Η ειδική συμπεριληπτική εκπαίδευση 2027: Η ελκυστική εκδίπλωσή της στο νέο ψηφιακό σχολείο με ψηφιακούς πρωταθλητές

by Δημήτρης Π. Στασινός

Η προγραμματική θέσπιση και λειτουργία ΕΝΟΣ σχολείου, του σχολείου της γειτονιάς, για το ΣΥΝΟΛΟ των μαθητών χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς είναι το ζητούμενο της νέας εποχής. Δηλαδή η λειτουργία ενός σχολείου που να είναι Δημοκρατικό, Ανθρώπινο, Κοινωνικό, Ελεύθερο, Φιλικό και Ευέλικτο με Πολυ-πολιτισμική και Ψηφιακή κουλτούρα. Πρωταγωνιστής του πρέπει να είναι ο Μαθητής ο οποίος θα παρίσταται όχι μόνο ως προσκεκλημένος θεατής αλλά και ως συνεργός (συμμέτοχος) στο επίκεντρο των ραγδαία σημειούμενων αλλαγών στην εκπαίδευση και το καθημερινό συγκείμενο γενικότερα. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για ΕΝΑ σχολείο που καλείται να παρέχει ενιαία εκπαίδευση στο ΣΥΝΟΛΟ των μαθητών (παιδιών κ' εφήβων) σε μια αναπτυσσόμενη ψηφιακή Ελλάδα, να είναι ανοικτό στην τοπική κοινωνία και να εμφορείται από έξυπνες ιδέες και κατακτήσεις της επιστήμης προσβλέποντας στην πρόσκτηση δεξιοτήτων και διευρυμένης γνώσης εκ μέρους του μαθητή. Και τούτο με τη συστηματική παροχή Συμπεριληπτικής ή Ολικής Εκπαίδευσης (Inclusive Education). Ο λόγος για ΕΝΑ σχολείο που (θα) διέπεται από το σεβασμό και τη διακονία της διαφορετικότητας των μαθητών. Μια τέτοια μετεξέλιξη του σύγχρονου ελληνικού σχολείου συνάδει άλλωστε με τη Διακήρυξη της Σαλαμάνκα στην Ισπανία για ισότιμη εκπαίδευση των ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Μια Διακήρυξη που προέκυψε σε παγκόσμιο forum 300 και πλέον συνέδρων από 92 χώρες και 25 διεθνείς οργανισμούς κατά την εκπνοή περίπου του προηγούμενου αιώνα (1994) και υπό την αιγίδα της UNESCO. Η έμφαση των επιχειρούμενων (και ατυχώς ατελέσφορων ως τώρα) μεταρρυθμιστικών εγχειρημάτων στην εκπαίδευση σε κάθε κοινωνικο-οικονομικά αναπτυγμένη (και αναπτυσσόμενη) χώρα, επομένως και στην Ελλάδα και στην Κύπρο, (πρέπει να) εστιάζεται στον καθορισμό μιας «global agenda» φιλόδοξων δράσεων κάθε εκπαιδευτικού στο νέο σχολείο για ποιοτική αναβάθμιση του πολυσχιδούς του έργου (διδακτικού κ' υποστηρικτικού). Η οικεία επενέργειά του θα (πρέπει να) στοχεύει ειδικότερα στην ψυχοκοινωνική ολοκλήρωση κάθε μαθητή χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων συνδεόμενων με την έα εποχή της μαγικής εικόνας, της γνώσης και της (υπερ)πληροφορίας.
Η Ειδική Εκπαίδευση στην κοινωνία του 21ου αι. συμπυκνώνει ένα επιμελώς σχεδιασμένο σύστημα ποικίλων τεχνικών και προσεγγίσεων που έχουν χαρακτήρα σύνθετο, κοινωνικό, φιλοσοφικό, εννοιολογικό και διδακτικο-υποστηρικτικό. Αποσκοπεί δηλαδή στην ολόπλευρη στήριξη ΟΛΩΝ των παιδιών και των εφήβων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες διασφαλίζοντας τη φοίτησή τους στο γενικό (κοινό) σχολείο της γειτονιάς τους και ενδυναμώνοντας την κοινωνική συναλλαγή τους με συνομηλίκους και τους γνώριμους φίλους.
Η παρούσα εκ νέου αναθεωρημένη πραγματεία εστιαζόμενη στην Ειδική Εκπαίδευση συνθέτει ένα φιλόδοξο εγχείρημα του είδους του. Στοχεύει σε μια συστηματική και πολλαπλή ανάγνωση και εμβάθυνση -κλινική, ψυχολογική, διδακτική, υποστηρικτική, ερευνητική και αυτοπεριγραφική- του συνόλου των ομάδων που συγκροτούν τα παιδιά και οι έφηβοι με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Το οικείο εγχείρημα τοποθετείται στη χρονική προοπτική του «2027» γιατί αυτή εκλαμβάνεται ως σημαντικό προγραμματικό ορόσημο στο οποίο απολήγει το πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο Αναφοράς της διευρυμένης Ε.Ε. (2021-2027).
Απώτερος στόχος μιας τέτοιας προσπάθειας είναι να καταστεί κυρίαρχη η αντίληψη και η πρακτική στην ερευνητική και εκπαιδευτική πλατφόρμα των επιστημόνων και λοιπών επαγγελματιών στήριξης στον οικείο χώρο για ΜΙΑ και μόνο παρεχόμενη εκπαίδευση και για ΕΝΑ σχολείο που θα είναι στη φύση του ψηφιακό και πλήρως εξοπλισμένο απευθυνόμενο με αποτελεσματικότητα στις ποικίλες ανάγκες του κάθε μαθητή. Σε μια τέτοια πλατφόρμα δραστηριοποιούμενος ο σημερινός και υποψιασμένος εκπαιδευτικός θα πρέπει να εκλαμβάνει ως ΠΡΟΚΛΗΣΗ τη φοίτηση παιδιών με ειδικές ανάγκες στο γενικό σχολείο και να θεωρεί ελκυστική την ενασχόλησή του με το ΣΥΝΟΛΟ των μαθητών της τάξης του σχεδιάζοντας μια «global agenda δράσεων» [...]. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

590 pages, Paperback

Published January 1, 2020

About the author

Ο Δημήτρης Στασινός σπούδασε αδιάλειπτα και με υποτροφία του ΙΚΥ στη Φιλοσοφική Σχολή (Τμήμα Κλασικών Σπουδών) του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων από το οποίο αποφοίτησε το 1971. Πραγματοποίησε για μια τριετία (1978-1981) μεταπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Παιδαγωγικών Σπουδών (Department of Education) του Πανεπιστημίου Dundee της Σκωτίας (Ηνωμένο Βασίλειο). Έλαβε στα 1981 από το ομώνυμο Ίδρυμα το διδακτορικό του δίπλωμα στην κατεύθυνση της Ειδικής Εκπαίδευσης. Δίδαξε για ορισμένο χρονικό διάστημα σε σχολεία της Α/θμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Εργάστηκε στη συνέχεια για μια μακρά περίοδο τριών και πλέον δεκαετιών (1972-2010) στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ως μέλος του ερευνητικού και διδακτικού του προσωπικού (μέλος ΔΕΠ) αναλαμβάνοντας κατά καιρούς διάφορους επιστημονικούς ή και διοικητικούς ρόλους. Συγκεκριμένα, διορίστηκε αρχικά ως επιστημονικός συνεργάτης στο Ψυχολογικό Εργαστήριο του Ψυχοπαιδαγωγικού Τομέα και στη συνέχεια ως μέλος ΔΕΠ του νεοσύστατου Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας (Φ.Π.Ψ.) του ομώνυμου Ιδρύματος. Εργάστηκε ως καθηγητής Ειδικής Εκπαίδευσης στο οικείο Τμήμα (Τομέας Ψυχολογίας) και διετέλεσε διευθυντής του εν λόγω Τομέα για δεκαπέντε και πλέον συναπτά έτη (1992-2010). Διετέλεσε επίσης για μια διετή θητεία (1997-1999) Αναπληρωτής Πρόεδρος του Τμήματος Φ.Π.Ψ. και για μια οκταετία (2002-2010) Διευθυντής Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών στο οικείο Τμήμα (Τομέας Ψυχολογίας) με τίτλο «Δυσλεξία: Επικοινωνία σε Πολυγλωσσικό Περιβάλλον και χρήση Νέας Τεχνολογίας για την Αντιμετώπισή της». Με απόφαση της Συγκλήτου υπήρξε για μια τριετία και πλέον (2006-2009) Ιδρυματικός Υπεύθυνος ομάδας νέων Προγραμμάτων Μεταπτυχιακών Σπουδών του ομώνυμου Πανεπιστημίου. Στη διάρκεια της μακράς επιστημονικής του διαδρομής στο ομώνυμο Ίδρυμα (συν)διοργάνωσε και συμμετείχε με εισηγήσεις (σε) μια σειρά συνεδρίων, σεμιναρίων και (δι)ημερίδων σε εθνική και ευρωπαϊκή κλίμακα. Υπήρξε επίσης Πρόεδρος Πανελληνίου Συνεδρίου (με διεθνή συμμετοχή) της ΕΛΨΕ που διεξήχθη το Δεκέμβριο του 2005 στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Υλοποίησε ταχύρρυθμα και μακρόπνοα ευρωπαϊκά προγράμματα επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών της Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης στη ΒΔ Ελλάδα σε θέματα συναφή με την Ειδική Εκπαίδευση. Υπήρξε ακόμη μέλος ομάδας εμπειρογνωμόνων για θέματα ΕΕ στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). Το 2010 αποχώρησε αυτοδίκαια από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων το οποίο και του απένειμε τον τίτλο του ομότιμου καθηγητή Ειδικής Εκπαίδευσης. Έκτοτε συγγράφει και συνεργάζεται ενεργά με πανεπιστημιακό Ίδρυμα του εξωτερικού (Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Κύπρος) στην υλοποίηση μεταπτυχιακών προγραμμάτων –συμβατικών και εξ αποστάσεως– στις Επιστήμες Αγωγής – Κατεύθυνση Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση (διδασκαλία και συντονισμός μαθημάτων). Το 2023 το εν λόγω Ίδρυμα του απένειμε τον τίτλο του ομότιμου καθηγητή Ειδικής Εκπαίδευσης για την πολυσχιδή συνεισφορά του στα ακαδημαϊκά δρώμενα και την επιστημονική κοινότητα γενικότερα.