

[Wiktoria]

'Wiem, że nic nie wiem' chciałoby się rzec po skończeniu tej książki. Bynajmniej nie chodzi o to, że książka jest źle napisana i dlatego nic z niej nie wynika. Czyta się ją bardzo szybko. Gdyby nie fakt, że zbyt dużo nerwów kosztuje mnie czytanie o takich sprawach to pewnie łyknęłabym ją na jeden raz. Przechodząc już do mojej oceny. Po pierwsze nie wiem do końca jak tę książkę ocenić, a po drugie nie uważam abym powinna to robić. Spytacie dlaczego? Otóż już śpieszę z wyjaśnieniem. Ze sprawą Iwony Cygan zetknęłam się po raz pierwszy w sierpniu ubiegłego roku. Paradoksalnie stało się to właśnie za sprawą tej książki, której reklama wyświetliła mi się na Instagramie. Zaintrygowana zaczęłam grzebać w temacie głębiej aż w końcu natrafiłam na podcast "Piąte: nie zabijaj" Justyny Mazur, gdzie sprawa ta została opowiedziana bardzo obszernie z ogromną ilością szczegółów. Początkowo aż ciężko było to wszystko przyswoić. No i właśnie z tym wiąże się mój pierwszy zarzut kierowany w stronę książki Mateusza Baczyńskiego. Ona jest strasznie dziurawa jeśli chodzi o samą obudowę "teoretyczną". Co rozumiem pod tym pojęciem? Ano to, że dla osoby która nigdy wcześniej nie spotkała się z tą sprawą początek funduje bardzo mało szczegółów dotyczących samego morderstwa. Poniekąd wiem z czego to wynika- raczej mało kto, no chyba że taki świr jak ja, chciałby czytać opasłe tomiszcze byleby mieć świadomość, że wszystko co ważne zostało w nim zawarte. Niemniej ta książka ma niecałe 300 stron a te i tak nieliczne kartki są zapełnione dużym drukiem. Za tym wszystkim podąża moja kolejna zagwozdka. Książka ta ma poniekąd forsować zupełnie inną tezę od tej ogółem przyjętej w mediach. Zabójstwo Iwony Cygan dokonane w Szczucinie, koło Tarnowa, w sierpniu 1998 roku jest przedstawiane jako zmowa milczenia, która sięgała nawet wysokich stanowisk w rządzie. Autor raczej nie jest tej koncepcji przychylny i powiedzmy, że ma do tego prawo. Na ile jednakże przeciwstawia jej tezę na poparcie której ma solidne argumenty, a na ile z tego co wyszło w śledztwie usuwa sobie niepasujące do jego teorii szczegóły? Ciężko jest mi tutaj rozstrzygać na korzyść jednej czy drugiej strony, bo nie o to w tej recenzji chodzi. Przyznam, że niektóre fragmenty realnie mnie zaskoczyły i zaciekawiły bo nie o wszystkich motywach, które ujrzały światło dzienne wiedziałam. Być może wynika to z tego, że każdy ma jednak "swoją prawdę", ale nie wydaje mi się żeby wszystko było tak zero-jedynkowe jak zostaje to tutaj ukazane. Finalnie, niezależnie po której stronie i tak wracamy do tej legendarnej "zmowy milczenia". Po przeczytaniu tego muszę sięgnąć raz jeszcze po książkę Moniki Góry pod tytułem "Miasteczko zbrodni. Dlaczego zginęła Iwona Cygan". Może to sprawi, że będę umiała bardziej jednoznacznie sprecyzować swoje stanowisko względem sprawy. Dziwią mnie jednakże głosy implikujące jakoby Iwona sama się prosiła. Niezależnie co tak naprawdę wydarzyło się w sierpniową noc nie uważam ażeby słusznym było forsowanie tezy, że ma w tym swoją winę. Co za tym idzie nie dziwi mnie totalnie oburzenie rodziny zamordowanej spowodowane pojawieniem się na rynku wydawniczym tej książki. Nie czerpiąc wiedzy z innych źródeł można zbyt pochopnie wyciągnąć wnioski. Jednakże każdy medal ma dwie strony. Pozostaje mi mieć nadzieję, że kiedyś wyjdzie na światło dzienne prawda o tym co się wtedy wydarzyło i co sprawiło, że śledztwo ciągnie się już tyle lat...

[Ilona * ksiazka_w_kwiatach * · Rating 3 out of 5]

Sprawa zabójstwa Iwony Cygan była dość głośna, chyba nie ma takiej osoby, która by o niej nie słyszała. Przyznaję się, że do tej pory nie zagłębiałam się w historie tej zbrodni oraz prowadzonego śledztwa, moja wiedza na ten temat była znikoma. Dopiero reportaż Mateusza Baczyńskiego skłonił mnie, by dowiedzieć się czegoś więcej na temat śledztwa.

17-letnia Iwona Cygan z małopolskiego Szczucina została brutalnie zamordowana w sierpniu 1998 roku. Brutalnie pobite ciało nastolatki uduszonej drutem kolczastym zostało znalezione w odludnym miejscu nad Wisłą. Po dwudziestu latach od tej wstrząsające zbrodni, Archiwum X ogłosiło, że winni zostali zatrzymani. Przez ten czas wokół tej zbrodni panowała zmowa milczenia, ci zaś, którzy chcieli ją przerwać, ginęli w tajemniczych okolicznościach.
Mateusz Baczyńskiego jako pierwszy dziennikarz miał możliwość przejrzeć pełne akta tej sprawy. Śledztwo, jakiego się podjął, odkrywa przed nami przerażające fakty, dotyczące pracy organów ścigania, które całkowicie ignorowały dowody podważające ich teorie.

Na temat sprawy zabójstwa Iwony Cygan powstało mnóstwo publikacji, jednak, jak wspomniałam wyżej, reportaż Baczyńskiego jest pierwszą książką, która trafiła w moje ręce. Historia zabójstwa Iwony intrygowała mnie od dość dawna, dlatego z ogromnym zaciekawieniem, ale również obawą rozpoczęłam lekturę.
Reportaże, szczególnie dotyczące mrocznych zbrodni, często tych niewyjaśnionych, nie są łatwą lekturą. Taką jest również „Martwy punkt”. Autor skrupulatnie krok po kroku przedstawia nam ostatnie chwile życia Iwony, moment, w którym doszło do zbrodni oraz prowadzone śledztwo. Im brnie dalej, tym coraz więcej nieścisłości wyłania się z toku jego śledztwa. Reportaż czyta się z zapartym tchem, a to, co wypływa z jego kart, powoduje szok i niedowierzanie. Mnóstwo w tej historii zaniechań, ignorancji, manipulacji opinią publiczną, kontrowersji.
Reportaż Mateusza Baczyńskiego przykuwa uwagę czytelnika od pierwszych stron i nie pozwala oderwać się od lektury do samego końca. Widać ogrom pracy włożony w powstanie tego reportażu. Autor w bardzo rzetelny i szczegółowy sposób prowadzi własne śledztwo, próbują odkryć, kto jest odpowiedzialny za dokonaną zbrodnię. Przytacza fragmenty akt sprawy, przesłuchań, ekspertyz z badań wariografem. To, co najbardziej mnie zaskoczyło to kontrowersje dotyczące śledztwa prowadzonego przez Archiwum X.
„Martwy punkt” to nie jest łatwa lektura, z uwagi na to, że wydarzenia w niej opisane miały miejsce naprawdę, nie są one wymysłem autora. Podczas lektury czytelnikowi towarzyszą przeróżne emocje – złość, niedowierzanie, szok, to tylko kilka z nich. Jeżeli lubicie true crime, to myślę, że obok tej książki również nie możecie przejść obojętnie. Polecam.

[Nerile · Rating 2 out of 5]

Ale mnie ta książka zbulwersowała. Cała sprawa jest bardzo medialna i moim zdaniem (nie tylko zresztą moim) skupiła się na osobach całkowicie niewinnych niszcząc przy tym totalnie ich życie.
Reportaż jest dosyć słaby, napisany chaotycznie i można się w nim łatwo pogonić. Za to wynika z niego jeden wniosek: prokuratura krajowa i Archiwum X na czele z Bogdanem Michalcem spartaczyli całą sprawę, która mogła być już dawno rozwiązana gdyby nie ich uparte tuszowanie śladów i mataczenie. Słuchając wywiadu z Michalcem opadła mi szczęka - ten człowiek nie powinien mieć nic wspólnego z policją a już tym bardziej z Archiwum X i odpowiadać za rozwiązanie największych spraw kryminalnych w Polsce.
Bulwersujące i ciężkie do pojęcia co się dzieje za zamkniętymi drzwiami skorumpowanej policji.

[Dee · Rating 1 out of 5]

Dość niedawno (może 2 miesiące temu) zapoznałam się z tą sprawą przez podcast kryminalne ("5 nie zabijaj") i tam autorka naszykowała przedstawienie tej sprawy w kilku odcinkach włącznie z rozmową z siostrą Iwony. Przedstawiła wszystkie potencjalnie związane wydarzenia i odniosłam rażenie, że było to zrobione bardzo rzetelnie.
Tu dostajemy książkę, która pokazuje trochę inny punkt widzenia i przedstawia nierzetelność prowadzenia tej sprawy przez służby. Jednocześnie czułam, że ta książka przedstawia Iwonę w niezbyt dobrym świetle i nie jestem za wybielaniem ofiar, ale też czuję jakby tu było powiedziane, że trochę "się o to prosiła".

[Pati · Rating 5 out of 5]

Dobrze napisany reportaż. Wysłuchałam wielu podcastów na temat tej sprawy ale dopóki nie zostało to wszystko wypisane jak w tej książce, człowiek sam łapał się na tym, że bez powodu „osądza” osoby, które (prawdopodobnie) nie mają w ogóle nic wspólnego ze śmiercią Iwony.

Dodatkowo reportaż spodobał mi się ponieważ postać Pana B.M wszędzie gloryfikowana, tutaj w końcu została przedstawiona w inny sposób - która jest prawdziwą twarzą Pana B.M? Czy to osoba, która chce dowiedzieć się kto jest mordercą czy to osoba, która chce „chwały”?


Mam nadzieję, że kiedyś uda się sprawę rozwiązać.

[Lidka Król · Rating 4 out of 5]

Ciekawa

[Fyrrea]

Trochę inne podejście do sprawy niż w „Miasteczku zbrodni” albo w podcaście Justyny Mazur. Daje do myślenia w kwestii działania Archiwum X.

[Suzie · Rating 2 out of 5]

chaotycznie przedstawione wydarzenia. Dużo lepiej zrobiła to autorka podcastu: ,,Piąte nie zabijaj”

[Julia Szczałuba · Rating 2 out of 5]

Bardzo ciężko było mi przebrnąć przez książkę. Zagmatwane wątki