De randstedelijke elite, journalisten en ze halen hun neus op voor de groeiende groep boze burgers en boeren in Nederland en de maatschappelijke en politieke tegenbeweging die uit hun woede is ontstaan.
Ewald Engelen legt de directe en indirecte oorzaken bloot van de groeiende afkeer bij burgers van politiek, pers en experts. Sommige van die oorzaken zijn pril en acuut, andere zijn oud en geleidelijk. Engelen laat zien hoe bewuste politieke keuzes voor boze burgers en boeren hebben gezorgd, en sluit af met zes voorstellen om de dreigende patstelling te doorbreken.
Boze burgers en boeren is een autopsie van een tijdperk.
----
Schrijver en geograaf Ewald Engelen (1963) is een van de scherpzinnigste denkers in Nederland in het maatschappelijk debat over economische en sociale ongelijkheid. Hij is hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam en schrijft essays voor De Groene Amsterdammer.
Na 34 jaar in de Amsterdamse Pijp te hebben gewoond, leeft hij sinds 2020 in Oost-Nederland. En wat hij vanaf die plek zag, heeft hem net zo boos gemaakt als de boze burgers waaraan dit boek is opgedragen.
Aardige analyse van ons huidige politieke klimaat. Het las alleen iets teveel als een ellenlang opiniestuk. Echt iets nieuws heb ik er ook niet uitgehaald.
Read it twice, for I needed time to think more clearly about the author's comments on the political landscape in the Netherlands and the many crises that have been building up under the last 30 years of neoliberal utopianism.
Het boek leest makkelijk en snel weg. Het bevat geen baanbrekende inzichten voor wie bekend is met het denken van Engelen en leest ook als lang opiniestuk, maar pretendeert ook niet iets anders te zijn.
Engelen is ervan overtuigd dat je de (meerderheid van) de burgers nodig hebt en niet zou moeten willen negeren als het onderwerpen betreft waar de burger geen verstand van zou hebben, zoals milieu- en klimaatbeleid. Dit lijkt me ook evident. Daarnaast is Engelen kritisch op de “kletsende” klasse die te technocratisch en paternalistisch het land willen besturen. Hier gaat het gros van het boek over.
Maar hoe krijg je de burger dan mee, want de cijfers zijn helder als het om stikstof en klimaat gaat. Engelen ziet als uitweg het aanpakken van de vermarkting van de publieke sector (volkshuisvesting, gezondsheidszorg, openbaar vervoer, onderwijs), het terugdringen van de invloed van grootkapitaal binnen publieke diensten (zie “gekaapt door het kapitaal”), en uitvoerders meer de ruimte geven (zie “stuurloos”). Want: iedereen heeft publieke diensten nodig, en door deze te verbeteren krijg je de grootste groep mensen achter je. Dit moet links inderdaad als de belangrijkste issues zien, en het aanstellen van een boomer als Frans is dan inderdaad lachwekkend.
Wat ik constant miste was wel de vraag: waarom kan aandacht voor culturele vraagstukken niet samengaan met het verbeteren van de materiele condities? Dat ze complementair zijn, en politici ze te vaak als supplementair zien, enfin. Maar kan je het links kwalijk nemen als het streven naar bv. genderinclusiviteit mensen afschrikt van linkse partijen? Ik denk dat de rol van het internet op de achteruitgang van het maatschappelijke debat wordt onderschat.
2,5 ster. Vlot geschreven uiteenzetting. Analyses scherp verwoord maar vaak wel erg gekleurd. Je merkt duidelijk dat auteur relatie heeft met Marianne Thieme. Partij voor de Dieren wordt wel érg positief beschreven. Daarnaast soms ook wat populistische frames als “Noord-Afrikaanse vluchtelingen” (zijn er amper in NL en krijgen nauwelijks asiel) en bashen van bepaalde partijen. Ook opvallend dat auteur BBB als een structureel fenomeen neerzet, terwijl partij nu alweer op z’n retour is. Engelen gaat daarnaast te makkelijk mee in polarisatie/kloof-frame, terwijl dit ook een trend lijkt die nu doorslaat naar andere kant (bijna volledige focus op platteland), terwijl in het begin juist wordt betoogd dat dit grotendeels is veroorzaakt door grote bedrijven. Daarnaast lijkt auteur ernst van oorlog in Oekraïne nog steeds niet te bevatten, en komt met een nogal wereldvreemd pacifistisch argument. Bijzonder. Nuchtere blik was gewenst geweest.
Voor mij na “Ontwaak!” 2e boek die ik lees van Engelen. Een heel fijn leesbaar boek over eigenlijk hoe Nederland heeft kunnen komen te staan op dit punt. Dat in het kort samengevat. Wat ik in mijn omgeving merk zoals dat mensen vaak hetzelfde kijken, lezen en doen en weinig breed “denkveld” hebben: dat wordt besproken door Engelen. Idem met hoe NL zo technocratisch heeft kunnen worden. Aanrader om te lezen!
Een krachtig politiek manifesto die me veel nieuwe inzichten en nuance heeft geboden, waardoor ik evenwichtiger naar ons huidige politiek klimaat kan kijken, en de erfenis van decennialang wanbeleid nu beter begrijp. Soms werden zaken te vluchtig benoemd en ontbrak enige context, maar over het algemeen neemt Ewald Engelen de lezer goed mee in zijn wervelstorm, waarin complexe zaken op scherpe wijze worden geanalyseerd.
Alhoewel dit boek scherpe analyses bevat, waarvan een aantal hout snijden, is dit boek duidelijk een opiniestuk. Er schemeren vaak gekleurde gedachtes doorheen, inclusief een niet realistische blik op Oekraïne en bepaalde 'anti-woke' retoriek die een daadwerkelijk kritische analyse van links in de weg staat
De kletsende klasse wordt exposed. Engelen slaat de spijker op zijn kop in 120 pagina’s geweld op papier. Het had zeker een langer boek mogen zijn. Soms kan zijn enthousiasme iets te veel van het goede zijn, waardoor hij enigszins chaotisch overkomt. Zeker lezen!