In een discussie op LinkedIn adviseerde Barend Last mij om maar zijn boek te lezen om verduidelijking te krijgen over zijn standpunten over AI. Nadat ik dat gedaan heb, ben ik nog niet veel verder.
Het is natuurlijk lastig een boek te schrijven over iets dat nog volop in ontwikkeling is (dit is alweer de derde editie binnen een jaar) en dat eigenlijk zichzelf kan uitleggen. GPT/LLM zoals ChatGPT is de eerste technologische ontwikkeling dat zich volledig zelf kan uitleggen zonder dat de gebruiker een boek heeft moeten lezen of een cursus heeft moeten volgen. De vraag is dan, wat is nog de meerwaarde van dit relatief duur boek?
Chatten met Napoleon is verdeeld in twee delen. In het eerste deel worden GPT-modellen uitgelegd, hoe het min of meer werkt, hoe je prompts kunt geven en wat de gevaren en kansen zijn voor het onderwijs. Het tweede deel geeft een aantal 'werkvormen' om GPT-modellen te gebruiken in het onderwijs.
De schrijfstijl is redelijk wollig en oppervlakkig, wat mij af en toe deed denken aan ChatGPT output. Sommige alinea's lijken veel te zeggen, meer zeggen eigenlijk niet bijster veel. Er is zeker informatie te vinden en het is zeker geen onzin dat er geschreven wordt.
Ik kreeg soms ook het gevoel dat er welbekende punten aangestipt moesten worden, maar die daarna niet betrokken werden in het verdere verloop van het boek. Privacy en AVG bijvoorbeeld is niet voldoende uitgewerkt. Je mag bijvoorbeeld ChatGPT gebruiken als je 13 jaar of ouder bent, en tot je 18e moeten ouders expliciete toestemming geven voor gebruik, Dit wordt niet genoemd. Daarnaast is één van de werkvormen dubieus: 'laat ChatGPT je dagboek psychisch analyseren'. Niet alleen heeft OpenAI geen AVG-overeenkomst met school en ga je als docent hier dan echt de fout in, ook kan dit grote gevolgen hebben voor leerlingen die mentaal niet stevig in hun schoenen staan. Ook het klonen van je stem door AI zou ik niet adviseren.
Het ander punt dat mij opviel is het idee dat kennis belangrijk wordt geacht: "Onderwijs is kenniswerk." Maar ergens anders staat dat docenten facilitators gaan worden en niet meer de 'sage on the stage' zijn. Later geeft het boek de welbekende problemen van GPT-modellen (betrouwbaarheid, hallucineren, outsourcen van denken, onvoldoende kritisch). Je moet dan de informatie van zo'n programma 'kritisch benaderen'. Maar je kunt alleen die informatie kritisch analyseren als je domeinkennis hebt over dat wat je wilt leren. Over deze paradox wordt niet dieper ingegaan. Het lijkt er dus op dat zaken benoemd moeten zijn (kennis is belangrijk, denk aan privacy), maar er wordt niet kritisch bekeken hoe dit te ondervangen. Je moet dan als docent waakzaam zijn en goed opletten op vooroordelen en dergelijken. En daar houdt het op.
Chatten met Napoleon geeft aan dat de rol van de docent zal veranderen. Ik denk van niet. De rol blijft hetzelfde: kennisoverdracht, (al zal de 'sage on the stage' nu ook GPT output kritisch moeten beoordelen), maar heeft er een groot stuk gereedschap bij. Nee, je kunt de impact van GPT programma's niet negeren, maar voor de nabije toekomst zullen er nog geen grote veranderingen plaatsvinden, simpelweg omdat GPT-modellen nog niet betrouwbaar genoeg zijn. En een kennisrijke docent weet echt wel zichzelf aan te passen zodra het zover is. Geen paniek, gewoon laten informeren, en je leerdoelen niet uit het oog verliezen.
En dat is denk ik mijn grootste kritiekpunt, een gebrek aan vakkennis: het waarom van toetsen, het waarom van feitenkennis, het verschil tussen informatie en kennis, de stilte omtrent AVG-regelgeving. Ook mist er goed gefundeerde kritiek. Ja, er worden gevaren genoemd, maar daar blijft het bij: let op, er is risico. Een beetje zoals die duikboot 'Titan': "let op, deze boot is niet goedgekeurd door instanties die er verstand van hebben, je kunt letsel oplopen of doodgaan," om daarna vol goede moed de oceaan af te dalen.
Willen we AI een plek geven in het onderwijs, dan moeten we het kritisch benaderen, vertrouwen houden in onderwijsdidactiek, ons niet laten verwonderen en aanpassingen maken aan onze leerdoelen omdat deze technologie er is. "Nog nooit was kennis zó cruciaal", dat klopt en daarom is het alle hens aan dek voor het onderwijs voor kennisoverdracht buiten AI om, want alleen kennisrijke leerlingen kunnen AI kritisch benaderen.