What do you think?
Rate this book
De onzichtbaren
Kiev, eind jaren tachtig. Het eens zo machtige Sovjetimperium wankelt. Tijdens een roerige debatavond aan de universiteit in Kiev verklaart Dani's jeugdvriend Pavel dat het socialisme dood is. Wanneer Pavel vervolgens verdwijnt, gaat Dani naar hem op zoek. Zijn tocht voert hem langs zonderlinge mensen en oorden waar niemand meer iets te zeggen heeft. In gedachten keert hij terug naar de verhalen die Pavel hem vroeger vertelde. Verhalen over kosmonauten en onvermoeibare arbeiders, over de komst van een paradijs op aarde. Wat is er gebeurd? Waarom is Pavel verdwenen? En wat is er nog over van zijn dromen van vroeger? Met elke stap komt Dani dichter bij de onthulling van een pijnlijke geschiedenis.
256 pages, Paperback
First published September 26, 2023
78 people are currently reading
2182 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 320 reviews
April 5, 2024
Truly impressive reflections on the power of stories, both for good and bad, and how everyday humans live through monumental societal changes, at the expense of the soul.
Het leven tekent de mensen, soms al op jonge leeftijd. De een krast zijn ziel, de ander zijn huid, is nog zo’n gezegde uit onze streek.
Excellent novel, fully immersing the reader in the fall of the Soviet Union and definitely deserves translation to a wider English language audience!
Pavel, mysterious, cool one-eyed and bright, claims a spot in rural Ukrain during the 1980s when the narrator is growing up. The power struggles in school, between teachers and cliques of students, and against boredom, are well portrayed. Also the power of stories and narrative are impressively reflected in the story. Reading, and some excursions to rural surroundings (still carrying the scars of WWII) break the deep winter for Dani, the narrator.
He moves to working at a lamp factory with a youth friend, being married to a village woman who should have been suitable for him according to the village elders. The lack of perspective is tangible. Producing lamps, driven on by quota based on weight, supported by annual luxury goods that needs to paid to the bureaucracy. The factory has no toilet facilities for its 200 workers. Meanwhile there are secluded barracks to alleviate societal pressures from unhappy marriages, secret gay desires or the trauma of war scars.
The transformation of one of the characters in a kind of Gollum, while navigating a dreamlike landscape akin to Haruki Murakami’s Hard-Boiled Wonderland and the End of the World of stories manifesting in physical form, is impressively done. As are the final pages, full of the barbaric plight of animals being killed by the recruits from camp 451 in the forbidden zone around the Tsjernobyl containment zone, forming a horrible end both metaphorical and physically.
Frank Nellen really wrote one of the best Dutch books I’ve read in a very, very long time!
Dutch quotes:
Het leven tekent de mensen, soms al op jonge leeftijd. De een krast zijn ziel, de ander zijn huid, is nog zo’n gezegde uit onze streek.
Het probleem bestond niet uit onze prestaties, die vaak ondermaats waren, maar ons bestaan.
Ze stond voor de klas als een fabrieksarbeider aan een lopende band, met haar gedachten elders.
Onverschilligheid staat gelijk aan de dood
Je rooit geen boomgaard door één rotte appel
Een mier verzet zandkorrels, geen bergketens, luidt het gezegde in onze streek.
Van een rangorde was geen sprake. We bestonden slechts tussen de dingen die de mens in de loop der eeuwen om zich heen had verzameld en had opgetrokken, en net zo min als dat de regendruppels verantwoording hoefden af te leggen over waar ze precies op de grond plensden, waren wij verplicht uitleg te geven over onze plek in het universum.
Het ging om de afmatting die het gevolg is van iets wat ik zelf ook meermaals had meegemaakt, namelijk het bereiken van het inzicht dat de meest uitgesproken kwaliteit van je bezigheden bestond uit de volstrekte nutteloosheid ervan. Want wat was in godsnaam het nut van ons werk, of van de fabriek? Dag in dag uit stonden we achter onze werkbanken, maar niemand leek te weten waarom.
Hoe groter de vos hoe stiller de vogels - over de stilte rondom Tsjernobyl
Onzichtbaarheid gaat vaak hand in hand met lijdzaamheid.
Huichelarij was de kern van hun beroep - over serveerders in een buitengewoon onhygiënisch restaurant
Beton en boekweit: is dat alles wat 70 jaar revolutie ons heeft opgeleverd?
Zonder verplichting verantwoording af te leggen worden het onbetamelijke slechts begrensd door de verbeelding van de machthebbers
Het socialisme overspoelde het land op de golven van de dood
Alsof de werkelijkheid een hoop klei was die voortdurend in nieuwe vormen werd gekneed
Het duurt niet lang meer, binnenkort kunnen we aan ons leven beginnen
Leuzen als ankers die de Unie op zijn plek hield
De persoon was geen bestaanseenheid.
Het collectief was de rekeneenheid.
Waarom doet de mens wat hij doet, had hij zich afgevraagd
Het leven tekent de mensen, soms al op jonge leeftijd. De een krast zijn ziel, de ander zijn huid, is nog zo’n gezegde uit onze streek.
Excellent novel, fully immersing the reader in the fall of the Soviet Union and definitely deserves translation to a wider English language audience!
Pavel, mysterious, cool one-eyed and bright, claims a spot in rural Ukrain during the 1980s when the narrator is growing up. The power struggles in school, between teachers and cliques of students, and against boredom, are well portrayed. Also the power of stories and narrative are impressively reflected in the story. Reading, and some excursions to rural surroundings (still carrying the scars of WWII) break the deep winter for Dani, the narrator.
He moves to working at a lamp factory with a youth friend, being married to a village woman who should have been suitable for him according to the village elders. The lack of perspective is tangible. Producing lamps, driven on by quota based on weight, supported by annual luxury goods that needs to paid to the bureaucracy. The factory has no toilet facilities for its 200 workers. Meanwhile there are secluded barracks to alleviate societal pressures from unhappy marriages, secret gay desires or the trauma of war scars.
The transformation of one of the characters in a kind of Gollum, while navigating a dreamlike landscape akin to Haruki Murakami’s Hard-Boiled Wonderland and the End of the World of stories manifesting in physical form, is impressively done. As are the final pages, full of the barbaric plight of animals being killed by the recruits from camp 451 in the forbidden zone around the Tsjernobyl containment zone, forming a horrible end both metaphorical and physically.
Frank Nellen really wrote one of the best Dutch books I’ve read in a very, very long time!
Dutch quotes:
Het leven tekent de mensen, soms al op jonge leeftijd. De een krast zijn ziel, de ander zijn huid, is nog zo’n gezegde uit onze streek.
Het probleem bestond niet uit onze prestaties, die vaak ondermaats waren, maar ons bestaan.
Ze stond voor de klas als een fabrieksarbeider aan een lopende band, met haar gedachten elders.
Onverschilligheid staat gelijk aan de dood
Je rooit geen boomgaard door één rotte appel
Een mier verzet zandkorrels, geen bergketens, luidt het gezegde in onze streek.
Van een rangorde was geen sprake. We bestonden slechts tussen de dingen die de mens in de loop der eeuwen om zich heen had verzameld en had opgetrokken, en net zo min als dat de regendruppels verantwoording hoefden af te leggen over waar ze precies op de grond plensden, waren wij verplicht uitleg te geven over onze plek in het universum.
Het ging om de afmatting die het gevolg is van iets wat ik zelf ook meermaals had meegemaakt, namelijk het bereiken van het inzicht dat de meest uitgesproken kwaliteit van je bezigheden bestond uit de volstrekte nutteloosheid ervan. Want wat was in godsnaam het nut van ons werk, of van de fabriek? Dag in dag uit stonden we achter onze werkbanken, maar niemand leek te weten waarom.
Hoe groter de vos hoe stiller de vogels - over de stilte rondom Tsjernobyl
Onzichtbaarheid gaat vaak hand in hand met lijdzaamheid.
Huichelarij was de kern van hun beroep - over serveerders in een buitengewoon onhygiënisch restaurant
Beton en boekweit: is dat alles wat 70 jaar revolutie ons heeft opgeleverd?
Zonder verplichting verantwoording af te leggen worden het onbetamelijke slechts begrensd door de verbeelding van de machthebbers
Het socialisme overspoelde het land op de golven van de dood
Alsof de werkelijkheid een hoop klei was die voortdurend in nieuwe vormen werd gekneed
Het duurt niet lang meer, binnenkort kunnen we aan ons leven beginnen
Leuzen als ankers die de Unie op zijn plek hield
De persoon was geen bestaanseenheid.
Het collectief was de rekeneenheid.
Waarom doet de mens wat hij doet, had hij zich afgevraagd
August 21, 2024
“Zonder verplichting tot verantwoording wordt het onbetamelijke slechts begrensd door de verbeelding van de machthebber.”
We bevinden ons in Communistisch Rusland, of wat dacht u?
Dani slijt zijn kindertijd in zijn onooglijke geboortedorp vlakbij een plek die we jaren later voor altijd zullen leren kennen. Maar nu nog niet. Nu moeten de eindeloze dagen nog ingevuld. Of beter: doorgekomen.
Ter vertier wordt gevochten met vrienden, dieren worden gemarteld en op inventieve manier vermoord. Drinken mag nog niet, boeken zijn er niet. En mochten ze er wél zijn, "was minachting het enige dat in ons opkwam”.
De grauwheid wordt door Frank Nellen zo omni-kleurrijk beschreven dat je er best langer in wilt vertoeven. Maar dan verschijnt Pavel ten tonele. En Pavel is… nuja, anders.
Zal altijd anders blijven.
En het leven van anderen voor altijd veranderen.
Hij maakt het onzichtbare namelijk zichtbaar: het geïnstitutionaliseerde onrecht, de alomtegenwoordige propaganda, het leven in de lampenfabriek (wàt een hoofdstuk!), het stof dat zich na de ramp in de longen van de omwonenden nestelt, maar vooral ook: de vele verhalen van degene die niet gezien worden.
Natuurlijk is Pavel gedoemd het onderspit te delven, maar voor het zover is, strijdt hij zijn ongelijke strijd. Met Deukhoofd aan zijn zij en Dani als al dan niet aanwezige getuige.
230 pagina’s lang lees je niet over, maar ben je in Sovjetland.
Onwaarschijnlijk dat deze roman door een Nederlander werd geschreven.
Daar is een onbegrensde verbeelding voor nodig.
(Zestien maal acht zal voor altijd vierendertig zijn).
We bevinden ons in Communistisch Rusland, of wat dacht u?
Dani slijt zijn kindertijd in zijn onooglijke geboortedorp vlakbij een plek die we jaren later voor altijd zullen leren kennen. Maar nu nog niet. Nu moeten de eindeloze dagen nog ingevuld. Of beter: doorgekomen.
Ter vertier wordt gevochten met vrienden, dieren worden gemarteld en op inventieve manier vermoord. Drinken mag nog niet, boeken zijn er niet. En mochten ze er wél zijn, "was minachting het enige dat in ons opkwam”.
De grauwheid wordt door Frank Nellen zo omni-kleurrijk beschreven dat je er best langer in wilt vertoeven. Maar dan verschijnt Pavel ten tonele. En Pavel is… nuja, anders.
Zal altijd anders blijven.
En het leven van anderen voor altijd veranderen.
Hij maakt het onzichtbare namelijk zichtbaar: het geïnstitutionaliseerde onrecht, de alomtegenwoordige propaganda, het leven in de lampenfabriek (wàt een hoofdstuk!), het stof dat zich na de ramp in de longen van de omwonenden nestelt, maar vooral ook: de vele verhalen van degene die niet gezien worden.
Natuurlijk is Pavel gedoemd het onderspit te delven, maar voor het zover is, strijdt hij zijn ongelijke strijd. Met Deukhoofd aan zijn zij en Dani als al dan niet aanwezige getuige.
230 pagina’s lang lees je niet over, maar ben je in Sovjetland.
Onwaarschijnlijk dat deze roman door een Nederlander werd geschreven.
Daar is een onbegrensde verbeelding voor nodig.
(Zestien maal acht zal voor altijd vierendertig zijn).
January 28, 2024
This novel is having a lot of success in the Netherlands and various newspaper named it book of the year for 2023. I am not sure what drives a young Dutch author (and apparently tax lawyer) to write about Ukraine in the final years of the Soviet Union, but it definitely convinces.
It is the story of a friendship between two men - or maybe more an obsession of one for the other. Dani is mesmerized by the brilliant Pavel, who is destined for greatness outside their tiny village. And when they lose touch after Tsjernobyl, Dani goes looking for his friend who has mysteriously disappeared but whose voice can still be heard on the radio, reading aloud the testimonies of the millions of invisible victims of socialism.
This merits translation, but I am not sure foreign publishers will stand in line for a Dutch author writing about communism, even though the parallels with today are evident throughout the book.
It is the story of a friendship between two men - or maybe more an obsession of one for the other. Dani is mesmerized by the brilliant Pavel, who is destined for greatness outside their tiny village. And when they lose touch after Tsjernobyl, Dani goes looking for his friend who has mysteriously disappeared but whose voice can still be heard on the radio, reading aloud the testimonies of the millions of invisible victims of socialism.
This merits translation, but I am not sure foreign publishers will stand in line for a Dutch author writing about communism, even though the parallels with today are evident throughout the book.
November 26, 2023
Wow! In 1 dag verslonden. Even ondergedompeld in een hele andere wereld. Nellen schrijft levendig: alsof je zelf in de fabriek staat naast de arbeiders. Boek maakt me nieuwsgierig naar de geschiedenis van de Sovjet-Unie.
April 30, 2024
Dit is toch een heel bijzonder boek. Ik ben heel erg onder de indruk van hoe Frank Nellen, als Nederlander, er zo goed in slaagt om via het vriendschapsverhaal van Dani, Pavel en Igor de val van de Sovjet-Unie te vertellen.
Het boek is fantastisch goed geschreven.
Tijdens het lezen dacht ik vaak dat ik weinig voeling had met de personages. Nu het boek uit is en ik aan de drie jongens, de drie mannen denk, blijkt dat ze me veel meer geraakt hebben dan ik dus dacht. Alledrie symboliseren ze een bepaald type Sovjetburger maar Frank Nellen maakt het ‘type’ menselijk en hij wekt het karikaturale beeld dat wij, West-Europeanen, van de Sovjetburger hebben, tot leven. Hij overstijgt de clichés en dat maakt zijn personages zo sterk.
‘De onzichtbaren’ gaat over de kracht van verhalen, over de werelden die ze ons kunnen voorspiegelen, over de werelden die zij ons voorliegen,
maar het boek gaat ook over het geven van een stem aan mensen die onzichtbaar gemaakt zijn door systemen en door rampen. Verhalen vertellen maakt hen weer zichtbaar.
Voor mij is dit de winnaar van de Libris Literatuurprijs 2024.
Het boek is fantastisch goed geschreven.
Tijdens het lezen dacht ik vaak dat ik weinig voeling had met de personages. Nu het boek uit is en ik aan de drie jongens, de drie mannen denk, blijkt dat ze me veel meer geraakt hebben dan ik dus dacht. Alledrie symboliseren ze een bepaald type Sovjetburger maar Frank Nellen maakt het ‘type’ menselijk en hij wekt het karikaturale beeld dat wij, West-Europeanen, van de Sovjetburger hebben, tot leven. Hij overstijgt de clichés en dat maakt zijn personages zo sterk.
‘De onzichtbaren’ gaat over de kracht van verhalen, over de werelden die ze ons kunnen voorspiegelen, over de werelden die zij ons voorliegen,
maar het boek gaat ook over het geven van een stem aan mensen die onzichtbaar gemaakt zijn door systemen en door rampen. Verhalen vertellen maakt hen weer zichtbaar.
Voor mij is dit de winnaar van de Libris Literatuurprijs 2024.
February 16, 2025
Het leven in Oekraïne tussen 1971 en 1994 wordt in de roman ‘De onzichtbaren’ van Frank Nellen beheerst door enkele ijkmomenten, waarop wij zicht krijgen door de belevenissen van enkele vrienden: Pavel, Igor en Dani. Dani is de verteller. In hun jeugd trekken zij gedrieën met elkaar op. Daarna zien wij Igor en Dani in een lampenfabriek, waar gewerkt wordt volgens socialistische, lees: communistische, beginselen: de massa die planmatig produceert maar die zich tevens lijdzaam afvraagt wat op den duur de zin daarvan is. Pavel toont zich de intellectueel die eerst het socialisme propageert, maar later daarvan afstand neemt en om verhalen vraagt aan burgers over hun praktijkervaringen; die verhalen draagt hij uit vanuit een onbekende positie. Die verhalenaandragers vormen een tweede colonne ‘onzichtbaren’. Dani, die altijd een fascinatie voor Pavel heeft gehouden, gaat op een zoektocht naar zijn verdwenen jeugdvriend.
Wat mij vooral opvalt in deze ideeënroman van Frank Nellen, is zijn verbeeldingskracht. Hij heeft kans gezien van de vele situaties die zich voordoen op het grensvlak tussen persoonlijke belevenissen en de intrigerende politieke wijzigingen in de vertelde tijd, een inhoudelijk indringende en qua taal verzorgde weergave te leveren. Je maakt alles van dichtbij mee: het schoolleven, de klasseverschillen die in de fabriek pijnlijk zichtbaar worden, het stof dat neerdaalt tijdens en na de evacuatie uit het geboortedorp van de protagonisten die nodig is wegens een ramp in 1986, het sinistere van de schoonmaakoperatie, de redevoering van Pavel in de bibliotheek te Kiev en de Sovjetunie die kraakt en wankelt en eigenlijk ook ontploft.
Het taalgebruik is bepaald niet spectaculair literair, het heeft een levendigheid die je sterk bij de les houdt. Het is een les die aangeeft dat het belangrijk is om onzichtbaren een stem te geven, ook en vooral in tijden, waarin de betrouwbaarheid van allerhande berichtgeving met gezonde overwegingen verdient te worden benaderd. (3,5*) JM
Wat mij vooral opvalt in deze ideeënroman van Frank Nellen, is zijn verbeeldingskracht. Hij heeft kans gezien van de vele situaties die zich voordoen op het grensvlak tussen persoonlijke belevenissen en de intrigerende politieke wijzigingen in de vertelde tijd, een inhoudelijk indringende en qua taal verzorgde weergave te leveren. Je maakt alles van dichtbij mee: het schoolleven, de klasseverschillen die in de fabriek pijnlijk zichtbaar worden, het stof dat neerdaalt tijdens en na de evacuatie uit het geboortedorp van de protagonisten die nodig is wegens een ramp in 1986, het sinistere van de schoonmaakoperatie, de redevoering van Pavel in de bibliotheek te Kiev en de Sovjetunie die kraakt en wankelt en eigenlijk ook ontploft.
Het taalgebruik is bepaald niet spectaculair literair, het heeft een levendigheid die je sterk bij de les houdt. Het is een les die aangeeft dat het belangrijk is om onzichtbaren een stem te geven, ook en vooral in tijden, waarin de betrouwbaarheid van allerhande berichtgeving met gezonde overwegingen verdient te worden benaderd. (3,5*) JM
February 11, 2024
Eigenlijk ben ik verrassend positief over een boek dat ik absoluut niet leuk vond om te lezen. Ik had het boek al zo vaak in mijn handen gehad voordat ik het uitkoos voor de boekenclub. Steeds weer dacht ik na het lezen van de flaptekst 'hm, lijkt me niet per se boeiend' maar door de goede recensies ging ik toch overstag. En ik snap de goede recensies nog ook, het is alleen geen boek voor mij.
Dit komt vooral door de koude manier van handelen van de personages en hun onderlinge banden. De vriendschap van Pavel en Dani komt wat mij betreft totaal niet uit de verf. Doordat alles zo koud en afstandelijk blijft had ik geen binding met het verhaal. Toch kan ik me goed voorstellen dat dit gewoon de bedoeling was van Frank Nellen, het past ook wel weer bij het boek. Ik kreeg sowieso na het lezen van het boek een heel wijds, stoffig en desolaat gevoel van binnen. Ook dat is knap gedaan want precies de bedoeling van het boek lijkt me. Oh, de zinloosheid van alles.
Eigenlijk liet het me allemaal koud. Ik draaide mijn diensten, at en sliep, en dat was het dan. Het was niet dat ik leed, of dat ik ongelukkig was. Er was simpelweg niets wat me bewoog.
Het leukste deel van het boek vond ik de fabriekstijd, dit was fascinerend en vaak ook wel komisch. Ook vond ik het idee van onzichtbaren wel goed, lag er niet te dik bovenop maar het zat wel als een rode draad overal in. Echt een ideeënroman eigenlijk. Ten slotte vond ik het echt mooi geschreven qua taal, er zitten een paar wonderschone passages in die ik een ezelsoortje heb gegeven. Een volgend boek van Frank Nellen met een ander onderwerp zou ik zo weer lezen.
Kortom: niet per se heel boeiend qua verhaal maar wel blij het gelezen te hebben om de taal, het idee en de sfeer. Er zit veel in dit boek en er zitten soms mooi geschreven stukjes tussen.
Alleen het niets was machtiger dan het stof, de totale afwezigheid van alles en iedereen. De dood was het middel. Hun enige hoop. [...] Hier waren geen dromen of helden. Hier bestond alleen het stof, als eindpunt der dingen.
Dit komt vooral door de koude manier van handelen van de personages en hun onderlinge banden. De vriendschap van Pavel en Dani komt wat mij betreft totaal niet uit de verf. Doordat alles zo koud en afstandelijk blijft had ik geen binding met het verhaal. Toch kan ik me goed voorstellen dat dit gewoon de bedoeling was van Frank Nellen, het past ook wel weer bij het boek. Ik kreeg sowieso na het lezen van het boek een heel wijds, stoffig en desolaat gevoel van binnen. Ook dat is knap gedaan want precies de bedoeling van het boek lijkt me. Oh, de zinloosheid van alles.
Eigenlijk liet het me allemaal koud. Ik draaide mijn diensten, at en sliep, en dat was het dan. Het was niet dat ik leed, of dat ik ongelukkig was. Er was simpelweg niets wat me bewoog.
Het leukste deel van het boek vond ik de fabriekstijd, dit was fascinerend en vaak ook wel komisch. Ook vond ik het idee van onzichtbaren wel goed, lag er niet te dik bovenop maar het zat wel als een rode draad overal in. Echt een ideeënroman eigenlijk. Ten slotte vond ik het echt mooi geschreven qua taal, er zitten een paar wonderschone passages in die ik een ezelsoortje heb gegeven. Een volgend boek van Frank Nellen met een ander onderwerp zou ik zo weer lezen.
Kortom: niet per se heel boeiend qua verhaal maar wel blij het gelezen te hebben om de taal, het idee en de sfeer. Er zit veel in dit boek en er zitten soms mooi geschreven stukjes tussen.
Alleen het niets was machtiger dan het stof, de totale afwezigheid van alles en iedereen. De dood was het middel. Hun enige hoop. [...] Hier waren geen dromen of helden. Hier bestond alleen het stof, als eindpunt der dingen.
February 9, 2024
Zo, uit! En dan nu: banoesj, borsjtsj, citroentaart en natuurlijk gebakken meerval met peterselie en dille!
March 23, 2024
Zo saai, dat ik over de aanleiding, kern EN plot heen heb gelezen. Slapend lezen. Zoiets. Niks aan, niks voor mij. Ik ben denk ik de enige in nederland.
April 23, 2024
"De buste liet me de IJzeren Vader zien zoals ik hem mijn hele leven had gekend. En toch was niet alles hetzelfde. Het was alsof Pavel's woorden het perspectief hadden gewijzigd. De stoffelijkheid der dingen bleef onveranderd, maar niet hun lading en betekenis. Lenin leek plotseling kwetsbaar als een zuigeling."
In De onzichtbaren neemt Frank Nellen ons mee naar het einde van de Sovjet-Unie: tegen het einde van de 20ste eeuw zakte niet alleen een totalitair systeem in elkaar, maar ook het bestaan van duizenden mensen die jarenlang daaronder hebben geleefd. Waren deze levens allemaal gevuld met hard werken, strenge (politie)controles en blind vertrouwen in de regering? Nellen gooit dat (stereotype) beeld - net als de buste van Lenin - aan stukjes met zijn intrigerende roman.
De jongens Pavel en Dani groeien eind jaren '80 samen op in het plattelandsdorpje Taranivka (vlakbij Kiev). De dorpsjongens en met name Dani kijken erg op tegen Pavel met zijn ooglapje, zijn diepe stem en zijn grote voorraad boeken. De eindeloze dagen worden opeens gevuld met verhalen over socialistische helden en het glorieuze communisme: een systeem waarvoor je je inderdaad wilt inzetten.
De werkelijkheid is alleen helemaal niet zo inspirerend. Beide jongens komen daarachter als ze opgroeien en de een terechtkomt bij de reservisten en de ander in een corrupte lampenfabriek. De scenes op die locaties zijn geweldig beschreven: het hilarische productieproces van de gigantische betonnen lampen, tot de naargeestige schoonmaakwerkzaamheden van radioactieve stof. Waar Dani de nutteloze werkelijkheid lijdzaam ondergaat, weigert Pavel zijn mond te houden.
Nellen slaagt er met zijn levendige taalgebruik en kleurrijke scenes de lezer helemaal mee te nemen in zijn verhaal. De hoofdlijn echter, de vriendschap van Dani en Pavel, vond ik minder goed uit de verf komen: die vriendschap voelt helemaal niet hecht genoeg om de zoektocht van Dani naar Pavel te verklaren.
Deze zoektocht is vooral nodig om de boodschap van de schrijver, over de onzichtbaren en hun vergeten verhalen, over te brengen. Dit is een mooie boodschap, daar niet van, maar als Dani en Pavel echt hadden gevoeld als mannen van vlees en bloed, zou de gehele roman meer impact hebben.
Daarom geef ik 'De onzichtbaren' 3,5 sterren en ik ben in ieder geval zeker benieuwd naar Nellen's volgende roman!
In De onzichtbaren neemt Frank Nellen ons mee naar het einde van de Sovjet-Unie: tegen het einde van de 20ste eeuw zakte niet alleen een totalitair systeem in elkaar, maar ook het bestaan van duizenden mensen die jarenlang daaronder hebben geleefd. Waren deze levens allemaal gevuld met hard werken, strenge (politie)controles en blind vertrouwen in de regering? Nellen gooit dat (stereotype) beeld - net als de buste van Lenin - aan stukjes met zijn intrigerende roman.
De jongens Pavel en Dani groeien eind jaren '80 samen op in het plattelandsdorpje Taranivka (vlakbij Kiev). De dorpsjongens en met name Dani kijken erg op tegen Pavel met zijn ooglapje, zijn diepe stem en zijn grote voorraad boeken. De eindeloze dagen worden opeens gevuld met verhalen over socialistische helden en het glorieuze communisme: een systeem waarvoor je je inderdaad wilt inzetten.
De werkelijkheid is alleen helemaal niet zo inspirerend. Beide jongens komen daarachter als ze opgroeien en de een terechtkomt bij de reservisten en de ander in een corrupte lampenfabriek. De scenes op die locaties zijn geweldig beschreven: het hilarische productieproces van de gigantische betonnen lampen, tot de naargeestige schoonmaakwerkzaamheden van radioactieve stof. Waar Dani de nutteloze werkelijkheid lijdzaam ondergaat, weigert Pavel zijn mond te houden.
Nellen slaagt er met zijn levendige taalgebruik en kleurrijke scenes de lezer helemaal mee te nemen in zijn verhaal. De hoofdlijn echter, de vriendschap van Dani en Pavel, vond ik minder goed uit de verf komen: die vriendschap voelt helemaal niet hecht genoeg om de zoektocht van Dani naar Pavel te verklaren.
Deze zoektocht is vooral nodig om de boodschap van de schrijver, over de onzichtbaren en hun vergeten verhalen, over te brengen. Dit is een mooie boodschap, daar niet van, maar als Dani en Pavel echt hadden gevoeld als mannen van vlees en bloed, zou de gehele roman meer impact hebben.
Daarom geef ik 'De onzichtbaren' 3,5 sterren en ik ben in ieder geval zeker benieuwd naar Nellen's volgende roman!
March 29, 2024
Bijzonder hoe een verzonnen verhaal zó interessant kan zijn. Knap geschreven vertelling over desillusie, dromen en de werkelijkheid. Vooral de zij-vertellingen vond ik prachtig (en schrijnend om te lezen). Een dikke 4⭐️.
February 8, 2024
Wat een boek! Ben er echt door gegrepen, heel bijzonder dat de schrijver zo goed een sfeer meer weet te zetten van het laatste stukje Sovjet unie
January 14, 2024
De Sovjet-Unie, Oekraïne, de jaren 1971 tot 1994. In Taranivka krijgen Dani en Igor een nieuwe klasgenoot: de mysterieuze Pavel. Deze wordt al snel populair door de verhalen die hij vertelt over socialistische helden. Dan verliezen ze elkaar uit het oog: Pavel gaat studeren, Dani en Igor gaan werken in een èchte communistische lampenfabriek. Dit hoofdstuk levert hilarische scènes op! Nadat in 1986 de ramp in Tsjernobyl plaatsvindt, wordt het verhaal steeds grimmiger. Het hele gebied wordt ontruimd, zo ook Taranivka. Dani komt in Kiev terecht. Begin jaren 90 hoort hij daar Pavel een toespraak houden, waarin hij verklaart dat het socialisme dood is. Dit intrigeert Dani bijzonder: 'waarom heeft hij afgezworen wat hij zo lang had uitgedragen'. Hij gaat op zoek naar zijn oude vriend maar die is spoorloos. Inmiddels wankelt het Sovjetimperium.
Waarom is Pavel verdwenen? Is er nog iets over van zijn dromen van vroeger? Uiteindelijk volgt een huiveringwekkend slot.
Ik moest er even inkomen, maar dan wordt het een boeiend, indrukwekkend en ook angstaanjagend verhaal. Werd voor mij alleen niet helemaal duidelijk waarom Dani zo erg altijd gefascineerd blijft door Pavel...
Waarom is Pavel verdwenen? Is er nog iets over van zijn dromen van vroeger? Uiteindelijk volgt een huiveringwekkend slot.
Ik moest er even inkomen, maar dan wordt het een boeiend, indrukwekkend en ook angstaanjagend verhaal. Werd voor mij alleen niet helemaal duidelijk waarom Dani zo erg altijd gefascineerd blijft door Pavel...
April 15, 2025
? Leeskring Leiderdorp 15/4/25
#Tsjernobil; communisme
🤔De schrijfstijl sprak mij aan en het verhaal bleef mij boeien tot het einde al was het mede door de oorlog nu een beklemmend boek: de betekenisloosheid, zinloosheid van dingen kwam steeds weer naar voren zoals dat natuurlijk ook geldt voor de oorlog van nu. Lichtpuntje was daarbij het vertellen van verhalen van gewone mensen, de alledaagse dingen.
MW15/4/25
#Tsjernobil; communisme
🤔De schrijfstijl sprak mij aan en het verhaal bleef mij boeien tot het einde al was het mede door de oorlog nu een beklemmend boek: de betekenisloosheid, zinloosheid van dingen kwam steeds weer naar voren zoals dat natuurlijk ook geldt voor de oorlog van nu. Lichtpuntje was daarbij het vertellen van verhalen van gewone mensen, de alledaagse dingen.
MW15/4/25
February 2, 2024
Deze recensie verscheen eerder op mijn website.
Frank Nellen slaagt erin om de sfeer van de Sovjet-Unie op overtuigende wijze over te brengen in zijn roman De onzichtbaren.
De roman De onzichtbaren (2023) van Frank Nellen vertelt het verhaal van een opmerkelijke vriendschap tussen twee jongens, Pavel en Dani. Pavel valt op door zijn buitengewone kennis en groeit in het verhaal uit tot de held - hij inspireert zelfs een studentenopstand met zijn toespraak. Met zijn woorden geeft Pavel een stem aan de "onzichtbaren": zij die lijden onder het bewind van de Sovjet Unie en vergeten worden. Hij confronteert de Sovjetinstellingen, maar verdwijnt plotseling zonder een spoor achter te laten. Niemand weet zeker waar Pavel is gebleven of zelfs of hij nog in leven is. Ondertussen blijft zijn vriend Dani onvermoeibaar zoeken naar Pavel en probeert hij zijn motieven te begrijpen. Deze zoektocht wordt bijna een obsessie, vooral omdat Dani weinig aandacht besteedt aan een grote ramp die tegelijkertijd plaatsvindt.
De personages in de roman De onzichtbaren maken een interessante ontwikkeling door. In het eerste deel van het verhaal wordt vooral de monotone levensstijl in de Sovjet-Unie belicht, maar al snel verandert de toon. Er ontstaat een gevoel van spanning: ‘We probeerden op allerlei manieren tegen de verveling te vechten, maar die werd alleen maar erger naarmate de weken voorbijgingen. Het constante gevoel van beklemming zorgde ervoor dat we steeds gemener werden.’ Vervolgens vinden er daadwerkelijk levensveranderende gebeurtenissen plaats. De politiek komt op de voorgrond en opmerkelijk genoeg verandert dit parallel aan de transformatie van de personages: de socialistische droom vervaagt, de Sovjet-Unie stort ineen en alles wat ooit als heilig werd beschouwd, verliest zijn betekenis. Dit geldt ook voor de personages; helden worden antihelden en opeens staat alles wél op het spel. Nellen presenteert hier twee tegenovergestelde concepten: de onmenselijkheid van het systeem versus (on)menselijkheid van zijn personages. Dit vormt het centrale thema van het verhaal, dat hij op buitengewone wijze heeft weten te verweven in zijn roman.
Nellen trekt voortdurend de aandacht door te benadrukken hoe politieke ontwikkelingen invloed hebben op de personages en hun denkwijze: ‘Het ging om de afmatting die het gevolg is van iets wat ik zelf ook meermaals had meegemaakt, namelijk het bereiken van inzicht dat de meest uitgesproken kwaliteit je bezigheden bestond uit de voltrekt nutteloosheid ervan. Want wat was in godsnaam het nut van ons werk? Of van de fabriek? Dag in, dag uit stonden we achter onze werkbanken, maar niemand leek nog te weten met welk doel.’ De hoofdstukken die zich afspelen in de fabriek zijn pijnlijk actueel en doen denken aan Hegels filosofie: in de post-Sovjetstaat vervreemden burgers zich van de staat.
Nellen hanteert een eenvoudige en levendige schrijfstijl, zonder poespas of overdreven taalgebruik. Elk element draagt bij aan de totaalbeleving van het verhaal en hij slaagt erin om zowel de personages als het beeld van de Sovjet-Unie tot leven te brengen. Het geschetste beeld is allesbehalve 'stoffig' en met een open blik ontdekt men zelfs fascinerende aspecten. Het is verfrissend dat de auteur zich vooral richt op de voortgang van het verhaal in plaats van esthetisch taalgebruik.
In het verhaal ontbreken echter subtiele humoristische momenten, hoewel er wel ruimte voor is. Het lijkt erop dat Nellen hier geen belang aan heeft gehecht, maar dit brengt het risico met zich mee dat het verhaal zonder deze luchtigheid belerend overkomt. Het einde van het verhaal heeft een ietwat belerende toon, zij het subtiel, en dat is jammer en hoogstwaarschijnlijk niet de bedoeling geweest. Maar dit mag de pret niet drukken. Ondanks het beladen en actuele onderwerp, is De onzichtbaren van Frank Nellen een plezierige roman om te lezen.
Frank Nellen slaagt erin om de sfeer van de Sovjet-Unie op overtuigende wijze over te brengen in zijn roman De onzichtbaren.
De roman De onzichtbaren (2023) van Frank Nellen vertelt het verhaal van een opmerkelijke vriendschap tussen twee jongens, Pavel en Dani. Pavel valt op door zijn buitengewone kennis en groeit in het verhaal uit tot de held - hij inspireert zelfs een studentenopstand met zijn toespraak. Met zijn woorden geeft Pavel een stem aan de "onzichtbaren": zij die lijden onder het bewind van de Sovjet Unie en vergeten worden. Hij confronteert de Sovjetinstellingen, maar verdwijnt plotseling zonder een spoor achter te laten. Niemand weet zeker waar Pavel is gebleven of zelfs of hij nog in leven is. Ondertussen blijft zijn vriend Dani onvermoeibaar zoeken naar Pavel en probeert hij zijn motieven te begrijpen. Deze zoektocht wordt bijna een obsessie, vooral omdat Dani weinig aandacht besteedt aan een grote ramp die tegelijkertijd plaatsvindt.
De personages in de roman De onzichtbaren maken een interessante ontwikkeling door. In het eerste deel van het verhaal wordt vooral de monotone levensstijl in de Sovjet-Unie belicht, maar al snel verandert de toon. Er ontstaat een gevoel van spanning: ‘We probeerden op allerlei manieren tegen de verveling te vechten, maar die werd alleen maar erger naarmate de weken voorbijgingen. Het constante gevoel van beklemming zorgde ervoor dat we steeds gemener werden.’ Vervolgens vinden er daadwerkelijk levensveranderende gebeurtenissen plaats. De politiek komt op de voorgrond en opmerkelijk genoeg verandert dit parallel aan de transformatie van de personages: de socialistische droom vervaagt, de Sovjet-Unie stort ineen en alles wat ooit als heilig werd beschouwd, verliest zijn betekenis. Dit geldt ook voor de personages; helden worden antihelden en opeens staat alles wél op het spel. Nellen presenteert hier twee tegenovergestelde concepten: de onmenselijkheid van het systeem versus (on)menselijkheid van zijn personages. Dit vormt het centrale thema van het verhaal, dat hij op buitengewone wijze heeft weten te verweven in zijn roman.
Nellen trekt voortdurend de aandacht door te benadrukken hoe politieke ontwikkelingen invloed hebben op de personages en hun denkwijze: ‘Het ging om de afmatting die het gevolg is van iets wat ik zelf ook meermaals had meegemaakt, namelijk het bereiken van inzicht dat de meest uitgesproken kwaliteit je bezigheden bestond uit de voltrekt nutteloosheid ervan. Want wat was in godsnaam het nut van ons werk? Of van de fabriek? Dag in, dag uit stonden we achter onze werkbanken, maar niemand leek nog te weten met welk doel.’ De hoofdstukken die zich afspelen in de fabriek zijn pijnlijk actueel en doen denken aan Hegels filosofie: in de post-Sovjetstaat vervreemden burgers zich van de staat.
Nellen hanteert een eenvoudige en levendige schrijfstijl, zonder poespas of overdreven taalgebruik. Elk element draagt bij aan de totaalbeleving van het verhaal en hij slaagt erin om zowel de personages als het beeld van de Sovjet-Unie tot leven te brengen. Het geschetste beeld is allesbehalve 'stoffig' en met een open blik ontdekt men zelfs fascinerende aspecten. Het is verfrissend dat de auteur zich vooral richt op de voortgang van het verhaal in plaats van esthetisch taalgebruik.
In het verhaal ontbreken echter subtiele humoristische momenten, hoewel er wel ruimte voor is. Het lijkt erop dat Nellen hier geen belang aan heeft gehecht, maar dit brengt het risico met zich mee dat het verhaal zonder deze luchtigheid belerend overkomt. Het einde van het verhaal heeft een ietwat belerende toon, zij het subtiel, en dat is jammer en hoogstwaarschijnlijk niet de bedoeling geweest. Maar dit mag de pret niet drukken. Ondanks het beladen en actuele onderwerp, is De onzichtbaren van Frank Nellen een plezierige roman om te lezen.
August 17, 2025
Een mooi boek over hoe taal en verhalen bijdragen aan ideologie en hoe ideologie kan vervormen tot corruptie, daarnaast een boek over een bijzondere vriendschap.
Een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in politiek en geschiedenis!
Een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in politiek en geschiedenis!
September 27, 2024
Met heel veel moeite kan ik dit boek in mijn hoofd reconstrueren. Iets met een onbekommerde en herkenbare jeugd op school, het onvermijdelijke vervolg in eigen dorp inclusief geestdodend werk in een fabriek, een kleine kernramp hier en daar, het troosteloze en uitzichtloze leven in de stad, de grote revolutie van een vallende muur, en een queeste naar een lang verloren vriend en gevoel. Zoiets? Zoiets.
Het doet er ook niet echt toe wat er precies gebeurt, denk ik. Het is gewoon wonderschoon allemaal. Het zijn allemaal zulke bizar goeie verhalen, gebeurtenissen, personages, klein gehouden, en dat allemaal in de enorme contexten van tragische gebeurtenissen die de USSR en Rusland rijk is. Het boek geeft je een leven dat even hard beangstigt als aantrekt. En dat einde he? Een escape room van jewelste waar je nooit van kunt winnen. Man man.
En dat ook nog eens soepel opgeschreven, in een soms heerlijk archaïsch lexicon. Soms werd ik stilgezet bij hoe goed bepaalde woorden en zinnen gevonden waren, waarin Frank Nellen complete scenario's in een notendop wist te schetsen, iets waar een ander (lees: ik) een halve Van Dale voor nodig had. Favoriete voorbeeld: de hoofdpersoon die (en zo zou ik het zelf opschrijven) een vervallen en mistroostig pand betreedt door een draaideur waarvan het glas eruit ligt en hij dus door het frame zelf heen kan stappen. Frank Nellen: hij stapt door het geraamte van een draaideur naar binnen. Boem. Alles verteld, klaar, en verder.
Bonuspunten voor de legenda. Niet dat ik het ooit zal onthouden, maar zelfs die paar pagina's ontsloten al een hele wereld aan dramatische gebeurtenissen en bizarre personages, met dank aan de gekte die het communisme heet.
En als ik ooit een deathmetalband begin, dan heet ie Holodomor
Het doet er ook niet echt toe wat er precies gebeurt, denk ik. Het is gewoon wonderschoon allemaal. Het zijn allemaal zulke bizar goeie verhalen, gebeurtenissen, personages, klein gehouden, en dat allemaal in de enorme contexten van tragische gebeurtenissen die de USSR en Rusland rijk is. Het boek geeft je een leven dat even hard beangstigt als aantrekt. En dat einde he? Een escape room van jewelste waar je nooit van kunt winnen. Man man.
En dat ook nog eens soepel opgeschreven, in een soms heerlijk archaïsch lexicon. Soms werd ik stilgezet bij hoe goed bepaalde woorden en zinnen gevonden waren, waarin Frank Nellen complete scenario's in een notendop wist te schetsen, iets waar een ander (lees: ik) een halve Van Dale voor nodig had. Favoriete voorbeeld: de hoofdpersoon die (en zo zou ik het zelf opschrijven) een vervallen en mistroostig pand betreedt door een draaideur waarvan het glas eruit ligt en hij dus door het frame zelf heen kan stappen. Frank Nellen: hij stapt door het geraamte van een draaideur naar binnen. Boem. Alles verteld, klaar, en verder.
Bonuspunten voor de legenda. Niet dat ik het ooit zal onthouden, maar zelfs die paar pagina's ontsloten al een hele wereld aan dramatische gebeurtenissen en bizarre personages, met dank aan de gekte die het communisme heet.
En als ik ooit een deathmetalband begin, dan heet ie Holodomor
May 13, 2024
Luisterde wel lekker en op zich ook wel een mooi verhaal, maar ik kon mijn gedachten er niet altijd bijhouden. Soms ging het ook erg hak op de tak.
May 5, 2025
A book I picked up when I visited Bookz & Booze in Ghent - an absolute gem of a shop. The owner was so kind to recommend a number of books, the first one he recommended was this one. After browsing the whole shop and finding very interesting books - he only sells books that he rates 4 stars or higher on Goodreads - I went back to this one and got it.
I really, really enjoyed this. The atmosphere of Soviet Ukraine is captured amazingly. I am very fascinated by these landscapes, so this book was a great fit. Nellen's use of words was also impeccable.
Daarin schuilt de rust, het idee dat de wereld ook zonder mij om haar as blijft draaien.
De mens openbaart zich in het alledaagse. Daarin valt hij te kennen, en ook in de zin van zijn bestaan.
I really, really enjoyed this. The atmosphere of Soviet Ukraine is captured amazingly. I am very fascinated by these landscapes, so this book was a great fit. Nellen's use of words was also impeccable.
Daarin schuilt de rust, het idee dat de wereld ook zonder mij om haar as blijft draaien.
De mens openbaart zich in het alledaagse. Daarin valt hij te kennen, en ook in de zin van zijn bestaan.
February 13, 2024
Het boek is mooi geschreven met mooi taalgebruik, en bij vlagen zijn er ook erg mooie passages die me aan het denken hebben gezet. Maar helaas kreeg het verhaal en de personages me niet te pakken. De onderlinge relaties tussen de personages was me vaak niet duidelijk en de beweegredenen waarom ze bepaalde dingen deden ook niet; waarom waren sommige mensen vrienden van elkaar (of waren ze dat überhaupt?), waarom gingen bepaalde mensen uit elkaar en waarom moest Dani van zichzelf op zoek naar Pavel? Het werd mij niet duidelijk. Als het de intentie van Frank Nellen was om een koelte, afstand en leegte tussen de personages en het leven in bredere zin te onderstrepen, dan is dat gelukt. Misschien gingen mensen toen wel zo met elkaar om en was het leven nu eenmaal zo; ik heb geen idee daarvan. Maar daardoor las het boek niet lekker weg.
Het is een paar weken geleden dat ik het boek heb uitgelezen. En achteraf had het boek misschien een soort “de 8 bergen”-vibe; een onverklaarbare of onduidelijke vriendschap tussen 2 jongens die mannen worden. Maar van dat boek was ik ook geen fan. En nu ik deze review schrijf ben ik misschien iets milder gestemd en zou ik het 3 sterren willen geven. Maar ik herinner me ook dat ik het boek niet met plezier heb gelezen, waardoor ik het boek uiteindelijk 2 sterren geef.
“Zij die ongezien willen blijven gaan niet voorop, nemen het woord niet en stellen geen vragen.”
Het is een paar weken geleden dat ik het boek heb uitgelezen. En achteraf had het boek misschien een soort “de 8 bergen”-vibe; een onverklaarbare of onduidelijke vriendschap tussen 2 jongens die mannen worden. Maar van dat boek was ik ook geen fan. En nu ik deze review schrijf ben ik misschien iets milder gestemd en zou ik het 3 sterren willen geven. Maar ik herinner me ook dat ik het boek niet met plezier heb gelezen, waardoor ik het boek uiteindelijk 2 sterren geef.
“Zij die ongezien willen blijven gaan niet voorop, nemen het woord niet en stellen geen vragen.”
November 29, 2024
Alweer een boek dat goed begint, maar helemaal wegzakt naarmate het verhaal vordert.
Was het echt allemaal zo triest achter het ijzeren gordijn? Voelden zelfs de kinderen en jongeren alleen maar oeverloze verveling?
Geen greintje humor en geen enkel lichtpuntje.
Naar het einde toe gaat de schrijver helemaal los. Het slot is afschuwelijk.
Was het echt allemaal zo triest achter het ijzeren gordijn? Voelden zelfs de kinderen en jongeren alleen maar oeverloze verveling?
Geen greintje humor en geen enkel lichtpuntje.
Naar het einde toe gaat de schrijver helemaal los. Het slot is afschuwelijk.
May 20, 2024
Prachtig hoe Nellen beschrijft hoe grote idealen het zicht belemmerden op de waarde van het klein - op het eerste oog onbeduidend - menselijke.
May 12, 2025
pretty cool! Mijn dertienjarige ik had dit waarschijnlijk zeer nice gevonden als achtergrond bij haar spreekbeurt over Tsjernobyl.
January 9, 2025
Bij het lezen van De onzichtbaren, de tweede roman van Frank Nellen (1982), realiseerde ik me dat er te weinig Nederlandstalige schrijvers zijn met zulk een voorstellingsvermogen. In plaats van banale details en oppervlakkig gepsychologiseer presenteert hij een plotgedreven verhaal dat tot het einde toe verrast en de lezer ver weg voert, naar Oekraïne in de jaren tachtig en negentig.
Vanaf het citaat van de sociaal-anarchistische filosoof Michail Bakoenin op de eerste pagina is duidelijk dat Nellen niet van plan is over koetjes en kalfjes te schrijven. Hij slaagt erin een grimmige sfeer neer te zetten, waarbij hij aansluit op de kernramp van Tsjernobyl in 1986. Op de keper beschouwd bevat de roman één interessant personage: de éénogige Pavel, die
Daarentegen doet Nellen zichzelf tekort met zijn stijl. Ik vond zijn taal vaak te gretig, alsof hij elke vondst kwispelend aan de lezer wilde presenteren, en soms onbeholpen of te zoet. Bovendien vind ik dat schrijvers de interpretatie van hun verhaal aan de lezer moeten overlaten: ook Nellen was gebaat bij meer show en minder tell. Het laat onverlet dat hij een mooie roman schreef vol situaties waarmee Tsjechov genoegzaam zou hebben ingestemd.
Vanaf het citaat van de sociaal-anarchistische filosoof Michail Bakoenin op de eerste pagina is duidelijk dat Nellen niet van plan is over koetjes en kalfjes te schrijven. Hij slaagt erin een grimmige sfeer neer te zetten, waarbij hij aansluit op de kernramp van Tsjernobyl in 1986. Op de keper beschouwd bevat de roman één interessant personage: de éénogige Pavel, die
Met elk woord dat uit hun pen kwam leek het idioom van de Pravda nog sleetser dan het al was. Pavels besef dat de teksten van deze schrijvers prikkelden, ademden, lééfden, vormde voor hem de eerste scheuring in het betonnen fundament van zijn geloof in de socialistische heilstaat. Als Lenin werkelijk de ambitie had gehad om het bestuur van de Unie zelfreinigend te maken door iedereen een stem te geven, dan had hij vreselijk gefaald. De verstikte taal liet geen andere conclusie toe.
Daarentegen doet Nellen zichzelf tekort met zijn stijl. Ik vond zijn taal vaak te gretig, alsof hij elke vondst kwispelend aan de lezer wilde presenteren, en soms onbeholpen of te zoet. Bovendien vind ik dat schrijvers de interpretatie van hun verhaal aan de lezer moeten overlaten: ook Nellen was gebaat bij meer show en minder tell. Het laat onverlet dat hij een mooie roman schreef vol situaties waarmee Tsjechov genoegzaam zou hebben ingestemd.
April 17, 2024
Toen ik Frank Nellen googelde (je wil toch een kop zien bij de naam) was ik verrast - verdomd, een leuke vent, maar vooral: één die fiscaal recht doceert op de universiteit. Het domein van de fiscaal juristen is mijns inziens toch toebedeeld aan de passie- en fantasielozen. Of mijn vooroordeel is onjuist, of Nellen bewijst de uitzondering te zijn. Hoe dan ook: in dit boek is de onheilspellende sfeer mooi neergezet. Ook zit er spanning in, waardoor je door wil lezen. Toch deed het me constant denken aan Apocalypse now en dan delft het nogal snel het onderspit. Misschien oneerlijk, maar that’s life.
September 21, 2024
In interviews met de schrijver lees ik dat hij een fiscalist is, en dat hij niet naar het gebied zou willen reizen waar zijn boek zich afspeelt. En ik ben me tijdens en na het lezen aan het afvragen wat ik met deze kennis aan moet en of het invloed zou moeten hebben op mijn waardering voor het boek zelf.
Aan de ene kant zou je als bezwaar aan kunnen voeren dat het nu niet authentiek is. Maar ja, dat is een boek eigenlijk nooit, zeker als het fictie is. Aan de andere kant is het razend knap om op basis van alleen bronnenonderzoek zo’n meeslepend verhaal vol overtuigende details neer te zetten.
Aan de ene kant zou je als bezwaar aan kunnen voeren dat het nu niet authentiek is. Maar ja, dat is een boek eigenlijk nooit, zeker als het fictie is. Aan de andere kant is het razend knap om op basis van alleen bronnenonderzoek zo’n meeslepend verhaal vol overtuigende details neer te zetten.
April 1, 2024
Voor Frank Nellen is schrijven slechts een bijbaan, in het dagelijks leven is hij namelijk fiscalist. Als je zo'n meesterlijk boek schrijft, wat voor een briljante fiscalist moet je dan wel niet zijn?
De personages in het boek komen zó goed tot leven, waarmee Frank Nellen de onzichtbaren - het collectief was immers de rekeneenheid, het individu werd niet gezien - zichtbaar maakt. Een geweldig en gelaagd verhaal dat mij lang bij zal blijven. Stiekem hoop ik dat Frank Nellen van schrijven meer maakt dan alleen zijn bijbaan.
De personages in het boek komen zó goed tot leven, waarmee Frank Nellen de onzichtbaren - het collectief was immers de rekeneenheid, het individu werd niet gezien - zichtbaar maakt. Een geweldig en gelaagd verhaal dat mij lang bij zal blijven. Stiekem hoop ik dat Frank Nellen van schrijven meer maakt dan alleen zijn bijbaan.
April 4, 2024
Ik heb veel goede verhalen gehoord over dit boek toen ik er aan begon, en ik snap heel goed dat mensen enthousiast zijn over dit boek.
Het verhaal leest snel weg, maar doet tegelijkertijd aan als een boek uit de Russische bibliotheek, maar dan zonder de zware schrijfstijl. Ook laat het de situatie in de Sovjet Unie goed zien. Met recht de winnaar van de boekhandelsprijs, en welverdiend is de plek op de shortlist van de libris literatuurprijs!
Het verhaal leest snel weg, maar doet tegelijkertijd aan als een boek uit de Russische bibliotheek, maar dan zonder de zware schrijfstijl. Ook laat het de situatie in de Sovjet Unie goed zien. Met recht de winnaar van de boekhandelsprijs, en welverdiend is de plek op de shortlist van de libris literatuurprijs!
Read
March 23, 2024'Alles was voor eeuwig geweest, totdat het nu ineens begon te verdwijnen: partijspeldjes, vlaggen, hamers en sikkels, medailles, de kleur rood.'
May 22, 2024
Deze fiscalist is eens even ontzettend in de pen geklommen en I luv it! (Zijn boeken over het Europese belastingsysteem laat ik voor nu nog even links liggen).
Displaying 1 - 30 of 320 reviews