Gaslight

by Yılmaz Özdil

İnsan zihninde gerçeğin yerine gerçek olmayanı koymaya, yanlışı doğruymuş gibi inandırmaya deniyor, gaslight... Hiç yaşanmamış olayları yaşanmış gibi gösterip, somut olarak yaşanmış olayları hiç yaşanmamış gibi kabul ettirmeye deniyor.
Cumhuriyetimizin yüzüncü yılında, hepimizin gözünün içine baka baka, usul usul, sinsi sinsi, adım adım, bambaşka bir cumhuriyeti işte bu algı yöntemiyle monte ettiler.
Başlığı niye İngilizce yazdın diye merak edebilirsiniz.
Çünkü, bu kavramın Türkçe karşılığı yok.
Ama aslında, bizatihi Türkiye’nin özeti!

Genres: Turkish Literature, Politics, Nonfiction

600 pages, Paperback

Published October 25, 2023

About the author

Yılmaz Özdil, (d.1965, İzmir), Türk gazeteci yazardır.
Yılmaz Özdil, İzmir Atatürk Lisesi'nin ardından Ege Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu Gazetecilik bölümünden mezun olmuştur. Mesleğe Yeni Asır gazetesinde muhabirlik yaparak başladı. Ardından Fatih Çekirge'nin genel yayın yönetmenliği yaptığı Star gazetesinin kuruluşunda bulundu. Star gazetesinden ayrıldıktan sonra Ciner Medya Grubu'na geçti. Sabah gazetesinde köşe yazarlığı ve atv haber genel yayın yönetmenliği görevlerinin üstlendi. atv ve Sabah'ın TMSF'ye devredilmesinin ardından Hürriyet gazetesine geçti.
2008 yılında Uğur Dündar'ın sunduğu Star Ana Haber bülteninin yayın yönetmenliğini yapmaya başlayan Özdil, hâlen Hürriyet'in üçüncü sayfasında yazmakta ve aynı zamanda Fanatik gazetesi çatısı altında spor yazarlığı da yapmaktadır.

Reviews

[B · Rating 5 out of 5]

Kanımca Türkiye’nin en iyi araştırmacı-yazarlarından biri olan Yılmaz Özdil’in bu kitabı çok çarpıcı, ve çarpıcı olduğu kadar da Türkiye (laik, ve cumhuriyetçi olarak) için hazin. 600 sayfalık yapıtın her sayfasını okudukça, okur ülkenin geleceğe dair en ufak bir umut ve ışık bırakmayan bir biçimde karanlığa nasıl giderek gömüldüğünü anlıyor. Yılmaz, yobaz güruhun, 1950’lerden beri zaten alttan kuyusunu kazmış olduğu cumhuriyetin ve Atatürk değerlerinin, özellikle son 20 senedir iktidarın (ve cemaatlerin de) de vermiş olduğu tam gaz ile nasıl silinmeye çalışıldığını örneklerle gösteriyor.

Yurtdışında yaşayan bir Türk olarak, uzaktan takip etsem de, karşı-devrim hareketinin yapmakta olduğu bu hazin politik ve sosyal değişimin boyutlarının bu kadar kapsamlı ve acıklı olduğunu bilmiyordum. Yılmaz, ülkenin kurumlarının (yargı, yürütme, üniversiteler (kayyum rektörler) polis, asker –özellikle Ergenekon ve Balyoz çakma davaları-- ve medya) nasıl ele geçirildiğini; toprak, madenlerinin, ve şirketlerinin nasıl yok pahasına satılıp savrulduğunu; tabiatın içine nasıl edildiğini; merkez bankası rezervlerinin nasıl eritildiğini; kendine yeten bir ülke iken Türkiye’nin tahılda bile (Tohumculuk yasası bunda önemli bir etken) nasıl dışa bağımlı olduğunu; Türkiye’nin hem madde (her türlü plastik, zehirli atık) hem insan atıklarının (idüğü belli olmayan ‘sığınmacı’ adı altında gelen karanlık tiplerden mafyalara vs.); AKP’nin her fırsatta vatandaşı sömürmesini (vatandaşın nasıl asma ekmek ve çıkma sebzeye muhtaç edildiğini) ve daha nicelerini açık açık yazıyor. Politik (ve medyadaki) döneklerden (en önde gelenleri Metin Feyzioğlu, Mehmet Ali Çelebi, Ethem Sancak, Can Dündar, Fatih Altaylı…) de bahsediyor kitabında.

Yılmaz’ın yaptığı diğer ilginç bir tespit de AKP’nin karşıdevrim hareketlerinin günleri nedense yapılan inkılabın gününe denk gelmesi: örneğin hilafet 3 Mart 1924’te kaldırılmıştı, 3 Mart 2016’da hilafet çağrısı yapıldı.

Bilmiyordum, okuyunca şok oldum diyebilirim: Yılmaz, gene örneklerle (cumhurbaşkanı adayı olarak Ekmeleddin’i öne sürmesi, Muharrem İnce’yi imha etmesi, CHP’yi “helalleşmeye” davet etmesi, bunlardan sadece birkaçı), CHP’nin içine nasıl “guguk kuşu operasyonu” yapıldığını ve bu çerçevede, Kılıçdaroğlu’nun “yeni CHP” adı altında, partiyi kurucu değerlerinden uzaklaştırıp, temellerinden koparıp kişiliksizleştirdiğini anlatıyor.

Bazı alıntılar:

“Adalet kurumsallaştı.”
“Sosyal enkaz yaşanıyordu.”
“CHP muhalefet”miş” gibi yapılıyordu, seçmenin gazi alınıyordu.”
“Türkiye’de iktidar kavramıyla muhalefet kavramının, aslında etle tırnak olduğunun kanıtıydı, al takke ver külah, al gülüm ver gülüm, şıracıyla bozacı, hacivatla karagöz…Düzen değişse bile, düzülenin ayni kalmasına özen gösteren sistemdi.”
“Cahilden daha yıkıcı bir kitle imha ilacı henüz icat edilmemişti.”
“Ülkemiz ORGUTLU CEHALETLE imha ediliyordu.”
“Kindar nesil tohumlarının ekildiği tarlanın hasadıydı.”
“Türk çocuklarını Araplaştırma faaliyetiydi.”

[Şebnem Cansun · Rating 3 out of 5]

Kitap AKP ve CHP eleştirisi üzerine kurulu. AKP iktidarındaki siyasi olayların kronolojisini veriyor (sohbet şeklinde, referanssız). Belki akıcılığı bozardı ama daha çok tarih/sene belirtilebilirdi diye düşündüm.

[Ozkan Aksit · Rating 5 out of 5]

Soyleyecek soz kalmadi…mutlaka okuyun

[Nur (leydivenüs) Unat · Rating 5 out of 5]

Gaslight
10/10 ✨ 5/5 💫

Herkese merhabalar 🙋🏼‍♀️

Ben öyle bir kitap okudum ki! İnanın aslında ne yazsam az kalacakmış gibi geliyor. Zaten yeterince açık bir şekilde de anlatamam. Hangi görüşte olursanız olun yalnızca bir kere objektif olarak, bir kere de gerçekleri görmek isteyerek okumanızı dilemekten başka seçeneğim yok.

Kitabımız ülkemizin yirmi yılını taa en başından, en küçük ayrıntısına, eğrisine doğrusuna, yalanına yanlışına, iğnesinden ipliğine, samanından tozuna kadar ne varsa hepsini en iyi, en gerçekçi ve en yalın haliyle anlatıyor. “Biz biliyoruz,” zaten demeyin. Bence bilmiyoruz. Ve bu kitap hayatımda gördüğüm en açık en öğretici kitaptı. Evet, ben de bilinçli, okuyan, farkında, Atatürkçü ve ne yapması gerektiğini bilen bir gencim. Evet, ben de ülkemde olan biteni az çok biliyorum. Ama bilmediğim ne çok şey varmış….

Okurken hep şunu düşündüm. Ben 25 yaşındayım. Yaşım gereği birçok şeyi sayın Yılmaz Özdil sayesinde, kitabından öğrenirken, yazar ve onun gibi aydın düşünen kocaman bir nesil yıllardır kitapta yazan her detayı bilerek yaşadı. Ben yedi yıldır konuya hakimken onlar otuz yıldır hakimdi. Ne acı bir şey… görüp, duyup, yanlışları bilip hiçbir şey yapamamak. Senelerce seyirci kalmak ve kalmaya devam etmek. İnanılmaz acı. Kitabı okurken kaç defa kalbim burkuldu, kaç defa utandım, kaç defa sinir krizleri geçirdim, kaç defa nefes alamaz hale geldim bilmiyorum.

Okuyun ama en önemlisi lütfen okutturun.

[erhant · Rating 5 out of 5]

Gaslight: Kişilerin kendi çıkarı için başkalarını manipüle etmesine, yanıltıcı telkinlerde bulunmasına, insanı kendi aklından şüphe eder hale getirmesine, duyguları istismar ederek, gerçekle bağını koparmasına, hiç yaşanmamış bir olayı yaşanmış gibi göstermesine, yaşanmış bir olayı hiç yaşanmamış gibi kabul ettirmesine, kurbanını yalnızlaştırıp, aciz hissettirip, körü körüne kendine bağımlı hale getirmesine deniyordu. İnsan zihninde somut gerçeğin yerine, gerçek olmayanı koymaya, yanlışı doğruymuş gibi inandırmaya deniyordu.

Kitabın sonundan bir alıntı ile yorumuma başlayayım.

Yılmaz Özdil’in sert ama bir o kadar da net kalemini en güçlü hâliyle hissettiren bir kitap. Okurken hem öfke hem farkındalık duygusu aynı anda geliyor; anlatılanlar yabancı değil, tam tersine fazlasıyla tanıdık.

Dil açık, vurucu ve cesur. Satırlar arasında gizlenen öfke kadar, ülkeye ve insana duyulan derin bir dert de hissediliyor. Sarsıcı, düşündürücü ve zihinde uzun süre kalan kalın bir okuma oldu...

Yakın siyasi tarihi anlatan şahane bir kitap. 2026 ortasında yeninden okurum gibi...

[Mustafa Karagoz · Rating 5 out of 5]

Turkiye'nin son 20 yilinin inanilmaz bir ozeti. Yilmaz Ozdil, olan biten her seyi tum acikligiyla anlatmis. Muthis bir kitap. Tum olan bitenin belegelenmis hali. Elimden birakamadim. Cok cok onemli bir referans kitabi olacagina inaniyorum.
Okumasi son derece kolay, cok surukleyici ama bir o kadar da ofkelendirici. Okurken, bu kadar haksizlik nasil yapilmis, insanlar nasil kandirilmis, sorumlular nasil siyrilmis diyeceksiniz.
Uluslararasi donen buyuk oyunlari, perde arkasinda yapilan pazarliklari anlayacaksiniz ve cok endiseleneceksiniz.
Sevgili Yilmaz Ozdil'i Hurriyet zamanlarindan beri takip ederim, tum kitaplarini okudum. Ergenekon zamanlarindaki saglam durusuyla cok onemli isler yapti.
Yeni YouTube kanalinda da takip ediyorum. Umarim bir partiye katilip siyasete girer.

[Nazife Derler · Rating 4 out of 5]

Hani böyle çok sevdiğiniz bir arkadaşınız manipülasyona uğrar, sevgilisi onu kullanır görürsünüz anlatmaya çalışırsınız. Ama onun aşktan gözü kördür, asla dediğinizi görmez yaptıklarını unutur. Siz çıldırırsınız. İşte bu kitap tam öyle bir şey.
Çok iyi araştırma yapılmış çok cesurca yazılmış. Özellikle kronolojik olarak ilerlemesi kitabı çok akıcı ve anlaşılır yapmış. Yılmaz Özdil’in kalemi bana çok keskin geliyor, okurken uzun süre maruz kalınca mutsuz oluyorum:) Ara ara sinir krizi geçirten kitapta durup ara vermem gerekti. Bence okunması gereken bir kitap çünkü hatırlanması gerek çok şey yaşadık. Unutmamalı
Emeğinize sağlık Yılmaz Bey

[Cenken · Rating 4 out of 5]

Biz normal kendi halinde insanlar olarak içinde yaşadığımız anın tarihi gelişmelerini sebep sonuç ilişkisi içinde net değerlendiremiyoruz. Çünkü herkes kendi hayat hengamesi içinde kısıtlı zamana sahip... Bu noktada gerçek gazeteciler bizim adımıza çok önemli bir görevi yerine getirmektedir... Ülkemizde son 25 yılda neler yaşandığını unutmamak için kütüphanede baş köşede durması gerekli bir eser...

[Aziz Hayri · Rating 5 out of 5]

Günümüzü yani bugün yaşanan sıkıntıların nasıl başladığını nasıl geliştiğini ve nerelere vardığı konusunda yazılmış en iyi kitaplardan biri belki de birincisi. Bazı yanlışlıkların nasılda için için ilerlediğini ortaya seriyor. Yaşadığımız ve çoğumuzun bizzat tanık olduğu durumları bir kere daha gözler önüne seriyor.

[Serkan Polat · Rating 4 out of 5]

2002 yılı sonrasını her zamanki Yılmaz Özdil arşiv bilgileriyle kayıt altına alıyor. Akıcı ancak editin biraz sorunlu olduğunu düşündüm, bazı olaylar birden çok kez tekrar ediyor..

[Cenk Undey · Rating 5 out of 5]

Son 23 yılın hazin ve kronolojik bir özeti.