Jump to ratings and reviews
Rate this book

El cielo en la cabeza

Rate this book
DOS PREMIOS NACIONALES SUMAN FUERZAS EN ESTA SOBRECOGEDORA ODISEA MODERNA
Para Nivek, el horizonte termina en las inmediaciones de la mina de coltán donde trabaja. Después de sobrevivir milagrosamente a un derrumbe, este tendrá que emprender un viaje monstruoso, aterrador y sin retorno por las bellas, traicioneras y mágicas tierras de África en un trayecto cuya distancia no se mide en kilómetros, sino en horrores y en vidas humanas.
l guionista Antonio Altarriba (galardonado con el Premio Nacional de Cómic por El arte de volar) se une al dibujante Sergio García Sánchez (Premio Nacional de Ilustración) y a la colorista Lola Moral para dar vida a una odisea actual en esta epopeya gráfica moderna con ecos de tragedia y realismo mágico basada en una infortunada verdad: la de los miles de inmigrantes africanos rumbo a las costas de Europa.

144 pages, Hardcover

First published September 20, 2023

10 people are currently reading
539 people want to read

About the author

Antonio Altarriba

41 books96 followers
Esayista, novelista, crítico y guionista de historietas y televisión español. Ejerce, además, como catedrático de literatura francesa en la Universidad del País Vasco.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
303 (46%)
4 stars
255 (38%)
3 stars
83 (12%)
2 stars
12 (1%)
1 star
2 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 96 reviews
Profile Image for Urbon Adamsson.
2,027 reviews106 followers
August 20, 2025
PT Uma desilusão, para ser honesto.

Nivek é um rapaz do Congo que, depois de sobreviver a um acidente nas minas, embarca numa jornada em busca da promessa de uma vida melhor. Gostei bastante do conceito deste livro, mas houve várias coisas que não funcionaram para mim.

O primeiro capítulo, passado no Congo, é sem dúvida o mais forte. Coloca a fasquia bem alta, retratando com grande intensidade as duras realidades enfrentadas pelas crianças na região.

Os capítulos seguintes acompanham a sua viagem para norte através de África—pela selva, savana e deserto. Foram os mais fracos para mim, especialmente o da savana, onde o livro começou a perder-me.

Os últimos capítulos, que abordam a chegada à Líbia e a perigosa travessia para a Europa, são bem mais impactantes, relembrando-nos a brutalidade da experiência dos imigrantes ilegais.

É um livro importante pelo tema que aborda, mas senti que a execução ficou aquém. Também é raro não gostar da arte, mas, neste caso, não me cativou—definitivamente não é a minha praia.

Ainda assim, acredito que esta é uma história que merece ser contada, mas é melhor abordá-la com expectativas moderadas.

--

EN Kinda of a disappointment to be honest.

Nivek is a boy from Congo that after surviving an accident in the mines starts a journey into the promise of a better life. I really enjoyed the concept of this book but there are several things that didn't work for me.

The first chapter in Congo is definitely the best one for me and it really puts the bar high. The contents on this chapter are really heavy showing very well the hard life for the children in Congo.

The next chapters show his travel North through Africa, through the Jungle, Savannah and the Desert. These are the worst chapters for me, specially the Savannah one, it's here that the book loses me.

The last chapters of his arrival in Libia and crossing into Europe are much better and reminds us of the harsh reality illegal immigrants have to life.

It's a very important book given its content but the execution felt short for me. It's also very rare that I don't like the art but I wasn't particularly fan of this one. Definetely not my cup of tea.

All that said, I still think it's an important book and an important story to tell but moderate your expectations.

Score: 60% (C+)
Profile Image for Pierre Kilmister.
78 reviews8 followers
June 2, 2025
Me ha parecido un gran cómic, con una historia muy dura que puede ser real pese a las circunstancias que vive el protagonista. El dibujo está muy bien, tiene un parecido con el dibujo de la animación de Kiriku y la bruja, o al menos me lo parece a mí. Hay algún momento concreto que me lío con alguna escena, pero sin ninguna importancia, lo importante es la historia que se transmite. Me encanta el cómic, pero con leerlo una vez ya tengo suficiente.
Profile Image for Fátima Linhares.
958 reviews340 followers
February 24, 2025
Pobre Nivek. Sofreu para fugir das minas e chegar à Europa. Que história triste, mas é a realidade de muitos migrantes.
Profile Image for Przemysław Skoczyński.
1,430 reviews50 followers
January 3, 2025
Mam delikatny problem z tym komiksem. Początkowo surowa, brutalna, skupiona przede wszystkim na behawioralnym aspekcie historia z bohaterem jakby pozbawionym tożsamości, robiła piorunujące wrażenie. Na pytania dotyczące swych barbarzyńskich zachowań, Niveka najczęściej odpowiadał: „nie wiem”, dzięki czemu fabułę odczytuje się bardziej jak przypowieść czy uproszczony mit, w którym najważniejszy jest dobitny przekaz. Nie sposób nie wspomnieć o charakterystycznej grafice, często zaskakującej niekonwencjonalnym kadrowaniem i kapitalnie oddającej ducha afrykańskiej kultury. Nie ukrywam, że te pierwsze rozdziały wprawiły mnie w zachwyt, jednak z czasem historia zaczęła mocno tracić na intensywności i przekształcać w nieco bajkową przygodówkę z mocno rozrzedzonym przekazem, by z kolei w ostatnim rozdziale utonąć w dosłowności. Ostateczne miałem wrażenie, że twórcy „Nieba w głowie” więcej obiecywali, niż dowieźli. Trochę szkoda.
Profile Image for Milenrrama.
1,480 reviews17 followers
December 27, 2023
Premios más que merecidos, sin duda. La línea narrativa es preciosa, el dibujo tiene una personalidad brutal, la delicadeza con la que trata ciertas cosas de la trama y la crudeza de lo que cuenta... todo ello le da un sobresaliente al tomo. Diría que el final peca de brusco y apresurado, pero por otro lado... es que no es un final, ¿no? O sea, es el continuo. Y tiene sentido que alguien que ha llegado hasta ahí a pesar de la enorme suerte que ha tenido (y esto es innegable, teniendo en cuenta todo lo en contra que tenía todo) no tenga nada más delante. Ufff. No sé, tremendo.
Profile Image for Senga krew_w_piach.
825 reviews109 followers
August 11, 2024
Piękny, straszny, ważny, bardzo mocny komiks. Nivek to chłopiec pracujący w kopalni w Kongu, który za popełniony błąd może zapłacić życiem. Ratuje go wojowniczy charakter, dzięki któremu strażnicy sprawujący kontrolę nad górnikami dostrzegają w nim materiał na żołnierza. Zostaje więc dzieckiem z karabinem i maczetą w ręku, ma zabijać dla jednego z wojskowych watażków kontrolujących wydobycie surowców w jego kraju. Dziecko-zabójca odkrywa, że mordowanie wychodzi mu bardzo dobrze, ale przede wszystkim samo chce żyć i chce żeby to życie było lepsze niż to, które zna, i którego może się spodziewać. Postanawia więc za namową przyjaciela wyruszyć w drogę, najpierw do bezpiecznego miejsca, a potem do lepszego świata, w którym mają spełniać się marzenia - do Europy. Trasa ich odysei prowadzi przez wszystkie krajobrazy kontynentu afrykańskiego, wiele mniej i bardziej cywilizowanych miejsc. Choć widoki bywają zachwycające, to najeżona jest śmiertelnymi niebezpieczeństwami. Akcja pełna jest dramatycznych wydarzeń, bardzo brutalna i przerażająca. Niezwykle smutna i niestety realistyczna fabuła zilustrowana jest w sposób niezwykły, przepięknie pokolorowany, fantastyczny, symboliczny, nawiązujący do sztuki afrykańskiej. Ten kontrast między tekstem i obrazem jeszcze wzmacnia przekaz. A ten mówi o postkolonialnej dynamice sił w Afryce, o władzy i pieniądzach, o ludzkich doświadczeniach, które nam w XXI wieku wydają się absolutnie nieprawdopodobne, a dla wielu osób są codziennością, o beznadziei, rozczarowaniu i porażce człowieczeństwa. Głęboko humanistyczne, poruszające dzieło.
Dodam, że album jest przepięknie wydany, już sama okładka urzeka zmiennymi fakturami, wypukłościami. Jedyna rzecz, do której troszkę się czepnę to liternictwo. Nie skleja mi się ta czcionka ze stylem rysunków, dymki wyglądają trochę jakby były doklejone.
11 reviews
December 9, 2025
Solo por el dibujo de Sergio, que es maravilloso, ya merece la pena. El guion de Antonio Altarriba (El arte de volar, El ala rota) es terriblemente duro. Un cómic difícil de olvidar.
Profile Image for Ximena Béjar .
170 reviews24 followers
May 5, 2024
Tremenda. El primer capítulo lo leí despacio para poder digerir el horror que me invadió. La crueldad que surge en los hombres, la avaricia, el poder y la maldad en su máxima expresión. La comodidad y la tecnología de Europa, Estados Unidos y China se alimenta de la explotación. En este caso Altarriba toma las minas de coltán en el Congo para narrar la odisea de un joven que escapa en busca de la posibilidad de un futuro.

El trabajo de la narrativa, el dibujo y el color trabajan juntos, se complementan y se entrelazan para formar una cruda historia, necesaria para dar voz a la tragedia que ocurre constantemente, cada día, cada hora.
Los despojos humanos que deja la insaciable maquinaria capitalista, la sociedad tecnológica y los sistemas políticos.

En el cine vi Yo, capitán, que habla de la inmigración como un sueño de éxito, los chavales quieren disfrutar de las posibilidades que ofrecen los países europeos.

En esta novela gráfica vemos la infame crueldad, tortura y extrema pobreza en la que viven esos mineros. Buscan huir y arriesgarse a todo porque no hay nada.

Profile Image for Daniellopal.
104 reviews3 followers
January 10, 2025
Hay páginas de este cómic que tendrían que estar expuestas en un museo. Juega con las viñeta de una forma sublime, tiene una sensibilidad sorprendente y la narración báscula entre ese realismo mágico y la cruda realidad del continente Africano.
Profile Image for Stephanie Racette.
1,163 reviews6 followers
March 5, 2024
Mars 2024. Très dur ce récit d’un enfant-soldat. Je suis bouleversée. Quelle violence! Et cette absence d’espoir, c’est atroce.

L’art, lui, est magnifique.

Bémol, j’ai souvent eu du mal à me retrouver dans le découpage, d’où ma note.
Profile Image for Bart.
92 reviews2 followers
November 5, 2023
Quizas se acelera mas de lo que me gustaria al final. En cualquier caso es una obra muy buena con imágenes que transmiten mucho y que aborda una problemática muy comentada hoy en día.
Profile Image for Nicolás Díez.
Author 4 books37 followers
June 16, 2024
Creo que hay ocasiones en las que la ficción es el mejor medio para hablar sobre de la realidad. Así, no hay telediario, reportaje o documental que cuente de manera tan permeable, terrible y desgarradora las penas que sufren los migrantes africanos para llegar a nuestro país como lo hace «El cielo en la cabeza». Por eso no me extrañan para nada los premios, la atención y el reconocimiento que está recibiendo. Porque es el testimonio más valioso posible. Es la crónica de una las grandes heridas abiertas de nuestro mundo.

La novela nos cuenta la historia de Nivek, que comienza la historia siendo apenas un niño que trabaja explotado en las minas de coltán del Congo. A causa de un hecho espeluznante, Nivek se ve obligado a huir permanentemente, a vivir un calvario impregnado en un turbulento (y precioso) realismo mágico que lo llevará a atravesar África hasta llegar a Europa. El mundo de «El cielo en la cabeza» es afilado, absurdo, inexplicablemente cruel y monstruoso. Igual que el nuestro. Solo que aquí se nos muestra una arista distinta del mismo prisma; una que no vemos.

Además, «El cielo en la cabeza» es una de esas obras en las que el dibujo ayuda a transmitir el mensaje. Como debe ser. El trabajo de Sergio García y Lola Moral es impresionante. Su arte es visualmente invasivo, expresionista, picassiano, y se apoya sobre unas deformaciones que elevan el nivel de impacto de la obra hasta convertirla en algo realmente conmovedor.

Imprescindible. Y con urgencia.
Profile Image for Javier Alarcón.
Author 6 books52 followers
January 30, 2024
Una odisea de realismo mágico, un viaje a Ítaca desde el Congo narrado con las palabras de Altarriba, el dibujo anguloso de García y los fabulosos colores de Moral que propina un mazazo tras otro mientras somos testigos de la tragedia del joven Nivek.

En ocasiones peca quizá de ser algo apresurado, pero tampoco desentona con el tono casi de cuento que en ocasiones empapa el relato.

Muy recomendable.
Profile Image for Flo Svn.
335 reviews
March 17, 2025
Dessins originaux mais sujet vraiment lourd : les enfants soldats et tout ce qui tourne autour ( armes, viols, passeur, exode, traversée de la Méditerranée.. ) bd d actualité mais tellement triste ...
Profile Image for len &#x1f4d6;.
16 reviews1 follower
Read
May 23, 2025
j'ai pas fini j'ai pas pu supporter trop violent pr moi
Profile Image for Pedro Martinez.
635 reviews9 followers
December 21, 2023
La historia de el Congolés Nivek, trabajando en una mina, como niño guerrero kadogo, en una odisea hacia la tierra prometida de Europa. Dolor, pérdida y escasos momentos de algo que puede parecer paz. Un dolor ignorado por los que tenemos la suerte de haber nacido al otro lado de esa frontera impenetrable de quien nunca ha pasado hambre. Cruda y conmovedora. Muy recomendable.
Profile Image for Manuel Gil.
337 reviews56 followers
September 8, 2024
Como artefacto artístico é boísimo e todo un fito do cómic actual. No guion é onde eu vexo máis lagoas…
Profile Image for Nacho.
46 reviews5 followers
July 31, 2024
Precioso, con ilustraciones muy bellas. Cuenta una historia desgarradora, con alguna imagen impactante y difícil de olvidar.
Profile Image for Álvaro .
88 reviews3 followers
July 14, 2025
Una novela gráfica que narra la vida de miles de migrantes que solo buscan una mejor vida. Trata temas como el colonialismo, los niños soldado, la trata de personas o la esclavitud.
195 reviews10 followers
June 7, 2024
Du grand art, une illustration qui joue avec la frontière des cases et avec les proportions corporelles, bref qui est très loin du dessin classique. L'histoire est vraiment trash, surtout au début, mais ça devient tellement picaresque et dans les mésaventures que ça devient plus proche de Candide, en moins bon enfant bien sûr
Profile Image for Myfischer.
296 reviews3 followers
December 7, 2023
Franchement je ne sais pas vraiment quoi penser de ce titre. Oui le format, le dessin et les couleurs ont quelque chose de virtuose, la forme est graphiquement marquante, dynamique (rendant parfois difficile la lecture des bulles dans l'ordre, mais on pardonne car le rendu visuel global est splendide), par contre, j'ai été très rapidement mal à l'aise face aux portraits des personnes noires, c'est-à-dire, l'immense majorité des personnages de cet album. Mis à part le héros (comme par hasard) et quelques personnages secondaires de premier plan, la majorité des autres personnages présente, à divers degrés, des traits qu'on peut, je pense, qualifier de caricaturaux (nez proéminent, narines très retroussées, lèvres charnues) et qui ne sont pas sans évoquer les iconographies héritées de l'impérialisme colonial et raciste. Au début, je me suis dit que c'était lié au trait géométrique et en aplat du dessin qui rappelle parfois le cubisme, mais c'est faux puisque d'autres faciès sont présentés dans l'album : on peut donc dessiner des personnes noires sans tomber dans le cliché iconographique raciste (quelle révélation !).
Sur l'histoire maintenant : je pensais lire soit le "parcours" d'un jeune migrant qui commence enrôlé comme enfant-soldat, soit au moins une fiction qui s'inspire de ces parcours... mais on tombe de cliché en cliché. L'album est découpé "géographiquement" : "le Congo" puis... "la jungle", "la savane", "le désert".... on ne sait plus si on est dans une BD qui se veut réaliste et percutante sur des sujets comme l'exploitation des populations dans les mines africaines, les enfants-soldats, les viols comme arme de guerre, la mise en esclavage des migrants en Lybie, etc ou si on lit une fable franchement peu originale. Notre héros commence certes comme enfant-soldat mais il rencontre ensuite des Pygmées, un sorcier dans un petit royaume local, etc avec lesquels il partage toujours des histoires qui n'ont pas grand chose à envier aux fables de la Fontaine (ce n'est pas un compliment). On ne sait plus ce qu'on lit, la chronologie devient secondaire (le temps passe apparemment... combien, comment, on ne sait pas). J'aurais préféré, à la limite, une vraie fable qui nous fasse l'économie de se piquer de dénoncer des sujets forts sérieux à grands renforts de sensationnalisme et de fantasme. J'ai, par exemple, cherché après ma lecture si des cas d'enfants-soldats forcés à manger les seins de leur mère assassinée avaient été réellement documentés... je n'ai à ce stade encore rien trouvé mais j'en suis à espérer que ce ne soit pas une invention des auteurs pour accroître le niveau de violence de ce qu'ils présentent déjà).
Est-ce utile de préciser que le scénariste et le dessinateur sont blancs.... ?

[Edit] Après avoir posté mon avis, je regarde le résumé que propose la notice Goodreads pour ce titre (pas le même que celui de l'éditeur) et je lis "Ce n'est que le début d'un incroyable périple qui va mener Kikofu et Joseph, son sauveur, à travers sept étapes et autant de rencontres, vers la mythique et imprenable Europe, qui ne pourra être pénétrée qu'au prix de ce parcours initiatique." et "Loin des éternels récits de migrants minés par la culpabilité postcoloniale, voici l'histoire libre, sans fard mais pas sans grandeur d'une particule élémentaire lancée à la conquête de sa dignité d'homme."
Je pense que je ne me suis donc absolument pas trompée sur ce titre....
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Andreu B..
114 reviews3 followers
June 1, 2024
Le pongo 5⭐️ porque no puedo 10. Hacía tiempo que una novela no me afectaba tanto. Es preciosa en sus formas, en sus colores, en sus dibujos. Con una riqueza visual apabullante que te sumerge en todos los escenarios de tierras africanas por los que transcurre la historia. Una historia que te deja desangelado.

He releído páginas enteras (especialmente de la parte de El Congo) porque me costaba creer la crudeza de su verdad. Se nota que la obra está muy bien documentada. Hay tanta verdad en sus palabras que la obra te hace dudar de lo que es ficción y lo que es realidad.

Aunque desgraciadamente cada día habrá cientos de Nivek en África que lucharán día a día por sobrevivir contra el mundo que les ha tocado y desde donde los europeos obviamos que existen. Es una historia que sube directamente al pináculo de todo lo que he leído (y especialmente en cómic).

Sigo con la piel de gallina y me siento en parte sucio, en parte co-responsable y muy muy agradecido por la suerte que he tenido de nacer donde me ha tocado nacer.

Felicidades por esta obra maestra 📖✍🏼🎨
Profile Image for Paulina Frankiewicz.
82 reviews31 followers
June 15, 2024
Angażująca, wstrząsająca historia. Mistrzowsko opowiedziana obrazem (świetna kreska, zróżnicowana architektura plansz, i te kolory!) i słowem (powściągliwość i szorstkość czasem tylko łamane czułą tęsknotą za matką korespondują z losami bohaterów). Szlachetnie wydany. Złoto!
Profile Image for Romy Schlegel.
300 reviews6 followers
January 14, 2024
Magnifique œuvre, probablement une des meilleures BD que j’ai eu la chance de lire. Nivek me hantera longtemps, mais j’espère le retrouver dans un prochain tome car ça ne peut simplement pas finir comme ça 😭
Profile Image for Kulturowa.Anihilacja.
398 reviews4 followers
December 29, 2025
Jeśli komiks może być ważny fabularnie i społecznie, to ten właśnie taki jest, bo ta historia mnie czytelniczo doświadczyła. Tutaj poznajemy losy misji, która nie ma szansy na szczęśliwy finał, a ci najwyżej na przetrwanie. Nivek jest bohaterem ucieczki z niewolniczej pracy w DR Konga i tutaj czuć czym jest instynkt, czym jest brniecie do przodu, bez mapy, bez gwarancji i bez wizji sukcesu.

Śledząc losy ucieczki bohatera przyznaję, że jako bierna obserwatorka byłam momentami wyczerpana psychicznie, a nawet fizycznie, ponieważ ta historia doświadcza i może zmuszać do zrewidowania pewnych przekonań na temat świata. Co jednak uderza w tej opowieści najbardziej to taki bolesny rozdźwięk miedzy marzeniami, a rzeczywistością.

Wizualnie jest niesamowicie intrygująco, a jednak nie potrafiłam się do końca przekonać do tego stylu i miałam momenty, gdy ta stylistyka mnie mocno przytłaczała. Nie ma tutaj klasycznego podziału na kadry, ponieważ te na siebie nachodzą, rozpadają się, albo prowadzą czytelnika w sposób zupełnie nieoczywisty. Kolorystycznie moim zdaniem jest w punkt, ponieważ czuć ten ból, cierpienie a komiks w swojej surowości oddaje chaos, strach, ale i determinacje bohatera.

Ukazane w albumie realia niewolniczej pracy, złudnych nadziei, wadliwego systemu i przypadkowości, która w życiu może ogromnie dużo zmienić. Pomimo swojego ciężaru komiks ma swoja naturalność, niczego nie wymusza, nie udaje i nie sili się na wzbudzenie emocji, to wszystko dzieje się samo.

Kolejny już raz komiks porusza ważne społecznie tematy, jak migracja, wyzysk, i złudzenia ziemi obiecanej, która zupełnie nie musi taka być. Album ten przy swoim całym ciężarze, może być bodźcem do otwarcia oczu na rzeczy, które w domowym zaciszu mogą nam umykać.
Profile Image for Anitamiarmita.
855 reviews9 followers
February 7, 2024
🌫Buenos días! Hoy vengo con una lectura que te deja frío. Una propuesta sobrecogedora, cruel como la vida, pero con una realidad que debemos conocer.
🌫#ElCieloEnLaCabeza es una gráfica que nos hace recapacitar sobre la #Inmigración pero con la perspectiva que no solemos ver, la que nadie nos cuenta: todo lo que esas personas han tenido que pasar para llegar a nuestro país.
🌫Esta historia TAN dura nos invita a hacer un trabajo de empatía, para que no hablemos a la ligera, no juzguemos y tengamos en cuenta que son personas. Seres humanos como nosotros, que buscan poder vivir.
🌫Porque, ¿os habéis parado a pensar qué vida puede tener una persona que lo deja todo para viajar a un lugar al que no conoce a nadie ni tiene nada? ¿En qué situación de vulnerabilidad te debes ver para tomar una decisión así?
🌫#AntonioAltarriba @sergiocumbresverdes y @odiestudio nos traen la realidad, la verdad... Nos ponen el corazón en un puño en una historia que nos va a dejar sin aliento. Que nos removerá por dentro y que no deja indiferente.
🌫Editada por @normaeditorial en tapa dura, con 144 páginas a color. Muchas gracias por hacerla llegar a casa.
🌫Ojalá cambiemos los ojos con que miramos a estas personas y demos un trato justo y de valor a gente que solo quiere viri en paz y que, por desgracia, se conforma con sobrevivir.
🌫¿Os atreveis con una lectura que os remueva por dentro y os abra los ojos a otra realidad que no conocemos sobre la inmigración?
🌫Os invito encarecidamente a conocer a #Nivek y todas las tramas y vidas que se entrelazan con su recorrido.
🌫Os dejo una frase: "... No tengas miedo... El miedo es lo que más pesa en una persona... ".
Displaying 1 - 30 of 96 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.