Tinneke Beeckman, wat een heerlijk boek heb je geschreven! Op basis van de titel alleen zou ik het evenwel nooit gekocht hebben. ‘Ken jezelf”, geef toe, het klinkt banaal als iets uit de dertien in een dozijn van de zelfhulpboekenclub. Maar dit boek is allesbehalve banaal want Tinneke Beeckman is een professional in schrijverschap en beroepsernst als filosofe.
‘Ken jezelf’ verwijst naar de ‘gnothi seauton’ die boven de tempel van Delphi in het oude Griekenland stond gebeiteld, de basisgedachte van waaruit dit boek vertrekt. Beeckman verdeelt de kennis die ze heeft opgedaan netjes in vier hoofdstukken: ‘Wie ben je? Wat voel je? Wie wil je zijn?’ en ‘Hoe leef je en hoe sterf je?’ Ze vertrekt vanuit haar eigen tegenwoordige zijn en is hierbij niet te beroerd om zichzelf menselijk, dus met tekortkomingen op te stellen. Dat breekt het ijs met de lezer en stelt de schrijver op eenzelfde niveau: mens onder de mensen, niet de intellectueel die het zal vertellen (met verheffend vingertje).
Ik las dit boek niet in één ruk maar met mondjesmaat én met potlood en lat - er gingen geen twee blz. voorbij zonder dat ik die gebruikte. Beeckman verwijst in het boek zowel naar filosofen uit de oudheid (Socrates, Aristoteles, Plato…) als naar klassiek geworden filosofen als Spinoza, Nietzsche, Hegel… maar ook naar klassieke schrijvers als Proust, Cervantes, Huxley, Austen… Het kruim van grote namen wordt aangehaald zonder dat het als namedropping aanvoelt: de juiste persoon en zijn gedachten worden wijselijk gematcht met de juiste vraagstelling.
Dus ja, mijn exemplaar is ondertussen bezoedeld met onderlijningen, kruisen in de kantlijn, uitroeptekens en post-its maar ik ben dan ook niet van plan om het van de hand te doen. ‘Hoe te leven’, de titel die ik er ondertussen aan gaf, mag in mijn woonkamer op mijn erestapeltje boeken liggen (naast ‘This is water’ van D.F. Wallace en ‘De kunst van het ouder worden’ van Herman Hesse). Ook al ben ik ondertussen een vijftigplusser, het kan nooit kwaad zichzelf af en toe in vraag te stellen en bij vertwijfeling te kijken hoe wijze mensen vroeger de menselijke levensvraagstukken benaderen. Je kan keuzes maken in dit leven, je hoeft geen reactief wezen te zijn!
Deze ‘Ken jezelf’ voedt het innerlijk gesprek dat je met jezelf voert en laat je nadenken. Het houdt je alert en bewust van wat je doet en van wat de gevolgen van je daden zijn. Het reikt je handvatten aan en laat je toe om niet alleen goed met anderen maar in de eerste plaats goed met jezelf te leven.
Schenk dit boek aan mensen die je koestert, vrienden die zoekende zijn of jonge mensen die hun weg nog moeten uitstippelen. Schenk het aan jezelf als een levenslange vriend die het beste met je voorheeft.
En een tip voor wie van de klassiekers in de literatuur houdt: je bucketlist van boeken die je nog wil lezen wordt er alleen maar langer op.
"O, licht!" (klassieke tragedies)
“Au milieu de l’hiver, j’apprenais enfin qu’il y avait en moi un été invincible.” - A. Camus