What do you think?
Rate this book
De tuinen van Buitenzorg
Toen de 23-jarige Olga en de twee jaar oudere Han in 1935 naar Nederlands-Indië verhuisden, was het alsof de ene na de andere wereld voor hen openging, in een bijna duizelingwekkend tempo. De eerste maanden brachten ze door op Java, later woonden ze in Makassar, waar Han als theoloog onderzoek deed. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog verwoestte de wereld waarin Olga en Han volledig waren opgegaan. In 1947 moesten ze terugkeren naar Nederland.
Olga is de moeder van Jan Brokken vóór ze zijn moeder werd. Na het overlijden van zijn ouders overhandigde tante Nora hem de brieven en foto’s die haar zus Olga haar vanuit Buitenzorg en Makassar schreef. Teder, sensitief en tastend zoekt Brokken in die brieven naar de vrouw die gedurende haar leven altijd een onbekende voor hem was gebleven. Brokken verweeft Olga’s verhaal op ingenieuze wijze met beschouwingen over muziek, literatuur, cultuur en geschiedenis, zoals over componist Leopold Godowsky die in de ban raakte van de gamelan en de moeder van Hella S. Haasse, die de bekendste concertpianist van Indië was.
Olga is de moeder van Jan Brokken vóór ze zijn moeder werd. Na het overlijden van zijn ouders overhandigde tante Nora hem de brieven en foto’s die haar zus Olga haar vanuit Buitenzorg en Makassar schreef. Teder, sensitief en tastend zoekt Brokken in die brieven naar de vrouw die gedurende haar leven altijd een onbekende voor hem was gebleven. Brokken verweeft Olga’s verhaal op ingenieuze wijze met beschouwingen over muziek, literatuur, cultuur en geschiedenis, zoals over componist Leopold Godowsky die in de ban raakte van de gamelan en de moeder van Hella S. Haasse, die de bekendste concertpianist van Indië was.
197 pages, Kindle Edition
First published February 2, 2021
23 people are currently reading
467 people want to read
About the author
Jan Brokken
78 books137 followersA well-known journalist, Jan Brokken made his debut as a writer in 1984 with the largely autobiographical novel De provincie (The Province), the story of a youth spent in the countryside, which was made into a successful film. He has published gripping travel books about, among others, Africa, Indonesia and Curaçao, and is the author of the acclaimed and bestselling novels De blinde passagiers (The Blind Passengers, 1996), De droevige kampioen (The Sad Champion, 1998) and Jungle Rudy (2006). His work, which has been translated into several languages, has been compared in the international press to that of Graham Greene and Bruce Chatwin.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 112 reviews
December 9, 2023
Jan Brokken scrive questo romanzo familiare, attraverso il quale prova a conoscere i propri genitori prima ancora che lui fosse.
La protagonista è la madre Olga che ha una fitta corrispondenza con la sorella di dieci mesi più piccola di lei, dal 1935 al 1940.
“Mia madre poteva capirlo, anzi, qualche volta perfino mi metteva in guardia. «Non perderti nel nostro passato», mi disse una volta.”
Questo passato orientaleggiante che per Jan Brokken è stato sempre lontano, visto che lui non è nato in Indonesia, al contrario dei suoi fratelli. E poi di fatto lui non si è perso nel passato della sua famiglia, perché è riuscito a scriverne.
Dalle lettere viene fuori la figura di Olga con tante passioni, tra cui quella del piano e quella per le piante.
In uno dei momenti più dolorosi della vita di Olga sarà proprio un albero a darle consolazione
“Ciò che più di tutto la impressionò furono i liang pia, gli alberi dei bambini. I toraja deponevano i neonati deceduti, avvolti in un tappetino di fibra di palma nana, in una cavità verticale del tronco di un albero. Il rituale era previsto solo per i bambini a cui non erano ancora spuntati i denti. Si individuava un albero il cui tronco, se inciso, secerneva un liquido bianco e lattiginoso, un simbolo del latte materno. L’albero cresceva attorno al corpicino e proteggeva l’anima del bambino contro gli spiriti maligni. Alcuni di quegli alberi erano vecchi di secoli.”
In questo romanzo così intimo, personaggi non famosi, i suoi genitori, si intrecciano con personaggi famosi che erano spariti nel dimenticatoio
“Tutte quelle immagini e frammenti delle lettere di Olga mi tornarono in mente quando sentii parlare alla radio di un pezzo per pianoforte nato in seguito a una visita ai giardini di Buitenzorg. Sul momento non colsi il nome del compositore ma solo quello del pianista, Marc-André Hamelin, un famoso pianista canadese: cercai su YouTube ed eccolo lì, Marc-André Hamelin che come bis di un suo concerto suonava «I giardini di Buitenzorg» dalla Suite di Giava di Leopol’d Godovskij.”
E come succede con la grande letteratura, Jan Brokken attraverso le ricerche sulle sue radici ci fa scoprire un po’ anche di noi
“Olga non era più la stessa quando, tornata nei Paesi Bassi, è diventata mia madre. «Da nessun’altra parte ho sofferto tanto, da nessun’altra parte ho vissuto così intensamente.» Me l’ha detto più di una volta, e questo era il nocciolo della sua vita precedente. L’accento era, questo me lo ricordo, sulle ultime parole: «Ho vissuto così intensamente.»”
La protagonista è la madre Olga che ha una fitta corrispondenza con la sorella di dieci mesi più piccola di lei, dal 1935 al 1940.
“Mia madre poteva capirlo, anzi, qualche volta perfino mi metteva in guardia. «Non perderti nel nostro passato», mi disse una volta.”
Questo passato orientaleggiante che per Jan Brokken è stato sempre lontano, visto che lui non è nato in Indonesia, al contrario dei suoi fratelli. E poi di fatto lui non si è perso nel passato della sua famiglia, perché è riuscito a scriverne.
Dalle lettere viene fuori la figura di Olga con tante passioni, tra cui quella del piano e quella per le piante.
In uno dei momenti più dolorosi della vita di Olga sarà proprio un albero a darle consolazione
“Ciò che più di tutto la impressionò furono i liang pia, gli alberi dei bambini. I toraja deponevano i neonati deceduti, avvolti in un tappetino di fibra di palma nana, in una cavità verticale del tronco di un albero. Il rituale era previsto solo per i bambini a cui non erano ancora spuntati i denti. Si individuava un albero il cui tronco, se inciso, secerneva un liquido bianco e lattiginoso, un simbolo del latte materno. L’albero cresceva attorno al corpicino e proteggeva l’anima del bambino contro gli spiriti maligni. Alcuni di quegli alberi erano vecchi di secoli.”
In questo romanzo così intimo, personaggi non famosi, i suoi genitori, si intrecciano con personaggi famosi che erano spariti nel dimenticatoio
“Tutte quelle immagini e frammenti delle lettere di Olga mi tornarono in mente quando sentii parlare alla radio di un pezzo per pianoforte nato in seguito a una visita ai giardini di Buitenzorg. Sul momento non colsi il nome del compositore ma solo quello del pianista, Marc-André Hamelin, un famoso pianista canadese: cercai su YouTube ed eccolo lì, Marc-André Hamelin che come bis di un suo concerto suonava «I giardini di Buitenzorg» dalla Suite di Giava di Leopol’d Godovskij.”
E come succede con la grande letteratura, Jan Brokken attraverso le ricerche sulle sue radici ci fa scoprire un po’ anche di noi
“Olga non era più la stessa quando, tornata nei Paesi Bassi, è diventata mia madre. «Da nessun’altra parte ho sofferto tanto, da nessun’altra parte ho vissuto così intensamente.» Me l’ha detto più di una volta, e questo era il nocciolo della sua vita precedente. L’accento era, questo me lo ricordo, sulle ultime parole: «Ho vissuto così intensamente.»”
March 2, 2021
Jan Brokken vertelt het verhaal van zijn ouders, die begin jaren '30 naar Nederlands Indië vertrokken. In het begin is het er idyllisch, maar nadat ze beiden geinterneerd zijn geweest in de oorlog is de levenslust verdwenen. Ze keren terug naar Nederland waar zijn vader predikant in Rhoon wordt.
Er zit veel weemoed in het verhaal, maar het zou Jan Brokken niet zijn als hij je niet ook veel leerzaams meegeeft.
Jan Brokken tells the story of his parents, who left for the Dutch East Indies in the early 1930s. In the beginning it is idyllic, but after they have both been interned in the war the zest for life has disappeared. They return to the Netherlands where his father becomes a minister in Rhoon.
There is a lot of melancholy in the story, but it would not be Jan Brokken if he did not give you a lot of educational information as well.
Er zit veel weemoed in het verhaal, maar het zou Jan Brokken niet zijn als hij je niet ook veel leerzaams meegeeft.
Jan Brokken tells the story of his parents, who left for the Dutch East Indies in the early 1930s. In the beginning it is idyllic, but after they have both been interned in the war the zest for life has disappeared. They return to the Netherlands where his father becomes a minister in Rhoon.
There is a lot of melancholy in the story, but it would not be Jan Brokken if he did not give you a lot of educational information as well.
August 20, 2024
“Se non sai chi è la persona che diventerà tua madre, in fin dei conti sai poco di te stesso.”
Brokken, che possiede una grazia del racconto e della divagazione come pochi, ci conduce per mano attraverso un intrico di storie nelle culture e nelle fedi delle terre di Indonesia (quanto di più lontano e forse anche di poco interessante avrei pensato prima della lettura), ricostruendo ampie porzioni della vita della madre prima della sua nascita. Ne esce un quadro sociale e culturale ampio e inaspettato e un ritratto di una persona curiosa e interessante, saldamente ancorata alla realtà ma capace anche di uno sguardo profondo. Una bella lettura
Brokken, che possiede una grazia del racconto e della divagazione come pochi, ci conduce per mano attraverso un intrico di storie nelle culture e nelle fedi delle terre di Indonesia (quanto di più lontano e forse anche di poco interessante avrei pensato prima della lettura), ricostruendo ampie porzioni della vita della madre prima della sua nascita. Ne esce un quadro sociale e culturale ampio e inaspettato e un ritratto di una persona curiosa e interessante, saldamente ancorata alla realtà ma capace anche di uno sguardo profondo. Una bella lettura
March 16, 2025
C’è qualcosa di ipnotico nel modo in cui Jan Brokken rievoca il passato.
La suite di Giava non è solo la storia della sua famiglia, ma un viaggio in un mondo perduto, avvolto da nostalgia e bellezza. Come in Anime baltiche, l’autore non racconta semplicemente: dipinge.
Le immagini emergono con lentezza, tra colori, suoni e ricordi che sembrano musica.
L’Indonesia coloniale appare in tutto il suo splendore e nella sua inevitabile fine.
Brokken scrive con eleganza, trasformando la memoria in un affresco vivido. Si sente il caldo umido, il fragore dei monsoni, l’ombra della guerra. Il passato svanisce, ma senza retorica: solo la malinconia di chi sa che nulla dura per sempre.
E se si ascolta La suite di Giava di Godowsky mentre si legge, composizione cui l'autore fa più volte riferimento nel corso del libro, l’atmosfera diventa ancora più magica, come se note e parole si intrecciassero nella stessa nostalgia.
Ancora una volta, Brokken rende universale una vicenda personale.
La suite di Giava non si legge, si vive. Una melodia malinconica che accompagna fino all’ultima pagina.
La suite di Giava non è solo la storia della sua famiglia, ma un viaggio in un mondo perduto, avvolto da nostalgia e bellezza. Come in Anime baltiche, l’autore non racconta semplicemente: dipinge.
Le immagini emergono con lentezza, tra colori, suoni e ricordi che sembrano musica.
L’Indonesia coloniale appare in tutto il suo splendore e nella sua inevitabile fine.
Brokken scrive con eleganza, trasformando la memoria in un affresco vivido. Si sente il caldo umido, il fragore dei monsoni, l’ombra della guerra. Il passato svanisce, ma senza retorica: solo la malinconia di chi sa che nulla dura per sempre.
E se si ascolta La suite di Giava di Godowsky mentre si legge, composizione cui l'autore fa più volte riferimento nel corso del libro, l’atmosfera diventa ancora più magica, come se note e parole si intrecciassero nella stessa nostalgia.
Ancora una volta, Brokken rende universale una vicenda personale.
La suite di Giava non si legge, si vive. Una melodia malinconica che accompagna fino all’ultima pagina.
February 7, 2021
De boeken van Jan Brokken nodigen vaak uit tot verder lezen. Dat is een niet geringe verdienste. Reeds een aantal malen heb ik titels geleend of aangeschaft na het lezen van een van zijn boeken. Bijvoorbeeld over Rhoon, na het lezen van De Vergelding of over Jan Zwartendijk en de jodenvervolging in Litouwen na De Rechtvaardigen. De tuinen van Buitenzorg heeft eenzelfde effect. Alleen is dit laatste boek nog persoonlijker dan eerdere boeken van Brokken. Het gaat over zijn moeder, zijn vader, zijn broers en wat die in Nederlands Indië meemaakten voordat de schrijver zelf in 1946 geboren werd. De ouders van Jan Brokken, namelijk, vertrokken als pas getrouwd stel medio jaren dertig naar Indië. Zijn vader, in het boek Han genoemd, had een kerkelijke opdracht ontvangen. Die opdracht behelsde het uitzoeken of een inlandse mohammedaanse leider die zich tot het christendom bekeerd had wel oprecht een bekeerling was of dat hij andere motieven had. Een stukje protestantse missiegeschiedenis op Saleier, een eiland gelegen ten zuiden van
Celebes, gaat hier voor je open.
Brokken volgt de belevenissen van zijn ouders aan de hand van de brieven die zijn moeder, in het boek Olga genoemd, aan haar zus – ‘tante Noor’ - schreef en hij vult dat aan met impressies die hij opdeed tijdens een reis naar Indonesië, die hijzelf veel later (in 1991) maakte. Het mooie van zijn boek is dat hij deze lezer aan de hand van die brieven van zijn moeder laat kennismaken met tal van personen, kwesties en gebeurtenissen in en rond de tijd van het verblijf van zijn ouders in Nederlands Indië. Olga komt in contact met een taalgeleerde, Anton Cense, die in de jaren dertig onderzoek deed naar lokale talen als het Makassaars en het Boeginees. Olga assisteert Cense bij diens werk en leert deze moeilijke talen met hun heel eigen schrift beheersen en nauwkeurig kopiëren.
Ook krijgen we een stukje muziekgeschiedenis voorgeschoteld naar aanleiding van componist Leopold Godowsky, een relatief onbekend componist, maar componist van de Java Suite, een muziekstuk waarin de componist zijn liefde voor Gamelanmuziek heeft uitgedrukt.
Als de Japanse bezetting begint komt er een einde aan het toch min of meer paradijselijke leven van Olga, Han en hun beide zoontjes. Schokkend is de passage in het boek waarin Olga en haar jongens in vrachtwagen worden afgevoerd naar een concentratiekamp. De wagen wordt door vrouwen die langs de kant staan bekogeld met stenen. Olga is verbijsterd, dit waren vrouwen die zij kende en met wie ze samengeleefd had. Ze werden door niets en niemand gedwongen die stenen te gooien. Waarom deden ze dat? Het is de haar de rest van haar leven blijven dwarszitten.
Brokken weet in het gehele boek een obligate Tempo Doeloe-sfeer knap te vermijden en toch duidelijk te schetsen hoe zijn ouders na 1941 uit hun paradijs verdreven werden (ik moet denken aan een titel van A. Alberts: In en uit het paradijs getild), eerst door de Jappen en niet lang daarna door de dekolonisatie. Terug in Nederland bleek het erg moeilijk de draad van een gelukkig huwelijks- en gezinsleven weer op te pakken. Uit het boek, uit interviews met Brokken en uit necrologieën van een van zijn broers blijkt dat zijn vader, zijn moeder en zijn broer sterk getraumatiseerd uit de oorlog in het Oosten waren teruggekeerd.
De in het boek beschreven tuinen van Buitenzorg, de compositie van Godowski, de samenwerking van Olga met professor Cense en het onderzoek van Han naar de bekeringshistorie op Saleier zijn zo enthousiasmerend dat de lezer na het boek van Brokken kennis wil nemen van zijn aanbevelingen voor verdere lectuur in de Verantwoording achterin het boek. En al lezend wil hij luisteren naar de Java Suite – die hij kan vinden op YouTube.
Celebes, gaat hier voor je open.
Brokken volgt de belevenissen van zijn ouders aan de hand van de brieven die zijn moeder, in het boek Olga genoemd, aan haar zus – ‘tante Noor’ - schreef en hij vult dat aan met impressies die hij opdeed tijdens een reis naar Indonesië, die hijzelf veel later (in 1991) maakte. Het mooie van zijn boek is dat hij deze lezer aan de hand van die brieven van zijn moeder laat kennismaken met tal van personen, kwesties en gebeurtenissen in en rond de tijd van het verblijf van zijn ouders in Nederlands Indië. Olga komt in contact met een taalgeleerde, Anton Cense, die in de jaren dertig onderzoek deed naar lokale talen als het Makassaars en het Boeginees. Olga assisteert Cense bij diens werk en leert deze moeilijke talen met hun heel eigen schrift beheersen en nauwkeurig kopiëren.
Ook krijgen we een stukje muziekgeschiedenis voorgeschoteld naar aanleiding van componist Leopold Godowsky, een relatief onbekend componist, maar componist van de Java Suite, een muziekstuk waarin de componist zijn liefde voor Gamelanmuziek heeft uitgedrukt.
Als de Japanse bezetting begint komt er een einde aan het toch min of meer paradijselijke leven van Olga, Han en hun beide zoontjes. Schokkend is de passage in het boek waarin Olga en haar jongens in vrachtwagen worden afgevoerd naar een concentratiekamp. De wagen wordt door vrouwen die langs de kant staan bekogeld met stenen. Olga is verbijsterd, dit waren vrouwen die zij kende en met wie ze samengeleefd had. Ze werden door niets en niemand gedwongen die stenen te gooien. Waarom deden ze dat? Het is de haar de rest van haar leven blijven dwarszitten.
Brokken weet in het gehele boek een obligate Tempo Doeloe-sfeer knap te vermijden en toch duidelijk te schetsen hoe zijn ouders na 1941 uit hun paradijs verdreven werden (ik moet denken aan een titel van A. Alberts: In en uit het paradijs getild), eerst door de Jappen en niet lang daarna door de dekolonisatie. Terug in Nederland bleek het erg moeilijk de draad van een gelukkig huwelijks- en gezinsleven weer op te pakken. Uit het boek, uit interviews met Brokken en uit necrologieën van een van zijn broers blijkt dat zijn vader, zijn moeder en zijn broer sterk getraumatiseerd uit de oorlog in het Oosten waren teruggekeerd.
De in het boek beschreven tuinen van Buitenzorg, de compositie van Godowski, de samenwerking van Olga met professor Cense en het onderzoek van Han naar de bekeringshistorie op Saleier zijn zo enthousiasmerend dat de lezer na het boek van Brokken kennis wil nemen van zijn aanbevelingen voor verdere lectuur in de Verantwoording achterin het boek. En al lezend wil hij luisteren naar de Java Suite – die hij kan vinden op YouTube.
March 15, 2021
Eigenlijk 3,5 sterren. Met heel veel plezier gelezen, erg interessant, maar wat afstandelijker en minder persoonlijk dan ik gehoopt had.
March 5, 2021
Mooi portret van de ouders van de auteur, Han en Olga, aan de hand van brieven die zijn moeder, voor zijn geboorte, vanuit het toenmalige Nederlands Indië schreef aan haar zus in Nederland. Enthousiast en vol van goede bedoelingen waren ze in 1935 vertrokken uit Nederland.
Han, een predikant, gaat naast zijn werk als zendeling, onderzoek doen naar de reden voor talrijke bekeringen van moslims tot het christendom op het eiland Saleier. Olga speelt orgel in de kerk en werkt samen met inlandse vrouwen. Ze bestudeert de plaatselijke talen. Ze is erg onderdruk van de schoonheid van het land.
Maar de loop van de geschiedenis maakt van Han en Olga totaal andere mensen. En Olga stelt zich vragen over hun werk en hun aanwezigheid in Indonesië: "'In het kamp heb ik geleerd wat een wereld is zonder God en zonder gerechtigheid, schreef Olga in de kantlijn van de brochure. 'Ik weet niet goed meer wat we hier doen. Het is het mooiste land ter wereld, ik zou hier altijd willen blijven, maar dan in gerechtigheid, en op basis van respect; en ik vrees dat dat niet meer mogelijk is.'"
Die inzichten van de moeder van Jan Brokken raakten mij.
"De tuinen van Buitenzorg" schetst naast een mooi portret van voornamelijk Olga, ook een boeiend beeld van van een stuk Nederlandse koloniale geschiedenis.
Han, een predikant, gaat naast zijn werk als zendeling, onderzoek doen naar de reden voor talrijke bekeringen van moslims tot het christendom op het eiland Saleier. Olga speelt orgel in de kerk en werkt samen met inlandse vrouwen. Ze bestudeert de plaatselijke talen. Ze is erg onderdruk van de schoonheid van het land.
Maar de loop van de geschiedenis maakt van Han en Olga totaal andere mensen. En Olga stelt zich vragen over hun werk en hun aanwezigheid in Indonesië: "'In het kamp heb ik geleerd wat een wereld is zonder God en zonder gerechtigheid, schreef Olga in de kantlijn van de brochure. 'Ik weet niet goed meer wat we hier doen. Het is het mooiste land ter wereld, ik zou hier altijd willen blijven, maar dan in gerechtigheid, en op basis van respect; en ik vrees dat dat niet meer mogelijk is.'"
Die inzichten van de moeder van Jan Brokken raakten mij.
"De tuinen van Buitenzorg" schetst naast een mooi portret van voornamelijk Olga, ook een boeiend beeld van van een stuk Nederlandse koloniale geschiedenis.
October 30, 2024
Verhaal van Brokkens ouders en hun tijd in koloniaal Indonesië. Het boek is exemplarisch voor hoe oude generaties naar het koloniale verleden kijken: vooral geïnteresseerd in witte mensen, minder geïnteresseerd in de gewelddadige kanten van kolonialisme en een in totale desinteresse voor de taal waarmee we over kolonialisme praten.
Het boek staat bol van problematische koloniale begrippen en woorden. Indonesiërs treden nauwelijks op de voorgrond. Het gaat toch vooral om Brokkens moeder. Dat is misschien begrijpelijk vanuit Brokkens oogpunt, maar door het leven van zijn ouders niet met de kennis van nu in een groter geheel te plaatsen begrijpen we het leven van de ouders ook niet echt.
Brokken beschrijft hoe zijn moeder in een vrachtwagen naar een Jappenkamp wordt gebracht. Indonesiërs staan langs de kant te joelen, te juichen en gooien stenen naar de vrachtwagen. Zijn moeder heeft nooit begrepen waarom de bevolking met wie ze al jaren samen leefde zo blij was haar te zien vertrekken. Ze was dus blind voor het onrecht van het systeem terwijl de Indonesiërs het zo duidelijk zagen.
Brokken is ook blind, hiervoor. Hij kijkt met nostalgische bril terug op de tempo dulu
(doeloe zoals Brokken het zou spellen).
Het is aan onze generatie om de andere kant van het verhaal te leren begrijpen. Voor Brokken is het al te laat.
Het boek staat bol van problematische koloniale begrippen en woorden. Indonesiërs treden nauwelijks op de voorgrond. Het gaat toch vooral om Brokkens moeder. Dat is misschien begrijpelijk vanuit Brokkens oogpunt, maar door het leven van zijn ouders niet met de kennis van nu in een groter geheel te plaatsen begrijpen we het leven van de ouders ook niet echt.
Brokken beschrijft hoe zijn moeder in een vrachtwagen naar een Jappenkamp wordt gebracht. Indonesiërs staan langs de kant te joelen, te juichen en gooien stenen naar de vrachtwagen. Zijn moeder heeft nooit begrepen waarom de bevolking met wie ze al jaren samen leefde zo blij was haar te zien vertrekken. Ze was dus blind voor het onrecht van het systeem terwijl de Indonesiërs het zo duidelijk zagen.
Brokken is ook blind, hiervoor. Hij kijkt met nostalgische bril terug op de tempo dulu
(doeloe zoals Brokken het zou spellen).
Het is aan onze generatie om de andere kant van het verhaal te leren begrijpen. Voor Brokken is het al te laat.
September 19, 2024
Prachtig om te lezen terwijl ik in Indonesië ben!
February 18, 2021
Goed geschreven, mooi gecomponeerd boek. Ook wel het gevoel dat hij er eerder aan had moeten kunnen beginnen. Maar ja, dat is vaak met levens van ouders. Je weet wat je had willen vragen als ze er niet meer zijn.
De titel vind ik enigszins misplaatst. Het suggereert ergens over te gaan dat in het boek slechts weinig aandacht krijgt. En wat beschreven wordt is ook niet paradijselijk.
De titel vind ik enigszins misplaatst. Het suggereert ergens over te gaan dat in het boek slechts weinig aandacht krijgt. En wat beschreven wordt is ook niet paradijselijk.
January 24, 2024
RITRATTO INTIMO DI MADRE
Jan Brokken sente alla radio un pezzo per pianoforte del compositore Leopold Godowski. Il pezzo, contenuto nella Suite di Giava e composto dopo un viaggio nelle Indie del compositore, risveglia in #JanBrokken il ricordo dei genitori, soprattutto della madre, e del loro soggiorno in Indonesia.
Il padre Han e la madre Olga sono giovani quando vengono mandati in Indonesia e solo dopo la morte della madre Brokken ritrova le lettere di questa alla sorella dove racconta le sue giornate scandite dall'afa, dallo studio delle lingue del luogo e dai piani per il futuro.
Riscopre i genitori nella loro giovinezza e il loro fresco amore, la passione di Olga per le piante e il pianoforte.
"Da nessun’altra parte ho sofferto tanto, da nessun’altra parte ho vissuto così intensamente," dice al figlio un'Olga cambiata e ritornata in Olanda.
L'avventurosa vita della famiglia infatti si conclude con la loro prigionia nei campi di concentramento giapponesi, Han ai lavori forzati e Olga con i due bambini, i fratelli maggiori di Jan Brokken, a difendersi ogni giorno per sopravvivere alle angherie dei giapponesi.
È una famiglia cambiata quella che Jan conoscerà: viaggerà in Indonesia per la sua indagine intima e rispettosa, cercando di ricostruire il ritratto della madre attraverso le sue lettere e con essa la storia della sua famiglia.
Jan Brokken sente alla radio un pezzo per pianoforte del compositore Leopold Godowski. Il pezzo, contenuto nella Suite di Giava e composto dopo un viaggio nelle Indie del compositore, risveglia in #JanBrokken il ricordo dei genitori, soprattutto della madre, e del loro soggiorno in Indonesia.
Il padre Han e la madre Olga sono giovani quando vengono mandati in Indonesia e solo dopo la morte della madre Brokken ritrova le lettere di questa alla sorella dove racconta le sue giornate scandite dall'afa, dallo studio delle lingue del luogo e dai piani per il futuro.
Riscopre i genitori nella loro giovinezza e il loro fresco amore, la passione di Olga per le piante e il pianoforte.
"Da nessun’altra parte ho sofferto tanto, da nessun’altra parte ho vissuto così intensamente," dice al figlio un'Olga cambiata e ritornata in Olanda.
L'avventurosa vita della famiglia infatti si conclude con la loro prigionia nei campi di concentramento giapponesi, Han ai lavori forzati e Olga con i due bambini, i fratelli maggiori di Jan Brokken, a difendersi ogni giorno per sopravvivere alle angherie dei giapponesi.
È una famiglia cambiata quella che Jan conoscerà: viaggerà in Indonesia per la sua indagine intima e rispettosa, cercando di ricostruire il ritratto della madre attraverso le sue lettere e con essa la storia della sua famiglia.
February 13, 2021
'Het enige wat telt is dat ik Olga door 'De tuinen van Buitenzorg' beter heb leren kennen, door het muziekstuk en alles wat dat bij me opriep en in beweging had gezet. Al je niet weet wie de persoon is die je moeder is geworden, weet je uiteindelijk weinig over jezelf. Misschien heb ik al die tijd mijn moeder te veel op afstand willen houden. Domweg omdat ik te veel van haar hield, althans van de Olga in haar, en dat ik dat moeilijk kon rijmen met wat uiteindelijk haar lot zou worden: de keurige domineesvrouw van Rhoon.
En, ofschoon veel te kort, ik ben in Bogor geweest, dat is misschien wel het belangrijkste, ik ben in 's Lands Plantentuin geweest, in Djokja, op Bali toen het nog het authentieke Bali was, in Makassar, Rantepao, Sangalla, en ik heb er begrepen waarom Olga niet meer dezelfde was toen ze, terug in Nederland, mijn moeder werd.
Nergens zoveel geleden, nergens zo intens geleefd - heeft ze me een keer gezegd, en dat was de kern van haar vorige leven geweest. Met toch, dat bleef me bij de nadruk op de laatste woorden: zo intens gelééfd.'
En, ofschoon veel te kort, ik ben in Bogor geweest, dat is misschien wel het belangrijkste, ik ben in 's Lands Plantentuin geweest, in Djokja, op Bali toen het nog het authentieke Bali was, in Makassar, Rantepao, Sangalla, en ik heb er begrepen waarom Olga niet meer dezelfde was toen ze, terug in Nederland, mijn moeder werd.
Nergens zoveel geleden, nergens zo intens geleefd - heeft ze me een keer gezegd, en dat was de kern van haar vorige leven geweest. Met toch, dat bleef me bij de nadruk op de laatste woorden: zo intens gelééfd.'
May 1, 2024
Tutte quelle immagini e frammenti delle lettere di Olga mi tornarono in mente quando sentii parlare alla radio di un pezzo per pianoforte nato in seguito a una visita ai giardini di Buitenzorg
(La suite di Giava - 8, p.55)
Alle volte basta una semplice ma potente epifania per risvegliare un'armonia perduta: quel senso di connessione primordiale che inaspettatamente fonde in maniera organica pezzi tra loro eterogenei: fiumi di inchiostro filtrati sulla carta: di avventure, memorie, impressioni, ricordi, delusioni... per farli risuonare assieme in una pura ed ineguagliata melodia; così ci si ritrova a respirare il verde dell'Indonesia in un'atmosfera orientaleggiante, lasciando spazio, tra un tempo e l'altro, ai frammenti di gioia e di dolore, di nostalgia e di commiserazione, di curiosità e di speranza: la coesione di un unico movimento che sarebbe impossibile ascrivere in un preciso stile: funziona; e basta.
Misurare la paura significa quindi attraversare il tempo, scriveva Elizabeth Åsbrink in quel suo disomogeneo mosaico di frammenti, appunto fissati dal tempo, immaginando di percorrere un denso tessuto a passo di gambero nel tentativo di (ri)scoprire la propria identità, attraverso le radici del passato, delle antenate le cui esistenze sono state pericolosamente in osmosi con un'altra.
Anche Jan Brokken ha compiuto un simile scavo, ardito e profondo, lento ed appassionato, sentito e preciso. Ma nella sua impresa - e di questo mi perdoni l'autrice di Abbandono - vi sono una potenza e una poesia di gran lunga superiori: l'assenza di uno straniamento in mezzo al flusso di parole da cui si viene piacevolmente travolti: l'adeguata fusione tra materia e ritmo narrativi: il respiro di una sinfonia cromatica nella cui ricchezza par di sentire il virtuoso Godowsky muovere le sue sapienti dita sul pianoforte della rimembranza.
E siccome il dialogo tra letteratura e musica si configura qui come potente filo conduttore, qualora voleste leggerlo, non privatevi del giusto (e naturale!) accompagnamento musicale:
https://www.youtube.com/watch?v=43QwW...
(La suite di Giava - 8, p.55)
Alle volte basta una semplice ma potente epifania per risvegliare un'armonia perduta: quel senso di connessione primordiale che inaspettatamente fonde in maniera organica pezzi tra loro eterogenei: fiumi di inchiostro filtrati sulla carta: di avventure, memorie, impressioni, ricordi, delusioni... per farli risuonare assieme in una pura ed ineguagliata melodia; così ci si ritrova a respirare il verde dell'Indonesia in un'atmosfera orientaleggiante, lasciando spazio, tra un tempo e l'altro, ai frammenti di gioia e di dolore, di nostalgia e di commiserazione, di curiosità e di speranza: la coesione di un unico movimento che sarebbe impossibile ascrivere in un preciso stile: funziona; e basta.
Misurare la paura significa quindi attraversare il tempo, scriveva Elizabeth Åsbrink in quel suo disomogeneo mosaico di frammenti, appunto fissati dal tempo, immaginando di percorrere un denso tessuto a passo di gambero nel tentativo di (ri)scoprire la propria identità, attraverso le radici del passato, delle antenate le cui esistenze sono state pericolosamente in osmosi con un'altra.
Anche Jan Brokken ha compiuto un simile scavo, ardito e profondo, lento ed appassionato, sentito e preciso. Ma nella sua impresa - e di questo mi perdoni l'autrice di Abbandono - vi sono una potenza e una poesia di gran lunga superiori: l'assenza di uno straniamento in mezzo al flusso di parole da cui si viene piacevolmente travolti: l'adeguata fusione tra materia e ritmo narrativi: il respiro di una sinfonia cromatica nella cui ricchezza par di sentire il virtuoso Godowsky muovere le sue sapienti dita sul pianoforte della rimembranza.
E siccome il dialogo tra letteratura e musica si configura qui come potente filo conduttore, qualora voleste leggerlo, non privatevi del giusto (e naturale!) accompagnamento musicale:
https://www.youtube.com/watch?v=43QwW...
February 18, 2021
Wat een mooi boek van Jan Brokken. Hij zet zijn moeder neer aan de hand van haar brieven uit de tijd dat ze in toenmalig Nederlands Indie woonde en tegelijkertijd beschrijft hij de overweldigende natuur waarbij hij refereert aan de muziek van Leopold Godowsky, een weinig gespeelde componist. Als muziekliefhebber werd mijn nieuwsgierigheid naar zijn werk direkt gewekt. Een extra kwaliteit van Brokken is dat hij je meteen op het spoor zet van andere schrijvers ( bv Haasse) en componisten zodat je na het lezen van zijn boek meteen op zoek gaat naar andere muziek en boeken over Indonesië . Aanrader.
January 12, 2025
L'ho finito solo perché quando inizio una cosa la finisco e perché era corto!
May 16, 2021
Op persoonlijke en associatieve wijze meandert dit boek door de jaren 1930 en 1940 in Nederlands Indië. Mooi verteld, in tonen, geuren en kleuren, aan de hand van de brieven van Olga, een jonge intelligente zendelingsvrouw en later moeder van de auteur. Bijzondere aandacht voor de lokale talen en muziek, en de rol van geloof en wetenschap in het koloniale systeem.
August 16, 2023
Vakantieboek 5: De tuinen van Buitenzorg is meer dan één verhaal: het is een kennismaking van de schrijver met qlwie zijn moeder Olga werkelijk was, het is een blik op hoe de wereld eruit zag in het Nederlands-Indië van voor de Tweede wereldoorlog. En het is zoektocht naar wat kolonialisme inhield, en wat er mis mee was. En bovenal is het een ode aan de jonge Olga, moeder van Jan Brokken.
Jan Brokken schrijft over de jonge jaren van zijn ouders Olga en Han die door de kerk werden uitgezonden naar Makassar op het toenmalige eiland Celebes (nu Sulawesi). Voor Olga was een van de betoverendste plekjes 's Lands Plantentuin in Buitenzorg, een omvangrijke en unieke botanische tuin die nog steeds bestaat en nu Kebun Raya Bogor heet. Het eerste deel van het boek is alsof ik lees over het leven van mijn oma, die lang in Nederlands-Indië woonde. Zodra ik terug ben van vakantie vraag ik mijn moeder daar meer over. Olga en Han leefden in Indië tijdens een omslagpunt: er bestond een restje van het kolonialisme en de allesoverheersende aanwezigheid van de Nederlanders. Tegelijkertijd groeide het nationalisme en ontstond er een activistische beweging tegen de overheersing van de Nederlanders. Olga en Han maakten die periode mee, van halverwege de jaren dertig, de tijd in het jappenkamp en de periode er kort na. Lezend snap ik waarom het Indië van voor de oorlog voor mensen die er toen woonde voelt als een verloren paradijs. Ook Olga en Han realiseerden zich dat dit paradijs geen bestaansrecht meer had. Zoals Olga schrijft: 'Ik weet niet goed meer wat we hier doen. Het is het mooiste land van de wereld, ik zou hier altijd willen blijven, maar dan in gerechtigheid, en op basis van respect; en ik vrees dat dat niet meer mogelijk is'.
Het is een indrukwekkend verhaal. Ik had zelf wel wat moeite met de lange uitwijdingen over verschillende componisten en klassieke muziekstukken. Dat heeft mijn interesse niet, maar is voor kenners zonder twijfel wel interessant. Voor mij maakte dat dat sommige stukken moeilijk door te komen waren.
Jan Brokken schrijft over de jonge jaren van zijn ouders Olga en Han die door de kerk werden uitgezonden naar Makassar op het toenmalige eiland Celebes (nu Sulawesi). Voor Olga was een van de betoverendste plekjes 's Lands Plantentuin in Buitenzorg, een omvangrijke en unieke botanische tuin die nog steeds bestaat en nu Kebun Raya Bogor heet. Het eerste deel van het boek is alsof ik lees over het leven van mijn oma, die lang in Nederlands-Indië woonde. Zodra ik terug ben van vakantie vraag ik mijn moeder daar meer over. Olga en Han leefden in Indië tijdens een omslagpunt: er bestond een restje van het kolonialisme en de allesoverheersende aanwezigheid van de Nederlanders. Tegelijkertijd groeide het nationalisme en ontstond er een activistische beweging tegen de overheersing van de Nederlanders. Olga en Han maakten die periode mee, van halverwege de jaren dertig, de tijd in het jappenkamp en de periode er kort na. Lezend snap ik waarom het Indië van voor de oorlog voor mensen die er toen woonde voelt als een verloren paradijs. Ook Olga en Han realiseerden zich dat dit paradijs geen bestaansrecht meer had. Zoals Olga schrijft: 'Ik weet niet goed meer wat we hier doen. Het is het mooiste land van de wereld, ik zou hier altijd willen blijven, maar dan in gerechtigheid, en op basis van respect; en ik vrees dat dat niet meer mogelijk is'.
Het is een indrukwekkend verhaal. Ik had zelf wel wat moeite met de lange uitwijdingen over verschillende componisten en klassieke muziekstukken. Dat heeft mijn interesse niet, maar is voor kenners zonder twijfel wel interessant. Voor mij maakte dat dat sommige stukken moeilijk door te komen waren.
May 1, 2021
Het is hinken op twee benen.
Langs de ene kant heb ik dit boek met heel veel aandacht gelezen, zeker het stuk dat over de Toraja gaat. Als onderdeel van mijn research. Ook al heeft het me niet zo heel veel bijgebracht. Niet abnormaal natuurlijk, want dat was niet het opzet van dit boek, ook al had de bibliografie duidelijker gekund.
En zo komen wij de die tweede kant.
Dus, langs de andere kant, dit is een hybride boek. De auteur, nochtans zeer beslagen, weet niet precies wat hij wil. Wil hij nu een (academisch) artikel schrijven over (ja, waarover?) (gamelan)muziek, Indonesische talen, kerstening, ....? Of wil hij een een boek schrijven over zijn moeder? Hij slaagt nooit in de synthese en het is te veel van het ene om het andere in te vullen. En vice versa. Door die zoektocht ontbreekt een ziel. Het boek slaagt er nooit echt in om de kern te raken. Zu viel, zu wenig.
Tegelijkertijd - maar ik denk dat dit reclametechnisch is - is de titel misleidend. Veruit het grootste deel van het verhaal heeft niks met Buitenzorg-Bogor te maken.
Brokken maakt ook merkwaardige keuzes: oude spelling voor het Bahasa en nieuwe spelling voor het Nederlands. Wie gebruikt nu nog Djokdja?
Neen, het is een gemiste kans om een portret van een moeder (de vader werd zelfs vaak weggevlakt, alhoewel ze een gezamenlijk verleden hadden) te verheffen tot een portret dat mij raakte. Te afstandelijk. Niet omdat de auteur dat wilde, maar omdat hij af en toe er niet in slaagde om die emotionele band te herstellen. En dat is jammer.
Dansen op slappe sterrenkoord dus.
Langs de ene kant heb ik dit boek met heel veel aandacht gelezen, zeker het stuk dat over de Toraja gaat. Als onderdeel van mijn research. Ook al heeft het me niet zo heel veel bijgebracht. Niet abnormaal natuurlijk, want dat was niet het opzet van dit boek, ook al had de bibliografie duidelijker gekund.
En zo komen wij de die tweede kant.
Dus, langs de andere kant, dit is een hybride boek. De auteur, nochtans zeer beslagen, weet niet precies wat hij wil. Wil hij nu een (academisch) artikel schrijven over (ja, waarover?) (gamelan)muziek, Indonesische talen, kerstening, ....? Of wil hij een een boek schrijven over zijn moeder? Hij slaagt nooit in de synthese en het is te veel van het ene om het andere in te vullen. En vice versa. Door die zoektocht ontbreekt een ziel. Het boek slaagt er nooit echt in om de kern te raken. Zu viel, zu wenig.
Tegelijkertijd - maar ik denk dat dit reclametechnisch is - is de titel misleidend. Veruit het grootste deel van het verhaal heeft niks met Buitenzorg-Bogor te maken.
Brokken maakt ook merkwaardige keuzes: oude spelling voor het Bahasa en nieuwe spelling voor het Nederlands. Wie gebruikt nu nog Djokdja?
Neen, het is een gemiste kans om een portret van een moeder (de vader werd zelfs vaak weggevlakt, alhoewel ze een gezamenlijk verleden hadden) te verheffen tot een portret dat mij raakte. Te afstandelijk. Niet omdat de auteur dat wilde, maar omdat hij af en toe er niet in slaagde om die emotionele band te herstellen. En dat is jammer.
Dansen op slappe sterrenkoord dus.
August 31, 2022
Een boek dat van mij een hoge quotering waard is. Jan Brokken gaat in ‘De tuinen van Buitenzorg’ op zoek naar de geschiedenis van zijn moeder, die in 1935 naar Nederlands-Indië verhuisde en in 1947 terugkeerde naar een verwoest Nederland. Jan Brokken schreef een liefdevolle herinnering aan zijn moeder, zonder de oorspronkelijke ervaring met haar zelf beleefd te hebben. De tuinen van Buitenzorg is een gelaagd boek over een periode in het leven van zijn moeder waaraan hij nooit heeft deelgenomen: haar leven als vrouw van een zendingspredikant op Celebes. Dankzij haar brieven die ze aan haar zuster schreef kon hij zich een beeld vormen van de persoon die zijn moeder was voordat hij haar kende.
May 25, 2025
Aan de hand van brieven die zijn moeder Olga naar haar zus in Nederland stuurt reconstrueerde Jan Brokken het leven van zijn moeder en zijn vader, zij het dat die wat meer op de achtergrond blijft, in de jaren waarin zij in Nederlands Indië woonachtig waren, rondom de Tweede Wereldoorlog. Jan Brokken slaat interessante en verdiepende zijpaden in met beschouwingen over de Tuinen van Buitenzorg en de Poolse componist Godowsky. Bijzonder is de door Jan Brokken gevonden kanttekening die zijn moeder in een boekje geplaatst heeft waarin zij afstand neemt van het ‘meesterachtig optreden tegenover de Inlander door de Europeaan’ en op basis van wederzijds respect en in gerechtigheid in Indonesië zou willen leven maar tot de conclusie komt dat het daarvoor te laat is. 3.5 sterren.
February 22, 2021
Vriendelijk boek. Mooi inkijkje in het Indische leven voor en tijdens WO2, al is het second hand. Informatief.
August 31, 2021
Bijzonder knap hoe Brokken een beeld geeft van niet alleen het leven van zijn ouders, maar ook van een deel van onze eigen geschiedenis, waar we toch ozo weinig over weten. Prachtig boek.
April 16, 2022
Had er iets meer van verwacht, stukken over muziek waren vervelend
May 1, 2021
‘Nergens zoveel geleden, nergens zo intens geleefd, heeft ze me eens gezegd.’ Zo eindigt het boek dat Jan Brokken schreef over het leven van zijn moeder Olga die in 1935 met haar echtgenoot naar Nederlands-Indië verhuisde. Het gaat over haar leven in Indië voor zijn geboorte.
Aan de hand van de brieven die Olga haar zus in Nederland schreef, en Brokkens kennis over de cultuur en geschiedenis in het Indië rond de Tweede Wereldoorlog krijg je een mooi beeld van hoe het hier moet zijn geweest voor een jonge Nederlandse vrouw.
Echt een bijzonder boek!
Aan de hand van de brieven die Olga haar zus in Nederland schreef, en Brokkens kennis over de cultuur en geschiedenis in het Indië rond de Tweede Wereldoorlog krijg je een mooi beeld van hoe het hier moet zijn geweest voor een jonge Nederlandse vrouw.
Echt een bijzonder boek!
May 17, 2021
Na dit boek gelezen te hebben ga ik het hele oeuvre van Jan Brokken lezen. Waarom elf Antillianen voor het hart van Chopin knielden en de Rechtvaardigen hen ik reeds gelezen.
Jan Brokken leert zijn moeder, Olga, echt kennen door de correspondentie, die ze in haar jaren in Sulawesi (Celebes) met haar jongere zuster, Nora, voerde.
De aanzet om het boek te schrijven vindt Brokken in het muziekstuk De Tuinen van Buitenzorg van de Poolse componist Godowsky.
Naast het verhaal van zijn moeder, Olga, en vader, Han, voert Brokken je aan de hand in de muziekgeschiedenis en met name de invloed van de Gamelan op de klassieke muziek; via de vergeten Paul Seelig naar Godowsky, Saint Seans en Debussy. Hela Haase en haar muzikale moeder passeren ook de revue. Olga de moeder van Jan speelde ook piano en kerkorgel.
We leren ook de Russische opa aan moederskant en de Rotterdamse opa aan vaderskant van brokken kennen.
De vader van brokken was dominee en deed theologisch onderzoek naar de invloeden van de Islam in Celebes. Zijn moeder had een talenknobbel en leerde Buginees Makassaars tijdens haar verblijf op Celebes.
De respect en liefde voor de volkeren aldaar is bijzonder in een tijd dat de Nederlanders zich daar als heer en meester achtten over des lanskinderen.
Aan het eind stipt Brokken de oorlogsmisdaden van Raymond Westerling in 1946 en 1947 aan.
Ook wordt het mij duidelijk waarom Jan Brokken van Curaçao houdt haar klassieke muziek.
Het verhaal heeft veel meer te bieden.
Daarnaast geeft Brokken aan het eind een uitgebreide bibliografie.
Jan Brokken leert zijn moeder, Olga, echt kennen door de correspondentie, die ze in haar jaren in Sulawesi (Celebes) met haar jongere zuster, Nora, voerde.
De aanzet om het boek te schrijven vindt Brokken in het muziekstuk De Tuinen van Buitenzorg van de Poolse componist Godowsky.
Naast het verhaal van zijn moeder, Olga, en vader, Han, voert Brokken je aan de hand in de muziekgeschiedenis en met name de invloed van de Gamelan op de klassieke muziek; via de vergeten Paul Seelig naar Godowsky, Saint Seans en Debussy. Hela Haase en haar muzikale moeder passeren ook de revue. Olga de moeder van Jan speelde ook piano en kerkorgel.
We leren ook de Russische opa aan moederskant en de Rotterdamse opa aan vaderskant van brokken kennen.
De vader van brokken was dominee en deed theologisch onderzoek naar de invloeden van de Islam in Celebes. Zijn moeder had een talenknobbel en leerde Buginees Makassaars tijdens haar verblijf op Celebes.
De respect en liefde voor de volkeren aldaar is bijzonder in een tijd dat de Nederlanders zich daar als heer en meester achtten over des lanskinderen.
Aan het eind stipt Brokken de oorlogsmisdaden van Raymond Westerling in 1946 en 1947 aan.
Ook wordt het mij duidelijk waarom Jan Brokken van Curaçao houdt haar klassieke muziek.
Het verhaal heeft veel meer te bieden.
Daarnaast geeft Brokken aan het eind een uitgebreide bibliografie.
February 26, 2025
Een mooi boek , door de zoon geschreven, over een zendeling die naar Nederlands Indië werd gestuurd. Wordt alles mooi beschreven hoe hij en zn vrouw het leven daar ervaren, tot WO2 begint, tijdens de kampen en daarna.
Ok zich ook een heel interessant boek, met veel feiten maar ook....met heeeeel veel namen van musici ed
Dat is ook de reden dat ik er redelijk lang over heb gedaan dit boek te lezen, werd er soms kriegelig van, waren TE veel namen. Voor de zoon/auteur waarschijnlijk belangrijk om alles te vermelden maar ...pfff. daarom 3*
Ok zich ook een heel interessant boek, met veel feiten maar ook....met heeeeel veel namen van musici ed
Dat is ook de reden dat ik er redelijk lang over heb gedaan dit boek te lezen, werd er soms kriegelig van, waren TE veel namen. Voor de zoon/auteur waarschijnlijk belangrijk om alles te vermelden maar ...pfff. daarom 3*
February 14, 2021
Na ‘mijn kleine waanzin ‘, die ik erg mooi vond, valt dit boek me tegen. Dat komt voornamelijk door de grote stukken over de componist Godowsky en zijn muziek, over Hella Haasse. Grote stukken informatie. Toch heb ik wel een mooi beeld gekregen van vooral de moeder, van de manier van zending bedrijven. Hoe moeilijk zal het voor Olga met al haar levenservaring, haar talenten en inzichten geweest zijn om in Nederland gewoon domineesvrouw te zijn.
December 31, 2024
In 2011, vlak voordat auteur Jan Brokken voor de tweede keer naar Indonesië vertrok, kreeg hij van zijn tante Noor, de iets jongere zus van zijn in 1983 overleden moeder Olga, een stapeltje brieven uitgereikt, met als reden dat hij nog altijd naar haar op zoek is, dat hij nooit ontdekt heeft wie ze eigenlijk was. Olga heeft gedurende haar verblijf in voormalig (Nederlands) Indië, waar ze jarenlang met haar man Han verbleef, van 1935 tot 1940 regelmatig met haar zus gecorrespondeerd en hiervan zijn achtendertig brieven bewaard gebleven. Omdat de auteur zijn moeder alleen van na die periode kent, wilde hij erachter komen hoe ze destijds was. Hij nam de brieven door, bezocht in hedendaags Indonesië diverse locaties waar zijn ouders gewoond hebben en las eveneens een groot aantal boeken. Zijn bevindingen heeft hij weergegeven in de in 2021 uitgebrachte novelle De tuinen van Buitenzorg.
Voordat de auteur met zijn eigenlijke en spreekwoordelijke zoektocht begint, vertelt hij enkele algemeenheden over zijn moeder, zoals bijvoorbeeld de samenstelling van het gezin waarin ze is opgegroeid en haar studie van de Indische talen (wat haar behoorlijk gemakkelijk afging). Bovenal heeft hij het aan het begin van het boek veel over zijn eigen voorliefde voor botanische tuinen en hoe dit gekomen is. Het meeste daarvan is vrij informatief en theoretisch en zal de gemiddelde lezer derhalve niet zo heel erg veel zeggen. Dit geldt nog meer voor de relatief grote hoeveelheid hoofdstukken die over allerlei componisten van klassieke muziek gaan, met name de Pools/Amerikaanse pianist Leopold Godowsky. Voor de liefhebber zal dit ongetwijfeld boeiend zijn, maar de doorsneelezer zegt het allemaal weinig. Dergelijke lappen tekst zijn daarnaast behoorlijk saai en hebben in wezen weinig met de zoektocht naar Olga te maken, of het moet al zijn dat ze geregeld naar dergelijke muziek luisterde en tevens concerten bezocht.
Het meest interessant zijn de beschrijvingen die aangeven hoe het leven in verschillende plaatsen en op enkele eilanden in Indië is geweest. De lezer krijgt hierdoor een globale indruk hoe Olga en Han er hun tijd hebben doorgebracht en wat ze zoal deden, waarbij Brokken zich uiteraard vooral richt op zijn moeder. Toch zegt dit je in principe niet zo heel erg veel, want als buitenstaander heb je feitelijk niets met de familie van de auteur, ze zijn immers volslagen onbekenden. Diverse verhandelingen over de religie van het land zijn over het algemeen boeiend en leerzaam, hoewel de namen die daarbij genoemd worden weinig belletjes doen rinkelen. De fragmenten over de oorlogsjaren (’40-’45) zijn daarentegen een stuk aansprekender, want over deze geschiedenis is bij velen veel meer bekend. Wat Brokken hierover vertelt, stemt bepaald niet altijd vrolijk, temeer omdat zijn ouders door de Japanse bezetters in een jappenkamp zijn ondergebracht en waar ze diverse ontberingen hebben moeten doorstaan.
De naspeuringen naar wie zijn moeder was voordat ze – gedwongen – terug naar Nederlands kwam, hebben Brokken veel opgeleverd, want mede dankzij de brieven heeft hij een beter, en misschien ook wel ander, beeld van haar gekregen. Per slot van rekening ging het hem daar ook om en daarom is hij in zijn missie wel geslaagd. Voor de neutrale lezer is De tuinen van Buitenzorg niet veel meer dan een aardige novelle die vooral geschreven is om de nieuwsgierigheid en onwetendheid van de auteur te bevredigen.
Voordat de auteur met zijn eigenlijke en spreekwoordelijke zoektocht begint, vertelt hij enkele algemeenheden over zijn moeder, zoals bijvoorbeeld de samenstelling van het gezin waarin ze is opgegroeid en haar studie van de Indische talen (wat haar behoorlijk gemakkelijk afging). Bovenal heeft hij het aan het begin van het boek veel over zijn eigen voorliefde voor botanische tuinen en hoe dit gekomen is. Het meeste daarvan is vrij informatief en theoretisch en zal de gemiddelde lezer derhalve niet zo heel erg veel zeggen. Dit geldt nog meer voor de relatief grote hoeveelheid hoofdstukken die over allerlei componisten van klassieke muziek gaan, met name de Pools/Amerikaanse pianist Leopold Godowsky. Voor de liefhebber zal dit ongetwijfeld boeiend zijn, maar de doorsneelezer zegt het allemaal weinig. Dergelijke lappen tekst zijn daarnaast behoorlijk saai en hebben in wezen weinig met de zoektocht naar Olga te maken, of het moet al zijn dat ze geregeld naar dergelijke muziek luisterde en tevens concerten bezocht.
Het meest interessant zijn de beschrijvingen die aangeven hoe het leven in verschillende plaatsen en op enkele eilanden in Indië is geweest. De lezer krijgt hierdoor een globale indruk hoe Olga en Han er hun tijd hebben doorgebracht en wat ze zoal deden, waarbij Brokken zich uiteraard vooral richt op zijn moeder. Toch zegt dit je in principe niet zo heel erg veel, want als buitenstaander heb je feitelijk niets met de familie van de auteur, ze zijn immers volslagen onbekenden. Diverse verhandelingen over de religie van het land zijn over het algemeen boeiend en leerzaam, hoewel de namen die daarbij genoemd worden weinig belletjes doen rinkelen. De fragmenten over de oorlogsjaren (’40-’45) zijn daarentegen een stuk aansprekender, want over deze geschiedenis is bij velen veel meer bekend. Wat Brokken hierover vertelt, stemt bepaald niet altijd vrolijk, temeer omdat zijn ouders door de Japanse bezetters in een jappenkamp zijn ondergebracht en waar ze diverse ontberingen hebben moeten doorstaan.
De naspeuringen naar wie zijn moeder was voordat ze – gedwongen – terug naar Nederlands kwam, hebben Brokken veel opgeleverd, want mede dankzij de brieven heeft hij een beter, en misschien ook wel ander, beeld van haar gekregen. Per slot van rekening ging het hem daar ook om en daarom is hij in zijn missie wel geslaagd. Voor de neutrale lezer is De tuinen van Buitenzorg niet veel meer dan een aardige novelle die vooral geschreven is om de nieuwsgierigheid en onwetendheid van de auteur te bevredigen.
November 12, 2023
“Se non sai chi è la persona che diventerà tua madre, in fin dei conti sai poco di te stesso.”
La suite di Giava è il nuovo romanzo di Jan Brokken tradotto da Iperborea e arrivato finalmente anche tra le nostre mani. Amo la scrittura di Brokken e ho letto il libro in un paio d'ore, catturata come sempre dalla bellezza che permea le pagine. Dopo qualche rigo mi sono subito ritrovata in Indonesia alla scoperta di luoghi magici e selvaggi allo stesso tempo.
In questo racconto protagonista è Olga, la madre dell'autore. Figura che per lui è sempre stata solo mamma, ma che adesso riscopre portando alla luce un passato di cui lui non faceva parte ma che ha reso Olga la donna che era. Appena sposati Olga e Han vengono inviati nelle Indie orientali olandesi per una missione di studio, qui per la prima volta entrano in contatto con una cultura tanto distante dalla loro ma che immediatamente li affascina. Gli anni passano ma l'amore per quel posto tanto lontano da casa continua a crescere, spingendoli a desiderare di restare per sempre lì.
Un pianista ammaliato dai suoni del gamelan, strumento indonesiano, un pezzo per pianoforte, I giardini di Buitenzorg, che racconta in note esattamente quello che Olga avrà provato passeggiando per quelle strade, delle lettere che dal passato raccontano chi era davvero Olga. Da qui parte la ricerca di Jan Brokken, nelle lettere scopre un'identità della madre che non conosceva, una vita intera di cui era all'oscuro, il coraggio e la voglia di vivere, la passione per le lingue.
Ho letteralmente divorato questo romanzo, le Indie orientali dell'epoca mi hanno stregata, esattamente come succede ad Olga la prima volta che passeggia per i giardini dell'orto botanico. La figura di Olga è protagonista quasi unica del racconto, sono sue le parole che ci raccontano, sue le sensazioni e le emozioni provate. Insieme a lei le Indie orientali si svelano in tutta la loro bellezza, una bellezza sempre selvaggia, che ti attrae e allontana allo stesso tempo.
Estremamente nostalgico, ma di quella nostalgia che fa bene al cuore, questo romanzo è scritto in modo poetico ma estremamente scorrevole. Jan Brokken resta uno dei miei autori del cuore, La suite di Giava è stato una scoperta, ho amato il racconto, l'alternarsi tra descrizioni e lettere, la forza di Olga che traspare da ogni pagina. Malinconico e a tratti struggente, imperdibile come tutti i romanzi di Brokken.
La suite di Giava è il nuovo romanzo di Jan Brokken tradotto da Iperborea e arrivato finalmente anche tra le nostre mani. Amo la scrittura di Brokken e ho letto il libro in un paio d'ore, catturata come sempre dalla bellezza che permea le pagine. Dopo qualche rigo mi sono subito ritrovata in Indonesia alla scoperta di luoghi magici e selvaggi allo stesso tempo.
In questo racconto protagonista è Olga, la madre dell'autore. Figura che per lui è sempre stata solo mamma, ma che adesso riscopre portando alla luce un passato di cui lui non faceva parte ma che ha reso Olga la donna che era. Appena sposati Olga e Han vengono inviati nelle Indie orientali olandesi per una missione di studio, qui per la prima volta entrano in contatto con una cultura tanto distante dalla loro ma che immediatamente li affascina. Gli anni passano ma l'amore per quel posto tanto lontano da casa continua a crescere, spingendoli a desiderare di restare per sempre lì.
Un pianista ammaliato dai suoni del gamelan, strumento indonesiano, un pezzo per pianoforte, I giardini di Buitenzorg, che racconta in note esattamente quello che Olga avrà provato passeggiando per quelle strade, delle lettere che dal passato raccontano chi era davvero Olga. Da qui parte la ricerca di Jan Brokken, nelle lettere scopre un'identità della madre che non conosceva, una vita intera di cui era all'oscuro, il coraggio e la voglia di vivere, la passione per le lingue.
Ho letteralmente divorato questo romanzo, le Indie orientali dell'epoca mi hanno stregata, esattamente come succede ad Olga la prima volta che passeggia per i giardini dell'orto botanico. La figura di Olga è protagonista quasi unica del racconto, sono sue le parole che ci raccontano, sue le sensazioni e le emozioni provate. Insieme a lei le Indie orientali si svelano in tutta la loro bellezza, una bellezza sempre selvaggia, che ti attrae e allontana allo stesso tempo.
Estremamente nostalgico, ma di quella nostalgia che fa bene al cuore, questo romanzo è scritto in modo poetico ma estremamente scorrevole. Jan Brokken resta uno dei miei autori del cuore, La suite di Giava è stato una scoperta, ho amato il racconto, l'alternarsi tra descrizioni e lettere, la forza di Olga che traspare da ogni pagina. Malinconico e a tratti struggente, imperdibile come tutti i romanzi di Brokken.
October 20, 2023
De tuinen van Buitenzorg
AuteurJan Brokken
TaalNederlands
UitgeverAmsterdam: Uitgeverij Atlas Contact, 2022
237 p. : ill.
Aantekening
Met drie hoofdstukken uit De kampschilders
ISBN9789045046334 (paperback)
bekende vorig jaar dat hij moedeloos werd van de beperkingen vanwege corona. Toch heeft hij in volle viruscrisis een nieuw boek klaar dat het verslag van een reis is.
Voor De tuinen van Buitenzorg, zijn boek over de tijd, nog voor zijn geboorte, dat zijn ouders in Nederlands-Indië, nu Indonesië, woonden, is reisschrijver Jan Brokken (71)in het verleden van zijn ouders gaan grasduinen. Zijn bronnen waren de brieven van zijn moeder aan haar zus in Nederland en de fotoalbums die zijn tante hem toevertrouwde. Met dat materiaal en zijn persoonlijke research schetst hij een mooi portret van zijn moeder als jonge vrouw.
Han en Olga waren jonge twintigers toen ze in 1935 de boot namen en uiteindelijk in Makassar terechtkwamen. Hij was opgeleid tot theoloog en deed onderzoek naar een islamitische beweging op het naburige eiland Saleier. De zendeling en vooral zijn vrouw gingen op in de Indonesische samenleving. Zoon Jan beschrijft haar leven in de tropen zeer intens hartstochtelijk vertelt hij over haar liefde voor muziek, haar interesse voor de talen, hoe ze zich steeds dieper onderdompelde.
In 1942 spatte hun droom uiteen.
Beiden brachten de jaren van Japanse bezetting tot de bevrijding in een kamp door, van elkaar gescheiden: Olga met haar twee zoontjes in vrouwenkamp Kampili en Han in mannenkamp Parapare, iets verderop. Over hun gruwelijke ervaringen werd in het gezin Brokken, dat in Nederland na de oorlog een nieuw leven opbouwde, weinig gesproken.
Het gezin keerde in 1947 verslagen terug naar Nederland, waar de derde zoon, Jan, geboren werd.
Jan verrijkt deze exotische biografie over zijn moeder met interessante zijsprongen en verrassende nevenverhalen. Er is de Java Suite van Leopold Godowsky, de muziek die door dit boek danst. Een stuk is, net als het boek, vernoemd naar 's Lands Plantentuin te ¬Buitenzorg, de botanische tuin die zowel de schrijver als zijn moeder bekoorde.
Jan Brokken heeft andermaal een prachtig autobiografisch boek afgeleverd.
Displaying 1 - 30 of 112 reviews