Μαρινέλλα: Οι νύχτες που έγιναν μεσημέρια

by Γιάννης Ξανθούλης

«Θα έπρεπε να γράψετε ένα βιβλίο για τη μαμά». Κουβέντα από την Τζωρτίνα στα γενέθλια της Μαρινέλλας, πριν από χρόνια.
Το άκουσα, το ξέχασα. Δεν το πήρα αψήφιστα, αλλά ήξερα πως είμαι ακατάλληλος για βιογράφος, εξαιτίας του ύφους που γράφω. Καλώς ή κακώς.
Από αλλού ξεκινώ και αλλού βρίσκομαι, παρεμβαίνει το θυμικό μου, νευριάζω με τους ήρωές μου, κάνω αυτά που κάνω, ώστε να μη συμπεριλαμβάνομαι στους τρέχοντες κολοσσούς της λογοτεχνίας.
Δεν παραληρώ για τα αποδεκτά «πολιτικώς ορθά» και de facto απυρόβλητα μείζονα θέματα.
Με τέτοιον χαρακτήρα πώς να αναλάβω μια Μαρινέλλα, με την οποία ναι μεν μας συνδέουν μερικές ενδιαφέρουσες δεκαετίες, αλλά δεν θα μου προέκυπταν φωτοστέφανα και θαυμαστικές κορόνες για τον μελωδικό κόσμο της νύχτας.
«Ξέρετε, εγώ…». Έφερνα αντιρρήσεις, ξέροντας τον χαρακτήρα μου. Η άλλη πλευρά επέμενε: «Κάνετε λάθος…». «Μα είμαι ολόκληρος ένα κινούμενο λάθος», απαντούσα. Τελικά, ο βιογράφος «εάλω»…
«Εσύ με ξέρεις» ― η Μαρινέλλα.
«Εγώ σ’ αγαπώ, αλλά φοβάμαι ότι εσύ δεν με ξέρεις», απαντούσα.
Τσούλησε ένα διάστημα με «σε ξέρω», «δεν με ξέρεις», ώσπου να το πάρουμε απόφαση και να ξεκινήσουν τα μεσημεριανά συμπόσια εις μνήμην του Πλάτωνα και άλλων συγγενών ανάλογων συμποσιακών εμπειριών.
Έτσι προχωρήσαμε, φωτίζοντας με μεσημβρινό φως νύχτες ή και μέρες μιας ζωής από χώμα, φωνή, έρωτα, μόχθο και πολλή αγάπη. Κι έγινε ένα βιβλίο που, χωρίς να είναι a priori βιογραφία, άρχισε να μοιάζει με μυθιστόρημα δικό μου.
Γ. Ξ.

272 pages, Paperback

First published October 18, 2023

About the author

Ο Γιάννης Ξανθούλης (English: Giannis Xanthoulis) είναι Έλληνας μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και δημοσιογράφος. Γεννήθηκε το 1947 στην Αλεξανδρούπολη από οικογένεια προσφύγων και σπούδασε δημοσιογραφία, σχέδιο και ενδυματολογία θεάτρου. Από το 1969 εργάζεται ως δημοσιογράφος και χρονογράφος, ενώ το πρώτο του μυθιστόρημα, Μεγάλος Θανατικός, κυκλοφόρησε το 1981. Έγινε ευρύτερα γνωστός από τα χρονογραφήματά του στην Ελευθεροτυπία, καθώς και από τα σατιρικά του κείμενα και θεατρικά έργα, πολλά από τα οποία ανέβηκαν σε ελληνικές σκηνές. Έχει επίσης γράψει και εικονογραφήσει παιδικά βιβλία. Βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και της ΕΣΗΕΑ.

Reviews

[Takisx · Rating 4 out of 5]

Βίος και Πολιτεία κι ανομοληγητα μυστικά,αν και τα σοβαρά μυστικά ποτέ δεν αποκαλύπτονται,σ αυτό το έκτακτο βιβλίο, που προσποιείται την βιογραφία, αλλά στο βάθος όμως είναι ένα ωραίο τρυφερό μυθιστόρημα, βέβαια αν το θελήσεις μπορεί να γίνει και λαϊκό ρομάντζο, γιατί μιλάμε για την Μαρινέλλα

Κι ύστερα κι ύστερα,μα δεν υπάρχει ύστερα, μονάχα τα ύστερα τού κόσμου

Αν την αγαπάς μια χαρά θά κυλήσει το χαρτί, αλλά κι αν δεν την αγαπάς, καί πάλι,δεστην σαν ηρωίδα, Ξανθούλης είναι αυτός άλλωστε,του άρεσουν τα παραμύθια, οπότε θα περάσεις μια χαρά.

[Achileas Labrou · Rating 3 out of 5]

Κλασσικη περιπτωση βιογραφιας αγιογραφιας. Αν δεν υπηρχε το χιουμορ του Ξαθουλη θα εβαζα δυο αστερακια.
Ελαχιστα πραγματα γινονται γνωστα που δεν εχουν ηδη δει το φως της δημοσιοτητας. Ο Ξαμθουλης για να γινει ευχαριστο το βιβλιο συχνα φλυαρει για ασχετες προσωπικες; εμπειριες του και ετσι οι 200 περιπου σελιδες δεν ειαι αρκετες για να εμβανθυνουν στην ζωη της Μαρινελλας. Για την σχεση της με τον Σερπιερη και τον Βοσκοπουλο ζητημα να αφιερωνονται πανω απο τρεις σελιδες. Το βιβλιο επικεντρωνεται πολυ περισσοτερο σε γωστα καλλιτεχνικα θεματα παρα σε πρσωπικα.
Ισως η αποφυγη πολλων κουτσομπολιστικων πληροφοριων να κανει την βιογραφια καλυτερη, αλλα σιγουρα την κανει στεγνη.
Σιγουρα η Μαρινελλα δεν θελει να γινει πικρη και δεν θελει να εκτεθει πολυ. Λογικο το βρισκω αλλα περιμενα κατι τολμηρο απο μια πραγματικα τολμηρη γυναικα.
Ο Ξανθουλης με το λογοτεχνκο του ταλεντο κανει μεγαλη προσπαθεια να γραψει ενα βιβλιο που να διαβαζεται ευχαριστα και τα καταφερνει.
Μου πηρε ενα απογευμα να το διαβασω και το χαρηκα αρκετα γιατι με εστειλε αε αλλες εποχες που ητε δεν της γνωρισα ητε ειχα ξεχασει αρκετα.
Το πρωτο μισο του βιβλιο ειναι πιο δυνατο με κεφατη εξιστορηση της ζωης της. Στις τελευταιες σελιδες ειχα την αισθηση πως ο Ξανθουλης εχασε λιγο το κεφι του. Αλλωστε και η ζωη της Μαρινελλας μετα το 2000 δεν ηταν το ιδιο συναρπαστικη με πριν.

[Antonis Giannoulis · Rating 2 out of 5]

Δυστυχώς πιο εμπορικό παρά αποκαλυπτικό . Αν εισαι φαν της Μαρινέλλας θα πληροφορηθείς για τη ζωή της μην φανταστείς ότι θα πιάσεις κανένα βάθος πιο πολύ κους κους συνέντευξη τηλεόρασης μου μύριζε . Ο Ξανθούλης πέρα από την αγάπη του για την Μαρινέλλα (δεν με έπεισε και πολύ και για αυτήν - πιο πολύ γνωριμία μύριζε ) μάλλον ήθελε να βγαλει ευκολα χρήματα και έχασε κάθε δείγμα αυθεντικότητας . Απευθύνεται καθαρά σε φαν της λεγάμενης που θέλει ένα ωραιο βιβλίο ντεκόρ για τη βιβλιοθηκη του .

[Vasilis Kalandaridis · Rating 4 out of 5]

Περισσότερο από βιογραφία της Μαρινέλλας το βιβλίο μου φάνηκε σαν ένα απολαυστικό ταξίδι στην ιστορία του Ελληνικού Τραγουδιού,από τον Β Παγκόσμιο πόλεμο έως τις μέρες μας.

[Stamatoula · Rating 4 out of 5]

Μια αναπάντεχη θα δηλώσω βιβλιοκριτικη, καθώς δε περίμενα πως θα διάβαζα την βιογραφία της Μαρινέλλας, but look at me!

Αν και τα λόγια είναι περιττά, πάμε στα βασικά. Το βιβλίο δεν είναι αυτοβιογραφία. Το έχει γράψει ο Γιάννης Ξανθούλης, πάνω στα γνωρίσματα του για εκείνη, καθώς και στα μεσημεριανα τους τραπέζια όπου οι πληροφορίες από σταλιά σταλιά, γινόντουσαν ολόκληροι ωκεανοί
Η γραφή σε πάει σε άλλα μέρη (κυρίως στη Θεσσαλονίκη, όμορφη πόλη και φτωχομανα από όπου εκεί βλέπουμε την αρχή στο φαινόμενο "Μαρινέλλα"), μας ταξιδεύει στη Eurovision για λίγο κρασί, θάλασσα και το αγόρι της, για τους φίλους της, τους αγαπημένους της, μα και για το σήμερα της.
Το πώς πήρε το μυθικό "άνοιξε πέτρα" και το έκανε δικό της, το ότι θα μπορούσε να είναι διαστημανθρωπος με το πόσες φορές έχει τραγουδήσει για το φεγγάρι και μας ρωτά αν το έχουμε δει, φυσικά και για τις περιπέτειες του συγγραφέα γύρω από εκείνη αλλά και όχι! Δε περίμενα κάτι λιγότερο από τον συγγραφέα του "Το τανγκό των Χριστουγέννων"

Μια σύνοψη:
Αυτό το βιβλίο είναι τροφή για σκέψη; Ναι, η Μαρινέλλα έχει μια ζωή στην οποία μας δείχνει πως η επιμονή και η υπομονή είναι δύο από τις πιο σημαντικές αρετές.
Είναι ένα βιβλίο που δεν είδαμε πολύ στο Bookstagram; ΝΑΙ! Γιατί "θάφτηκε" από άλλες κυκλοφορίες. Τώρα αν με ρωτήσετε "θα διάβαζες το αντίστοιχο φαντασίας που κυκλοφόρησε την ίδια περίοδο ή αυτό;" και εγώ μάλλον το πρώτο θα διάλεγα. Αλλά αξίζει μια ευκαιρία, έστω και αν δε γνωρίζετε κάτι για εκείνη. Η γραφή του Γιάννη Ξανθούλη (για τους λόγους που προανέφερα) το κάνει μαγικό. Πολλές φορές ξεχάσα ότι διαβάζω μια βιογραφία
Πιστεύω ότι θα έχουν πολλοί την ίδια άποψη με εμένα;
Ίσως; Δεν ξέρω. Νιώθω ότι θα είναι ένα βιβλίο που είτε θα σου αρέσει, είτε όχι. Νιώθω ότι κάποιοι θα με πείτε υπερβολική/biased για την κριτική ετούτη, καθώς έχω δει διάφορα σχόλια για το βιβλίο. Αλλά δε με πειράζει! Θα ήθελα να δω τις απόψεις σας

Και τώρα με συγχωρείτε, έχω αφήσει το τρανζίστορ να παίζει τα αμερικανικά από πίσω... ✨

(Βρείτε πόσους τίτλους από τραγούδια της Μαρινέλλας έχω χρησιμοποιήσει και κερδιστε έναν φανταστικό ατμομαγειρα :)

[Xen Kontargiris · Rating 4 out of 5]

Περίμενα πώς και πώς να έρθω στην Ελλάδα για να αγοράσω και να διαβάσω τη #Μαρινέλλα, ένα υβριδικό βιβλίο - λίγο βιογραφία, λίγο μυθιστόρημα, λίγο απομαγνητοφώνηση συζητήσεων μεταξύ του συγγραφέα, Γιάννη Ξανθούλη και της μοναδικής αυτής ερμηνεύτριας. Έχω ευτυχήσει να δω τη Μαρινέλλα ζωντανά. Δυστυχώς βέβαια μόνο μια φορά, την περίοδο των κοινών εμφανίσεών της με τη Νατάσα Θεοδωρίδου... Ήταν ωστόσο μια αξέχαστη εμπειρία, μια βραδιά που θα θυμάμαι με λεπτομέρειες όσο ζω! Έκτοτε, χωρίς ποτέ να γίνει με σύστημα, έψαξα να καταλάβω λίγο καλύτερα το καλλιτεχνικό μέγεθος αυτής της γυναίκας, η οποία είναι τόσα πολλά περισσότερα από τραγουδίστρια πίστας! Η Μαρινέλλα είναι ένας ζωντανός θρύλος, ο ορισμός της χαράς της ζωής και βέβαια μια φωνάρα out of this world! Μέσα από το βιβλίο αυτό του Ξανθούλη, παρά τις όποιες διηγηματικές αδυναμίες του - έτσι κι αλλιώς ο Ξανθούλης δεν είναι από τους αγαπημένους μου συγγραφείς - είχα την ευκαιρία να επαληθεύσω πόσο larger than life είναι η Μαρινέλλα πέρα από καλλιτέχνης και ως άνθρωπος. Αυτοδημιούργητη, αεικίνητη, ασυμβίβαστη, με τρομερό αυτοσεβασμό και ταυτόχρονα μετριοφροσύνη... Έφτασε απ'το να πηγαίνει ως κοριτσάκι με το κάρο με την οικογένειά της για μπάνιο στη θάλασσα στην Αγία Τριάδα να θέτει ως απαράβατο όρο να ταξιδεύει first class οπουδήποτε στον κόσμο πάει για συναυλίες γιατί "το κατέκτησα και το δικαιούμαι και είναι και μια αυτοπροστασία για μένα, όσο περνάνε τα χρόνια και τα μακρινά ταξίδια δεν είναι πια παιχνιδάκι". Είναι έμπνευση η Μαρινέλλα για κάθε άνθρωπο που ξεκίνησε από το μηδέν και πασχίζει για κάτι καλύτερο. Και είμαι σίγουρος ότι, όταν κάποτε κυκλοφορήσει μια προσεκτικά επιμελημένη βιογραφία της, θα είναι μια συναρπαστική ιστορία. Ακόμα ωστόσο η ιστορία αυτή γράφεται. Γιατί η Μαρινέλλα, στα 85 της, συνεχίζει να τραγουδά λες και μόλις ξεκίνησε τη διαδρομή της... ⭐⭐⭐⭐/5

[Chris Koul · Rating 3 out of 5]

Το περίμενα καλύτερο και η Μαρινέλλα η ίδια άξιζε κάτι καλύτερο. Ένα βιβλίο που λίγο-πολύ λέει όλα όσα ήδη ξέρουμε και αποφεύγει εμφανώς να μπει στα ενδότερα και να κάνει αποκαλύψεις. Όλα αυτά με αχρείαστες περιγραφές λαδερών και άλλων κατσαρολικών της Μαρινέλλας τα οποία συνόδευσαν την αφήγηση τα οποία ακόμη δεν έχω καταλάβει γιατί μας ενδιαφέρουν. Η Μαρινέλλα είναι τεράστια προσωπικότητα και άξιζε ένα έπος. Τα μισά καλλιτεχνικά δρώμενα στα οποία γίνεται αναφορά στο βιβλίο ο συγγραφέας τα μεταφέρει από την οπτική της Μαρινέλλας και όχι του ιδίου αφού στην πλειοψηφία τους «δεν πήγε» γιατί «δεν τον ένοιαζαν και τόσο» όταν συνέβαιναν. Αν είναι δυνατόν! Ώρες ώρες απόρησα γιατί μπήκε στον κόπο και έγραψε αυτό το βιβλίο. Τέλος πάντων, το βιβλίο είχε και 2-3 καλές στιγμές κυρίως αυθόρμητες ατάκες της Μαρινέλλας.

[Jenny Ko · Rating 2 out of 5]

Νομιζω χάθηκε η ευκαιρία να αποδοθεί μυθιστορηματικά μια πολύ ενδιαφέρουσα ζωή, αυτή της Μαρινέλλας.
Η αφήγηση ανευρη, πηγαινε μπρος πίσω ζαλίζοντας τον αναγνώστη, λέγοντας τα ίδια και τα ίδια, δίνοντας εμφαση σε ανούσιες λεπτομέρειες και προσπερνώντας γρήγορα τα σημαντικά. Επίσης η υπερβολική αγιοποίηση του βιογραφούμενου δεν αφήνει τον αναγνώστη να ταυτιστεί με την πρωταγωνίστρια.

[Maria Bikaki · Rating 3 out of 5]

Προσπαθώ εδώ και ώρα να σκεφτώ πως θα ήθελα να βαθμολογήσω το συγκεκριμένο βιβλίο. Θα αφήσω να με οδηγήσουν οι λέξεις. Αυτή τη χρονιά έτυχε και διάβασα κάποιες βιογραφίες διασήμων ξένων κατά βάση άλλων εν ζωή και άλλων όχι και στις περισσότερες πέρασα τόσο ωραία και έμαθα τόσα πράγματα που δεν ήξερα για το βίο και την πολιτεία του καθενός που πραγματικά ξεκίνησα και αυτή τη βιογραφία με τις καλύτερες των προθέσεων και με την ίδια ανάγκη να μάθω τα έργα και ημέρες της μεγάλης Κυρίας του ελληνικού πενταγράμμου. Πρόσφατα βρέθηκε και στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας για όλους τους λάθος λόγους και ακριβώς επειδή σκέφτηκα ότι εγώ προσωπικά θα ήθελα να τη γνωρίσω καλύτερα μέσα τη δουλειά της και όχι μέσα από μία τόσο ευαίσθητη προσωπική στιγμή και σε συνδυασμό ότι η βιογραφία έγινε από έναν αγαπημένο Έλληνα συγγραφέα τον Γιάννη Ξανθούλη ξεκίνησα με περίσσιο ενθουσιασμό. Δε θέλω να πω ακριβώς τη λέξη απογοητεύτηκα γιατί δε θα ήταν το ακριβές συναίσθημα που ένιωσα. Αν με μια λέξη έπρεπε να περιγράψω το συγκεκριμένο εγχείρημα, θα χρησιμοποιούσα τη λέξη soft. Νιώθω και το παρατηρώ περισσότερο σε βιογραφίες Ελλήνων, ότι γίνεται μια άσκοπη προσπάθεια αγιοποίησης του βιογραφόμενου που δεν καταλαβαίνω ακριβώς ποιο σκοπό μπορεί να εξυπηρετεί αφού μια βιογραφία θεωρώ ότι έχει αξία όταν μας μαθαίνει και λίγο τις κρυφές πτυχές του χαρακτήρα του αγαπημένου μας προσώπου, καλλιτέχνη κτλ. Διευκρινίζω ότι δε θεωρώ πετυχημένη μια βιογραφία επειδή περιέχει πιπεράτες λεπτομέρειες ή σκηνές αόλαστου βίου, θεωρώ όμως πετυχημένη μια βιογραφία που τολμάει να πάει το πορτραίτο του βιογραφούμενου ένα βήμα παρακάτω. Προσωπικά για να είμαι ειλικρινής δεν υπήρξα ποτέ τόσο μεγάλη φαν της Μαρινέλλας. Λατρεύω και ακούω ακόμα πολλά από τα τραγούδια της, γνώριζα όμως επιδερμικά τον υπόλοιπο βίο της. Το ίδιο επιδερμικά θεωρώ ότι παρουσιάστηκε ο βίος και πολιτείας και στη συγκεκριμένη βιογραφία. Είτε είσαι φαν είτε όχι δε μαθαίνεις κάτι πραγματικά που δεν το γνώριζες για εκείνη και σε καμία περίπτωση δεν ένιωσα ότι γνωρίζω τον άνθρωπο πέρα από τον καλλιτέχνη. Πολλές επαναλήψεις που κούραζαν, ένας Ξανθούλης φανερά αδιάβαστος για το έργο που του έχει ανατεθεί. Πέρα των επαναλήψεων προσωπικά με κούρασαν προσωπικές αναφορές του συγγραφέως που αφορούσαν τον ίδιο και τις οποίες θεωρώ περιττές και άκυρες. Στην τελική αν θέλαμε μια βιογραφία του Ξανθούλη θα μπορούσαμε να την αναζητήσουμε ξεχωριστά. Στο βιβλίο αναφέρεται ότι οι συζητήσεις Μαρινέλλας-Ξανθούλη γίνονταν συνοδεία φαγητού. Φασολάκια, αγκινάρες, φακές με ξύδι λέει. Εδώ είναι και το θέμα του βιβλίου. Πολύ ωραία τα φασολάκια αλλά γιατι να φάω φασολάκια όταν μπορώ να φάω παστίτσιο. Κάνω χιούμορ θέλοντας να πω ότι δε μπορείς να περνάς τόσο επιδερμικά σημαντικές πτυχές της ζωής της όπως οι γάμοι της με τους δύο βάρδους του ελληνικού τραγουδιού. Θέλει και λίγο τσαγάκι η φάση. Δε διαβάζεις μια βιογραφία για να διαβάζεις συνεχώς για το τι τραγούδια τραγούδησε πράγμα που μπορείς να βρεις ανά πάσα στιγμή με ένα απλό κλικ. Όταν αποφασίζεις ότι θες να μοιραστείς τη ζωή σου με το κοινό που σε αγάπησε και σε ανέδειξε, θεωρώ ότι πρέπει να είσαι διαθέσιμος και για ένα προσωπικό ξεγύμνωμα. Η Μαρινέλλα θεωρώ ότι δεν είχε αυτή τη διάθεση και αντίστοιχα δεν είχε και την αντίστοιχη πίεση να το κάνει. Από φόβο, από κάτι άλλο; Δεν το γνωρίζω. Είχε και ενδιαφέροντα σημεία, όπως αυτό που βλέπουμε την καλλιτεχνική της άνοδο αλλά και αυτό ακόμα θα μπορούσε να ναι καλύτερο. Θεωρώ ότι της άξιζε κάτι καλύτερο και στον αναγνώστη λίγο περισσότερες πληροφορίες πέρα από το πόσο καλά φασολάκια κάνει η Μαρινέλλα. Να γυρίσει γερή και σιδερένια από την περιπέτεια υγείας της και με το καλό να έχει το χρόνο έχοντας διώξει τις αναστολές να μιλήσει για όσα δεν μπόρεσε να πει σε τούτο εδώ το βιβλίο.
«Καμιά φορά
λέω ν’ αλλάξω ουρανό
μα δεν υπάρχουν δρόμοι
κι άλλη φορά
σκέφτομαι πόσο σ’ αγαπώ
και σου ζητώ συγγνώμη
Τώρα δεν είμαστε παιδιά
να ’χουμε φως μες στην καρδιά
να μας σκεπάζει
μα σ’ αγαπώ σου το ’χω πει
κι η αγάπη σου σαν Κυριακή
με ξεκουράζει
Καμιά φορά
λέω ν’ αλλάξω ουρανό
μα δεν υπάρχουν δρόμοι
κι άλλη φορά
σκέφτομαι πόσο σ’ αγαπώ
και σου ζητώ συγγνώμη
Βλέπεις πως άλλαξε ο καιρός
και ’γινε ο κόσμος βροχερός
όλο χαλάζι
μα σ’ αγαπώ σου το ’χω πει
κι αν όλα μοιάζουν φυλακή
δε με πειράζει».

[R.L. · Rating 4 out of 5]

A decent read.
3+/5
Το πρόβλημα με τα βιβλία που καταπιάνονται με πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα είναι ότι μπαίνει πάντα πολύ ο υποκειμενικός παράγοντας μέσα. Ηθελημένα ή άθελα τους οι συγγραφείς στρογγυλεύουν γωνίες, εστιάζουν σε ορισμένες πλευρές του αντικειμένου του βιβλίου και άλλες τις προσπερνούν, ερμηνεύουν κατόπιν εορτής κάποια γεγονότα ύπο το πρίσμα άλλων συνισταμένων που δεν ίσχυαν τότε αλλά ισχύουν σήμερα κτλ κτλ.

Αυτό το βιβλίο δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά χωρίς να είναι απογειωτικό, ήταν ευκολοδιάβαστο. Όσοι παρακολουθούν πιο πολύ τα κοσμικά και τα πολιτιστικά μάλλον δεν θα μάθουν τίποτε καινούριο, εγώ που δεν τα παρακολουθώ και πολύ -αλλά δεν καίγομαι κι ιδιαίτερα να τα μάθω- βρήκα κάποια στοιχεία που είχα ξεχάσει ή δεν τα ήξερα καν. Η Μαρινέλλα κι ο Ξανθούλης ο ίδιος ντριμπλάρουν συχνά και προσπερνούν λεπτομέρειες από την προσωπική κι ερωτική της ζωή, δικαίωμα της στην ιδιωτικότητα άλλωστε, ενώ αρκετά πρόσωπα και πράγματα σε διαφορετικές στιγμές της καριέρας της αναφέρονται πολύ ετεροχρονισμένα ή συμπυκνωμένα ή δεν αναφέρονται καν.
Αισθάνθηκα ότι ο Γιάννης Ξανθούλης επαναλαμβάνεται συχνά σχετικά με τα γεύματα που μοιράζεται με την Μαρινέλλα και για τον καιρό και ξέρω κι εγώ τι, ενώ θα μπορούσε αυτός ο χώρος που καταλαμβάνουν αυτά τα σχόλια στο κείμενο να δοθεί σε άλλες, πιο ουσιαστικές πληροφορίες. Από την άλλη πλευρά, φαίνεται ότι έχουν αναπτύξει τον δικό τους προσωπικό κώδικα επικοινωνίας και άλλωστε ο συγγραφέας δηλώνει από την αρχή ότι δεν πρόκειται ακριβώς για βιογραφία της τραγουδίστριας, οπότε υπάρχουν ελαφρυντικά.

Το βιβλίο είναι σχετικά σύντομο και υποθέτω καθένας θα αποκομίσει διαφορετικές εντυπώσεις ανάλογα με τις προσδοκίες και την ιδιοσυγκρασία του. Εμένα πιο πολύ σε αυτά τα βιβλία μου αρέσει η εικόνα που δίνουν για το κλίμα της εκάστοτε εποχής και του "μικροκλίματος" που επικρατούσε σε διάφορους χώρους, κυριολεκτικούς και μεταφορικούς. Αν και κάποια πράγματα αναφέρονται πολύ ακροθιγώς, μου άρεσε η υπενθύμιση ότι ο κόσμος της νύχτας συχνά δεν ήταν και δεν είναι τόσο εύκολος και ρομαντικός και αγγελικά πλασμένος. Επίσης πόσο διαφορετικός ήταν ο κόσμος με τις μεγάλες ταξικές και πολιτιστικές διαφορές μέχρι μόλις πριν λίγες δεκαετίες και πόσο λιγότερο ομογενοποιημένη ήταν και η Ελλάδα από πολλές απόψεις όσο κι αν σήμερα τείνουμε να το ξεχνάμε.

Το βιβλίο προς το τέλος γίνεται αρκετά άνευρο, ίσως διότι η ίδια η Μαρινέλλα, όντας πλέον καταξιωμένη, κάνει επιλεκτικές και ενδιαφέρουσες δουλειές με μεγαλύτερη άνεση και πλέον λόγω ηλικίας και οικογενειακής κατάστασης η ζωή της γίνεται λιγότερο τρικυμιώδης. Προσωπικά μου άρεσαν οι πινελιές από την μεταξύ τους γνωριμία και οι συνειρμοί και τα βιώματα του ίδιου του Ξανθούλη μέσα στο βιβλίο. Ωστόσο στα τελευταία κεφάλαια αυτό γίνεται πιο έντονο γιατί δεν υπάρχουν πολλά να κρατήσουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη σχετικά με την ίδια την Μαρινέλλα. Πιο ήρεμη και με πιο άνετη ζωή υποθέτω, δρέπει τους καρπούς των κόπων της και καλά κάνει, πολύ καλό για την ίδια αλλά όχι πολύ ενδιαφέρον για τον αναγνώστη. Ο Ξανθούλης ίσως λείανε υπερβολικά τις γωνίες σε αυτό το βιβλίο και έμειναν τόσα πολλά απέξω, που έχει το ενδιαφέρουν του, αλλά δεν το λες και καθηλωτικό ή αριστούργημα...

[Nopi · Rating 4 out of 5]

<<Μα είμαι ολόκληρος ένα κινούμενο λάθος>> ήταν η αυθόρμητη εξομολόγηση του ίδιου του Ξανθούλη προς τη Μαρινέλλα, όταν του ζήτησε να γράψει τη βιογραφία της. Ίσως και να ήταν λάθος, ένα λάθος δεν μπορεί παρά να αναπαραγάγει τον εαυτό του, όμως και βιογραφία καθαρή δεν το λες, ούτε και ολότελα μυθιστόρημα. Ένα νέο, μεικτό είδος, όπου υπάρχει και ωραιοποίηση, υπάρχει και, εν μέρει, αγιοποίηση, υπάρχει και νοσταλγία, και μελωδίες μιας άλλης εποχής, αλλά και πιο σύγχρονης. Η γραφή του Ξανθούλη ειναι συγκρατημένη εδώ (κι αυτό δεν το λες απαραιτήτως κακό για έναν άνθρωπο που παραδέχεται πως υπονομεύει ο ίδιος τον εαυτό του), αντίθετα τον κάνει πιο οικείο, πιο ανθρώπινο και πιο ευάλωτο, σε αντίθεση με τη Μαρινέλλα που στέκει τόσο ψηλά στο βάθρο ώστε να είναι απρόσβλητη, άφθαρτη και αιώνια.
Ζήτω το ελληνικό τραγούδι!
Δύο για τον Ξανθούλη που, παραδόξως, μου άρεσε περισσότερο εδώ, δύο για τη Μαριλέννα που, ούτως ή άλλως, μου αρέσει, σύνολο τέσσερα.

[Eleana Jan · Rating 3 out of 5]

Τη Μαρινέλλα τη θαυμάζω. Τη φωνή της, τη διαδρομή της, τη δύναμή της. Και κάθισα με περιέργεια, συγκίνηση και πολλή προσμονή να διαβάσω αυτό το βιβλίο. Και όμως… ένιωσα πως χάθηκε μια ευκαιρία. Η αφήγηση με μπέρδεψε, γύριζε συνεχώς πίσω και μπρος, επαναλάμβανε τα ίδια, έμενε για πολύ σε λεπτομέρειες που δεν είχαν ουσία και άφηνε σημαντικά κομμάτια της ζωής της σχεδόν απέξω. Σαν να έκρυβε περισσότερα απ’ όσα τελικά θέλησε να αποκαλύψει.
Ίσως τελικά η «αγιοποίηση» να μην είναι πάντα το καλύτερο για να νιώσεις κοντά έναν άνθρωπο που θαύμαζες από μακριά.
Κρατάω κάποιες δυνατές στιγμές, κυρίως εκείνες που σκιαγραφείται η καλλιτεχνική της άνοδος και η μοναξιά της πίσω απ’ τα φώτα.
(Ελπίζω μια μέρα, να θελήσει να μας πει ολόκληρη την ιστορία της. Γιατί της αξίζει. Και εμείς, θέλουμε να τη διαβάσουμε).

[Irini Kallides · Rating 4 out of 5]

When in Greece for Christmas I saw the movie Υπάρχω about Kazantzidis, and I had to buy this biography to read about his partner. I am from Thessaloniki, and Kazantzidis was the favourite singer of my father. Reading the book, listening to the music, and watching the movies it refers to brings me back to my greek childhood. I learned so many facts new to me, and I discovered so much great music, like Resital 💙🤍💙

[Efi Koufopoulou · Rating 3 out of 5]

«Ματζορομίνορα» κάτω από τις μυρωδιές και τις γεύσεις λαδερών γευμάτων που δένουν τα δυο πρόσωπα, Γιάννη Ξανθούλη και Μαρινέλλα.
Αφήγηση σαν παραμύθι για μια ζωή που σίγουρα είχε και αρκετές δυσκολίες. Κι ύστερα ήρθαν οι μέλισσες…

[Antigoni Krieza · Rating 3 out of 5]

Απολαυστική η γραφή του Γιαννούλη. Η βιογραφία όχι και τόσο...

[Athena Mathioudaki · Rating 4 out of 5]

Τα 4 αστεράκια λόγω γραφής.αλλιώς 3 αστεράκια. Επιγραμματική, στεγνή περιγραφή μιας πολυτάραχης ζωής. Το πρώτο μισό πολύ καλύτερο απο το δεύτερο μισό...