Przesiedleńcy. Wielka epopeja Polaków, 1944-1946

by Grzegorz Hryciuk

Przymusowe wysiedlenia Polaków ze Wschodu na Ziemie Zachodnie u schyłku II wojny światowej nie doczekały się dotąd popularnej monografii. Tego trudnego zadania podjął się Grzegorz Hryciuk, historyk związany z Uniwersytetem Wrocławskim. Na ponad sześciuset stronach analizuje i przywraca debacie publicznej obrosły uproszczeniami i mitami wątek, tak istotny dla zrozumienia dziejów i współczesności Europy Środkowo-Wschodniej.

Przesiedleńcy to poruszająca epopeja o ponad 800 tysiącach naszych przodków wysiedlonych z południowo-wschodnich ziem II Rzeczypospolitej na ziemie poniemieckie. To opowieść o bezpowrotnie utraconym świecie i wojennej pożodze, o brutalnym rozstaniu z ukochaną małą ojczyzną i ciągnącej się tygodniami podróży przez Polskę w bydlęcych wagonach – zbudowana z faktów historycznych i osobistych wspomnień wysiedlonych. To również opowieść o mozolnie wznoszonych na niemieckich ruinach fundamentach polskiego uniwersum.

Tereny Ziem Zachodnich zamieszkuje dziś ponad 4,5 miliona przesiedleńców z Kresów i ich potomków. Książka wrocławskiego historyka przywraca pamięć o ich epopei, zapomnianej w wirze wielkiej historii.

664 pages, Hardcover

First published October 1, 2023

Reviews

[Jacek Białobrzeski · Rating 2 out of 5]

Jako pozycja na regał w jakiejś uczelni, być może dobra. Jako książka popularyzujaca ważne informacje - fatalna. Dużo słów, mnóstwo szczególików, bardzo mało syntezy. Napisane to dzieło jest słabo. I bardzo mało realnego kontekstu, czy to dotyczącego terenów wilenszczyzny i Białorusi, czy wywózek z Polski - na wschód, ale i największej fali - do Niemiec. W konsekwencji nie ma też właściwie żadnych dalszych informacji i kontekstów - co działo się na ziemiach zachodnich, jak odnajdywali się repatrianci, w jaki sposób tworzyli owczesna kulturę tych ziem - czyli też co właściwie mamy tak, przynajmniej w zakresie korzeni - dziś. Słabiutko.

[Waldek · Rating 3 out of 5]

Rzetelne ujęcie, niezwykle bogate w dane liczbowe, za których murem nikną jednak losy samych repatriantów/uchodźców. Gdzieniegdzie tylko poświęca się im chwilę uwagi, zdawkowo opisując cierpienia, jakich doznawali i okrucieństwo, które musieli znosić. Znacznie więcej uwagi poświęca się administracyjno-biurokratycznej stronie całego "przedsięwzięcia", swoistej buchalterii przesiedleń - to jej tak naprawdę poświęcona jest ta książka.