L’eternità viene dagli astri. Ipotesi astronomica

by Louis-Auguste Blanqui, Ottavio Fatica (Contributor), Raffaele Fragola (Translator)

Nel 1871 Auguste Blanqui, «l’eterno cospiratore», sta scontando l’ennesima pena detentiva di una vita trascorsa per metà in carcere. Questa volta, per impedirgli qualsiasi contatto con la Comune che sta infiammando Parigi, lo hanno trasferito nel remoto Fort du Taureau, in Bretagna, dove è sottoposto a una reclusione tra le più dure, in totale isolamento. E tuttavia, pur in condizioni estreme, Blanqui riesce a scrivere e a far arrivare all’esterno, eludendo la censura, il testo di quello che sarà il suo primo libro, pubblicato l’anno successivo a Parigi. Ci si aspetterebbe, dall’ormai vecchio rivoluzionario, un pamphlet politico. E invece quello che Blanqui ha meticolosamente composto nella sua cella è un visionario trattato di «astronomia metafisica», uno scritto insieme scientifico, poetico e filosofico, che avanza un’ipotesi vertiginosa: «Ogni astro, qualunque esso sia, esiste dunque in numero infinito nel tempo e nello spazio, non soltanto sotto uno dei suoi aspetti, ma quale si trova in ognuno degli istanti della sua vita, dalla nascita sino alla morte. Tutti gli esseri distribuiti sulla sua superficie, grandi o piccoli, viventi o inanimati, condividono il privilegio di questa perennità». Ogni uomo, così, «possiede nello spazio un numero infinito di doppi che vivono una vita tale e quale la sua». Il lettore rimarrà sbalordito nel constatare, come già fecero Benjamin e Borges, che questo piccolo libro anticipava i concetti alla base dell’eterno ritorno di Nietzsche, ma in una dimensione, notava ancora Benjamin, di malinconia baudelairiana. Perché nel ‘multiverso’ di Blanqui – vicino a quello di certe attuali teorie cosmologiche – ogni prospettiva di «progresso» fatalmente si rivela illusoria.

Genres: Philosophy, Nonfiction, Science, Theory, History

132 pages, Paperback

First published January 1, 1872

About the author

French socialist and political activist, notable for his revolutionary theory of Blanquism, which believes a revolution can be best accomplished by a small group of avant-garde conspirators.

Reviews

[xDEAD ENDx]

The closest Blanqui comes to writing anything explicitly similar to his earlier insurrectionary writings is the swipe at Haussman. Yet, the whole theory of eternal return is a revolutionary theory. As pointed to in the excellent introduction, Blanqui's theory absolves the insurrectionary failures of the past, because in the future we will win.

I'm only partially on board with the idea of eternal return; the biggest struggle for me is reconciling my own individuality (this word doesn't fully convey what I'm reaching for) with the concurrent existence of there being someone exactly the same. I don't want to speak quite in terms of a "soul" or reincarnation, but there is a cognition I have that has no recollection, knowledge, or shared experience with anything else, and it becomes difficult to fathom how I can be the exact same as another's existence without sharing some sort of mental environment.

Relating this to Benjamin's Theses, this is the theory that blasts open the continuum of history. Even if we have lost every struggle in the past, there is no progress because everything is always re-occuring, and in some world, in some formulation--maybe this one we/I experience--we will win the next one.

[Giorgio Compagno]

Sarà il destino di alcuni uomini imprigionati guardare il cielo stellato dalla finestra sbarrata e scorgervi le indicazioni che la Natura ha impartito allo spazio e al tempo. È successo a Giordano Bruno, è successo a Blanqui, e ricapiterà, infinitamente. L'eterno ritorno spiegato non come intuizione filosofica, ma come teoria con tanto di esempi e ragioni. Un libro che fa sentire eterni, per davvero.
Chissà quante volte ho scritto queste parole.

[Alcebiades Diniz]

Why do we limit ourselves? And if we go further. And if we imagine that universal extinction is only a kind of first step. And if the extinctions, in the end, are parts of a large sum, isolated units of a history of suffering, agony and eventual happiness that would have no end. And if every process of destruction, long and excruciating, is like the beads of an infinite necklace.Blanqui imagined this new universe in this small and enlightening treatise, obsessive reading of Walter Benjamin and Jorge Luis Borges and Adolfo Bioy Casares.

[Marika Castagno]

Auguste Blanqui, imprigionato per metá della sua vita, una cella e una finestra sul mare, inaccessibile. Scrive questo libro, sull’eternità degli astri e il susseguirsi di ripetizione a cui gioca l’universo, senza fine, alludendo alla monotonia carceraria.

“Siamo fatti cosi: sempre attratti dalle lontananze; siamo fatti cosi: sempre distratti dalle circostanze, siamo fatti così, fatti per perderci”.

[JustHugitNigga]

cosmic nihilism.
and not a bad look into history of astronomy of 18th century debates.

[Garuda Guru]

Acho que fui eu, não soube extrair o melhor desta joia. Mas permanece imperfeita para mim.

[Yusuf]

Blanqui devrimci, komplocu ve sokakları çok iyi bilen bir eylem adamı olmasının ötesinde kendi yaşadığı dönemin bilimsel gelişmelerini de yakından takip etmeyi bilen teorik bir kişilik. Bunu özellikle belirtiyorum. Çünkü özellikle kendi çağdaşları tarafından "maddi koşulları iyi idare edebilen ancak zayıf bir tarihsel arka plan okuma becerisine sahip" olarak yaftalanmış birisi. Oysaki böylesi sığ bir değerlendirmenin ötesinde kendisi dayandığı astronomik verilerin ve matematiksel formülasyonların ışığında yaşadığı toplumun, dünyanın ve kendisinin kökenine dair derin bir arayışa girişmiş birisi. Bunu da 1872 yılında tutulduğu bir hapishanede - gökteki yıldızları görme imkanı olmayan bir mapus olarak - kaleme aldığı eser üzerinden biçimlendirme teşebbüsünde bulunarak göstermiştir.
Kendisinin kitabında zikrettiği fikirler tarih sahnesine ilk defa çıkmamıştır elbet. Hint ve Mısır düşünce geleneklerinde daha önceleri yer almış savlar bunlar. Burada kendisini hem buradaki geleneklerden hem de belki de Nietzsche'nin bengi dönüş fikrinden ayıran ileri sürdüğü argümanı bilimsel bir tez olarak sunmuş olması. Kitabındaki bilimsel iddianın dayandığı birkaç temel önerme var: Bunlardan biri evrenin gerek zamansal gerekse mekansal olarak sonsuzluğa sahip olması. Bir diğeri ise evrendeki elementlerin sayısının bir üst sınır sayısına tekabül ettiği varsayımı. Kendi döneminde bu sayının 64 olduğu belirtilmiş ancak kendisinin de dediği gibi bu sayı ilerleyen bir vakitte 100 de olabilir - ki günümüzde 100'ü de aşmış bir vaziyette. Onun için burada önemli olan bu sayının sonlu olup olmaması. Kalkış noktasını belirledikten sonra kendisi için geriye evrene yayılmış vaziyette bulunan elementlerin herhangi bir vakit ve mekanda nasıl bir kombinasyon oluşturacakları üzerinde spekülasyonlarda bulunmak kalıyor. Buradan hareketle kendisinin varacağı sonuç - yaklaşık olarak - evrende sonsuz sayıda birbirine benzer terkiplerin bulunduğu oluyor. Her ne kadar bu sonsuzluğun içerisinde sonlu sayıda özgün nesneler veya yıldız sistemleri bulunmuş olsa da netice itibariyle evrenin sonsuz yapısı düşünüldüğünde bunun oluşturulabilmesi için sonsuz sayıda kopyalara ihtiyaç olmuş oluyor. Burada altını çizmek istediğim bir şey var. Ulaşılan bu sonuç sadece zamanın döngüsel olduğunu belirtmekle kalmıyor aynı zamanda belki de birbirleriyle irtibat kurması imkansız olan ikiz yıldız sistemlerinin de birlikte varolduğu vurgulanıyor. Burada kendisinin düşünce silsilesi arasında gizli bir şekilde yerleşmiş ara varsayımların olmadığını da söyleyemeyiz tabii. Çünkü elementlerin sıralama ve seçme açısından çeşitli birliktelikler oluşturmasının yanında bu elementlerden ne miktarda alındığı da önemli bir mesele. Diğer yandan bir bütünün belirlenimine kendisini oluşturan temel parçacıkların geometrik bir düzende bir araya gelmesiyle ulaşılabileceği fikri de pekâlâ reddedilebilir. Öyle veya böyle kendisinin içinde bulunduğu mücadelelerin dışında döneminin bilimsel gelişmelerine duyarlı olmasını ve bunun üzerinden çeşitli spekülasyonlarda bulunmasını değerli buluyorum.

[Semih]

Blanqui, ömrünün yarısını hapishanelerde geçiren, sosyalist ve politik aktivist bir yazar. Yıldızlardan Ebediyete, 1872 senesinde Taureau Kalesi Hapishanesi'nde kaleme aldığı bir metin. Metnin Türkçe'ye kazandırılması ise C.P. Snow'un 1950'lerde ortaya attığı 'İki Kültür' düşüncesi ile yakından ilişkili. Bu düşünceye göre 20. yüzyılda gerçekleşen devrimsel bilimsel gelişmeler karşısında kayıtsız kalan sosyal bilimciler, benzer şekilde sosyal bilimlere uzak olan bilim insanları, ortada metafizik düşünceler ve mistisizmin kol gezmesi için gereken ortamı hazırladılar. Bu kitap ile günümüzde hâlâ mevcut olan fennî ve sosyal bilimlerin birbirlerine karşı koydukları uzaklığın bir nebze azaltılması amaçlanıyor. 
Walter Benjamin ve Jorge Luis Borges 1930'larda metni keşfedene kadar gizli kalmış bir paralel evren anlatısı var bu kitapta. Günümüzde sürekli kulağımıza çalınan çoklu dünyalar yorumunun aslında ne kadar eskiden beri var olduğu görülebilir, Blanqui, döneminde yapılan tayf analizleri ve Laplace'ın Evrendoğum Kuramı'nı, savlarının temeline koyuyor ve sonsuz evren üzerine kurduğu düşüncelerini felsefî bağlamda geliştirerek yazıya geçiriyor. 
Kitapta yalnızca Blanqui'nin metni değil; Jacques Ranciere'nin pozitivizm ve mekanik determinizm, Aykut Çelebi'nin Benjamin ve Borges eserlerinde Blanqui etkisi, Berna Kılınç'ın metnin tarih içindeki yeri ve Tuncay Birkan'ın kuşkuculuğun yaygınlaştığı uzunca bir dönem sonrasında böylesi bir metinden ne beklenebileceğine dair yazdıkları yazılar da yer alıyor kitapta.

[jose o'neal]

hace poco tuve dos pensamientos:

1) estoy totalmente desconectado del cielo, no sé leer nada de lo que pasa ahí arriba
2) el abismo está encima de nosotros, más allá del cielo

con estos dos pensamientos, recordé este breve texto que tenía muchas ganas de leer porque benjamin lo citaba en su "libro de los pasajes" y me llamaba la atención por cómo un gran revolucionario llegó a escribir una especulación cósmica tan fatalista.

un librito emocionante que avanza solemnemente hacia la más melancólica ebriedad. como una forma de alucinar el demonio de laplace o de fundamentar científicamente el eterno retorno, se hunde la idea de progreso en una caída y se sacan astillas de diferencia en el determinismo.

"todo ser humano es pues eterno en cada uno de los segundos de su existencia"
"todas estas tierras se abisman"

ahora siento que me conecto mejor con ese abismo que cuelga allí arriba.

[Damiana Antonino]

Sempre e dappertutto, nel mondo terrestre, lo stesso dramma, lo stesso scenario, sullo stesso ristretto palcoscenico, una umanità rumorosa, infatuata della propria grandezza, che si crede l'universo e vive nella sua prigione come in una immensità, per scomparire ben presto insieme al globo che ha portato col più profondo disprezzo il fardello del suo orgoglio

[Mirko]

Un pazzo che in qualche modo anticipa il genio

[lolletto]

Gli astri se li pippava

[Tessy]

prolisso... forse non sono abbastanza pronta per leggerlo

[Haluk]

Yıldızların spektral sınıflandırılması sayesinde evrendeki tüm gökcisimlerinin halihazırda bildiğimiz sonlu sayıda elementten meydana geldiğini biliyoruz.
Peki sonsuz evreni sonlu sayıda elementten oluşan yıldızlarla nasıl doldurursunuz? Tekrarlarla. Sonsuz evrende mutlaka bizim güneş sistemimizin ve dünyamızın ikizleri olmak zorunda. Blanqui 'nin teorisi kısaca bu. 19yy. sonlarında hapisteki bir anarşist için oldukça yaratıcı bir teori. Teorinin eksik ve hataları da kitabın son bölümünde iyi anlatılmış.

[Christopher]

This has more scientific content than I had expected. I would recommend reading up slightly on Laplace before reading this book.

[Jonathan]

Mindmelting.