De eerste trein naar Berlijn

by Gabrielle Tergit, Jan Bert Kanon (Translator)

Het satirische De eerste trein naar Berlijn beschrijft zowel de geestelijke als de politieke toestand waarin de Duitsers zich na de Tweede Wereldoorlog bevonden. Tergit hekelt hun nationalisme, arrogantie en het gebrek aan inzicht op bitter-ironische wijze. Net als haar vorige romans is De eerste trein naar Berlijn geschreven in dialoogvorm waardoor de standpunten van de verschillende protagonisten goed naar voren komen. Er wordt gesproken over (on)vrijheid en idealisme, vernieuwing, nationalisme en de roman is niet alleen een document van de toenmalige tijdgeest, maar tevens een ontstellend actueel verhaal.

147 pages, Kindle Edition

Published October 6, 2023

Reviews

[Tristan Faes · Rating 3 out of 5]

Momenten van 4 sterren, momenten van net wat gemis aan diepgang. Slot vond ik het sterkste.

2,5 overhangend naar 3

[Joost · Rating 3 out of 5]

In de trein naar Berlijn ‘De eerste trein naar Berlijn’ uitlezen. Over hoe de oorlog in ‘45 gestopt is, maar het antisemitisme en nationalisme niet meteen verdwenen is en hoe de Amerikanen, Fransen, Engelsen én Duitsers vooral met zichzelf bezig leken te zijn. En dat in een wel interessante maar soms ook lastig te volgen roman. ‘Een uiterst toegankelijke Tergit’ stond op de achterkant. Dan ben ik benieuwd hoe moeilijk haar andere boeken zijn.

[Danny Jacobs · Rating 4 out of 5]

Midden 2023 verscheen de novelle De eerste trein naar Berlijn van de Duits-Joodse auteur Gabriele Tergit (1894-1982). In het boek lezen we over de drie weken durende reis van de negentienjarige Amerikaanse Maud, door het naoorlogse Berlijn van omstreeks 1949. De geschiedenis wordt verteld door een volwassener Maud, maar in haar verslag houdt ze de naïeve blik en de verwaande toon aan die ze had als wereldvreemd upperclass meisje dat met een japon van Chanel het vliegtuig in stapt en tijdens de vlucht besluit dat ze journalist wordt. Ze zit namelijk in het vliegtuig met voornamelijk heren die als onderdeel van een Brits-Amerikaanse militaire missie een krant moeten oprichten die het Duitse volk heropvoedt. Dat blijkt al snel neer te komen op: vergeet de Duitse cultuur – leer de onze kennen!

Tergit laat Maud allerlei gesprekken bijwonen tussen hooggeplaatste personen of juist in dialoog gaan met lokale bewoners, waardoor er in het beperkte aantal pagina’s dat De eerste trein naar Berlijn telt een rijk beeld van de gemoedstoestand van de Westerse wereld anno 1949 ontstaat. Zo is het schokkend maar ook logisch dat er bij de Duitse inwoners die Maud spreekt nog steeds antisemitisme heerst.

Zo is De eerste trein naar Berlijn zo’n boek waaraan je vragen kan blijven stellen. De antwoorden zal het niet geven natuurlijk. Er zit niets anders op dan te lezen. Herlezen.

[Roman · Rating 4 out of 5]

Curieuze vertelling rond de ietwat naïeve Amerikaanse Maud, die als jongedame meereist in het gezelschap van Amerikaanse journalisten naar Berlijn dat nog helemaal in 'trümmern' ligt. Ondertussen krijgt de lezer een staalkaart aam meningen over (nazi-)Duitsland en politiek te lezen. De meeste Duitsers die aan het woord komen lijken heimwee te hebben naar de voorbije jaren. Soms even doorzetten, maar wordt beloond (ik althans).

[Lili Bammens · Rating 2 out of 5]

Het eerste boek dat ik ooit las van deze auteur was haar debuut "Käsebier verovert de Kurfürstendamm" dat ik graag las. Later heb ik me nog aan "De Effingers" gewaagd maar dat was te hooggegrepen voor mij.
Omwille van enkele positieve recensies las ik nu "De eerste trein naar Berlijn", ook al omdat deze roman niet zoveel bladzijdes telt als "De Effingers". Mijn 120-ste boek dit jaar!
Het verhaal kan als volgt worden samengevat: Maud, een 19-jarig Amerikaans meisje uit een zeer welgesteld gezin reist, net na WO II, met haar oom en andere heren uit de VS en Groot Brittannië naar kapot gebombardeerd Berlijn. Zij gaan daar een krant oprichten en Maud wil journaliste worden. Beoogde lezers zijn de Duitsers, volgens het boek allemaal nog Nazi's en antisemieten in hart en nieren. De overwinnaars van WOII gaan hun cultuur aan de Duitse bevolking opdringen.
Ik vond er niet veel aan. De stukken die voor humoristisch moesten door gaan vond ik niet grappig. (Maud stapt in een lange haute-couture avondjurk op het vliegtuig, in Engelse restaurants mocht van overheidswege enkel "cabbage and steamed pudding" worden geserveerd, ..)
De conversaties tussen de heren journalisten en hun zeer divers entourage waren heel oppervlakkig en niet boeiend. De stelling dat alle Duitsers schuldig waren aan de misdaden van de Nazi's is heel kort door de bocht.
Het hele boek was gewoon niet mijn ding.

[Robert Hoogstad · Rating 3 out of 5]

Kompliziert. En geen pretje om te lezen over hoe akelig Duitsers ook na de oorlog over joden spraken. Nog steeds zeggen wij, bv wanneer we in München zijn, veel is hier destijds platgegooid en terecht natuurlijk. Dan zijn we nog steeds niet zo erg als de meeste mensen in dit boek. Ontnuchterend. Onverwacht. Interessant.