De achterblijvers: Over de vergeten pandemie van long covid

by Anne Vroegindeweij, Jorien Zeevaart (narrator)

Talloze Nederlanders lijden aan een vorm van long covid. Terwijl de rest van de wereld de pandemie al half vergeten is, voeren zij nog dagelijks strijd met het virus. Long covid is een postinfectieuze ziekte, zoals chronische Lyme en Q-koorts dat ook zijn. De aandoening telt meer dan 200 symptomen die het lichaam ernstig kunnen ontregelen. Het raakt het hart, de hersenen, het zenuwstelsel, het bloed, de spieren en de longen. Het legt daarmee het lijf en vaak ook het leven plat van degene die erdoor getroffen wordt.

Ook Anne Vroegindeweij veranderde van het ene op het andere moment van een energieke jonge vrouw in iemand die al na een korte wandeling dagen in het donker plat moet liggen met beukende koppijn. Online houdt ze contact met lotgenoten en volgt ze het wetenschappelijk onderzoek op de voet, terwijl ze in isolement wacht op een behandeling die werkt.

'De achterblijvers' is een aangrijpend relaas van een uitzichtloos ziekteverloop, een schreeuw om aandacht voor de vergeten slachtoffers van de pandemie en een pleidooi voor de structurele financiering van biomedisch onderzoek.

Genres: Nonfiction, Audiobook

4 pages, Audiobook

Published January 1, 2023

Reviews

[Verelien · Rating 5 out of 5]

Een kijkje in het leven van een long covid patient en voor mij helaas heel vergelijkbaar. Heel fijn dat anne me de woorden geeft waar ik zelf niet altijd energie voor heb.

Het geeft meer inzicht in hoe we als maatschappij omgaan met de mensen die na de besmetting van een virus nog steeds heel ziek blijven. Het boek is natuurlijk vooral gericht op long covid maar haalt ook q koorts en me aan. Het is schrijnend om te lezen hoe ME in een verdomhoekje is beland en daar nooit meer is uitgekomen. Hopelijk gaat de maatschappij nu leren van zijn fouten en het anders aanpakken.

Anne heeft een fijne schrijfstijl. Het boek leest heel makkelijk weg. Behalve dat het voor mij heel emotioneel was om te lezen. Het is een fijne afwisseling tussen eigen ervaringen en onderzoek naar wat er bekend is en hoe er in het verleden omgegaan is met vergelijkbare zaken.

Dit boek is een mustread voor (eigenlijk iedereen) maar vooral voor de mensen met long covid patienten in hun omgeving, prive of op werk.

[lau (readbylau) · Rating 5 out of 5]

Hoewel dit boek erg snel wegleest, moest ik constant pauzes nemen omdat ik te geëmotioneerd raakte tijdens het lezen. Ik realiseer me wat een privilege het is om het boek te kunnen sluiten en niet langer met deze vreselijke ziekte geconfronteerd te worden, terwijl het voor tienduizenden mensen in Nederland de dagelijkse werkelijkheid is.

Als ik iedereen één non-fictie boek kan aanraden, dan is het dit boek. Het is onbegrijpelijk hoe weinig wij als samenleving van deze ziekte weten en hoe klein de noodzaak bij de overheid lijkt te zijn om deze ziekte te verhelpen.

[Ru · Rating 5 out of 5]

Toen de pandemie uitbrak, had ik een vreemd - bijna euforisch - gevoel: ja, dit is een crisis, maar het is ook een een spannende tijd, vol met mogelijkheden om als mensheid onszelf te verbeteren.

Na 3 jaar was hier bij mij en velen anderen niks van over: we waren Covid spuugzat en zodra de kroegen/festivals/musea weer open gingen deed ik niks liever dan een soort reset naar 't leven van voor de pandemie.

Wat goed dat Anne Vroegindeweij dit boek heeft geschreven: het geeft een uitgebreide blik in het leven van iemand die zo'n reset niet kan maken: de pandemie is veranderd in een schaduwpandemie: de meesten van ons zien hem niet, maar dat maakt hem soms juist schrijnender. De titel van het boek is perfect.

Ik heb een partner met (lichtere) long-covid: ik had een goed idee wat long-covid was dacht ik., Maar mijn begrip over de ziekte (en de bredere context eromheen bij m.e. & q-koorts) is enorm vergroot met dit boek.

We zijn als mensheid niet verbeterd door ons gezamenlijke Covid-trauma: we vliegen weer, eten weer vlees, geven elkaar weer handjes. We vergeten het liever. Lees dit boek, want we vergeten niet alleen de laatste 3 jaar. We vergeten ook onze achterblijvers.

5 sterren.

[Josje · Rating 4 out of 5]

“Wat overbleef was mijn bed, mijn slaapmasker, mijn noise-cancellingkoptelefoon en af en toe een luisterboek dat ik op vijfenzeventig procent snelheid afspeelde. Dag na dag doezelde ik in een soort halve coma.”

[Nathalie · Rating 4 out of 5]

Wat mij vooral is bijgebleven na het lezen van deze memoir is hoe weinig we eigenlijk nog weten van ons lichaam, en het brein in het bijzonder. De vaagheid waarmee Anne Vroegindewey antwoord kreeg op haar vragen toen ze zich maar niet beter ging voelen na haar covid-infectie is soms intens frustrerend. De confronterende werkelijkheid is dat we weliswaar op het hoogtepunt van de medische wetenschap staan, maar tegelijkertijd nog aan het prille begin.

[Lolita · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek wat ik in 1 dag heb uitgelezen. Persoonlijke verhalen wisselen af met de meer maatschappelijke en wetenschappelijke verhalen in het boek. Dat maakt dat het lekker doorleest . Een must read for iedereen!

[Janneke Wubs · Rating 4 out of 5]

Dat iemand die er zo beroerd aan toe is zo'n helder en coherent boek kan schrijven, wauw. Leest heel vlot. Nuttige info. Toch geloof ik bij voorbaat dat vooral lotgenoten het zullen lezen. En tja, die wisten al dat ze hysterische aanstellers zijn.... Misschien tip voor buitenstaanders: neem dan alleen het laatste hoofdstuk door met do's en don'ts voor omstanders.

[Hannah Van Der Rest · Rating 5 out of 5]

Ik had dit boek in één avond uit, het leest echt als een trein. Knap hoe de schrijfster haar eigen hartverscheurende verhaal koppelt aan de grotere maatschappelijke context. Veel van geleerd.

[Roos · Rating 4 out of 5]

Hoewel ik het meeste wist doordat ik veel over long covid gelezen heb en een aantal personen met ernstige long covid ken, is het heel goed dat hier een boek over geschreven is. Ik weet zeker dat dit bij kan dragen tot meer begrip onder mensen voor wie nog weinig van dit ziektebeeld afweten.

[Vivian · Rating 5 out of 5]

Een "feest" (geen blij feest) van herkenning voor mij als ME patiënt. Helder en heel toegankelijk, een absolute aanrader! Dankjewel Anne, dat je jouw zo beperkte energie hebt besteed aan het schrijven van dit boek.

Ik luisterde het audioboek.

[Suzanne van Oss · Rating 3 out of 5]

een kijkje in het leven van iemand met long covid. super heftig om te lezen en om te beseffen dat voor velen de pandemie een afgesloten hoofdstuk is terwijl er nog miljoenen ziek zijn er daar geen aandacht voor is. ik zou zeggen: lees allemaal dit boek en geef het de aandacht die het verdient!

[Ekmef · Rating 5 out of 5]

Dit boek beschrijft precies hoe het is om long covid te hebben. Vroegindeweijs verhaal komt bijna een op een overeen met het mijne.

Stukken over het leven met long covid worden afgewisseld met informatie over de ziekte. Uit een berg informatie distilleert Vroegindeweij precies de kern. Dit boek is zeer geschikt om aan je naasten te laten lezen. Ook verplichte kost voor iedereen die beroepsmatig met long covid in aanraking komt.

[Anke · Rating 5 out of 5]

This book is so important for the ME/Long Covid community and I belief it needs to be read by all. It’s easy to read and will provide the reader with insight of what it is like to live with Long Covid (or ME). Its challenges the typical Dutch narrative that pushes people to put mind over matter and “just push through”. Definitely recommend and finished in 2 days (! With 2 young kids).

[Roelien · Rating 5 out of 5]

Helaas nog steeds actueel ondanks dat het al twee jaar oud is. Ontzettend goed beschreven hoe het kan zijn om long covid te hebben gemixt met informatie over long covid zonder dat het droog wordt. Absolute aanrader voor iedereen die er meer over wil leren voor zichzelf en/of een ander.

En ben je na het luisteren van dit boek ook boos en wil je wat doen? Kom dan naar het PAIS protest op 30 november 2025 op het Malieveld in Den Haag. Mocht dat niet lukken, dan kun je ook online protesteren. Meer info op de kanalen van Niet Hersteld.

Een opmerking bij de luisterboekversie: je spreekt PEM uit als rem met een p, dus niet als afzonderlijke letters. Zou erg fijn zijn als dit soort dingen eens goed ingesproken zouden worden 😅

[_marloes_81 · Rating 1 out of 5]

Ik weet niet wat ik moet zeggen. Het leest makkelijk weg en de schrijfstijl is prettig (ik heb het luisterboek). Maar inhoudelijk vond ik het abdominaal slecht, gruwelijk. Ik snap dat het heel heilzaam is om van lotgenoten te horen, maar deze houding is naar mijn mening nooit helpend. En hoe je het ook went of keert, hoe je omgaat met welke ziekte dan ook, is (mede) bepalend voor de mate van lijden.
Ik heb getwijfeld of ik wel of niet een recensie zou achterlaten, want ik wil de klachten van heel veel mensen niet bagatelliseren of iemand voor het hoofd stoten, maar heb je klachten en/of zoek je hulp, lees alsjeblieft een ander boek.

[Jane · Rating 4 out of 5]

If you don't have long covid, you don't know what it is to have a life with this serious illness.

There is a lot unknown about this disease, among patients, but also their surroundings like friends, family, doctors, colleagues, and society. What patients go through is unimaginable for most of us. There is not much knowledge, respect, and understanding. Even though many people suffer from this disease in the world. And people can still get it.

This book combines facts and information about long covid with a personal story. It's a must-read if you know someone who is having long covid or if you have anything to do with it work related. It gave me more insight.

[Mary · Rating 5 out of 5]

Dit boek heb ik in één adem afgeluisterd, want lezen gaat niet. Vandaag heb ik een minder slechte dag (goed zal ik idd niet meer snel zeggen, bedankt voor de tip) waardoor dit kan.
Helaas is het allemaal zo herkenbaar. Anne verwoordt precies wat mij niet lukt om te zeggen. Ik kan alleen maar heel veel bewondering hiervoor hebben en grote dankbaarheid. Ik hoop dat velen dit boek gaan lezen, om zo meer begrip te krijgen van hoe het is. Voor mensen met LongCovid, maar ook andere postinfectieuze ziektes. Het is mensonterend.
Dankjewel, Anne!

[Stijn Lavooij · Rating 5 out of 5]

Ik heb zelf Long Covid, en de schrijfster weet precies de vinger op de zere plek te leggen. Soms als patiënt weet je niet hoe je iets moet uitleggen. Gelukkig weet dit boek precies wat er aan de hand is, waar je tegenaan loopt, en waar je doorheen gaat als 'achterblijver'. Zo'n soort boek was hard nodig, want er is gewoon weinig aandacht in onze maatschappij voor deze vreselijke ziekte.

Iedereen zou dit boek moeten lezen, niet alleen patiënten, maar de hele samenleving. Want ik en honderduizenden anderen kunnen niet langer wachten. We hebben nú hulp nodig.

[Amanda · Rating 5 out of 5]

Om te begrijpen hoe het is om met lange covid te ‘leven’, zou dit boek op je lijstje moeten staan. Als u een medische professional bent, vooral iemand die PEM niet begrijpt, lees dan dit boek om inzicht te krijgen in de schade die onwetendheid veroorzaakt. En aan alle huisartsen die zeggen dat lange covid nieuw en een mysterie is: informeer uzelf. Je kunt beginnen door dit te lezen.

[Tessel Zweege · Rating 5 out of 5]

Toegankelijk, belangrijk en goed geschreven boek. Anne maakt inzichtelijk waarom long-covid een onderwerp is waar hardnekkig van wordt weggekeken. Ik vind dat iedereen het aan de maatschappij verschuldigd is om zich in te lezen, bijvoorbeeld via dit boek.

[Carrelien · Rating 5 out of 5]

Zeer leesbaar en informatief boek. Alles over long covid en wat het betekent chronisch ziek te zijn, in uitzichtloze situatie.

[Marrije Prins · Rating 5 out of 5]

Must read for everyone.

[Amelie Van Den Boom · Rating 4 out of 5]

Interessant en ontroerend verhaal van iemand met ling covid. Veel geleerd over wat het betekent om te moeten leven met de gevolgen van long covid, ik wist hier echt heel weinig van af.

[Deborah · Rating 5 out of 5]

Als lc patiënt is dit boek zo herkenbaar. Een aanrader voor mensen met longcovid, hun familie en vrienden en iedereen die meer erover wil weten

[Sasja Dijkstra · Rating 3 out of 5]

Een verdrietig boek om te lezen. Geeft meer begrip voor langdurig zieken. Belangrijk om hen niet te vergeten.

[Kim Benjamins · Rating 5 out of 5]

Een interessant boek, dat voor mij op sommige vlakken heel herkenbaar is.

[Rachèl · Rating 5 out of 5]

Geen woorden voor hoe goed dit boek de realiteit beschrijft ❤️‍🩹

[Jamila Mert · Rating 5 out of 5]

🫶🏼

[Daphne · Rating 5 out of 5]

Intens, verdrietig en deel herkenbaar (helaas). Zeker in een aanrader wanneer je het effect van Long Covid beter wilt begrijpen.

[Rosalie Veerle · Rating 4 out of 5]

🎧 geluisterd naar dit boek.

Inzichtgevend over long covid. Iets wat voor mensen die het niet hebben of er in hun omgeving niet mee te maken krijgen denk ik soms moeilijk is te begrijpen.