Scheisseimer: Getekende herinneringen aan een oorlog

by Koenraad Tinel (author and illustrator)

“De landing in Normandië, paniek bij ons”

Gent, 10 mei 1940. Koenraad is zes jaar oud als het Duitse leger België binnenvalt. Zijn familie is nazigezind en collaboreert zwaar met de bezetter. Bij de landing in Normandië slaat het gezin op de vlucht naar Duitsland. Een tocht die langs de verschrikkingen van de oorlog leidt naar een klein dorpje, niet ver van de Tsjechische grens. Als de Russen komen, moet de familie opnieuw vluchten, in omgekeerde richting. Met niet veel meer dan een emmer ter ontlasting.

Die Scheisseimer werd de mal voor een verhaal dat Koenraad Tinel in 2009 een eerste keer uit zijn lijf dreef, nadat het ruim zestig jaar diep onder zijn huid opgeborgen zat. Scheisseimer werd een theatervoorstelling van hetpaleis en een overrompelend beeldverhaal. In één razende geut van 240 vloeibare tekeningen toonde de kunstenaar hoe hij opgroeit in een kunstminnend gezin, op zijn schommel zit en aan de piano oefent met zijn joodse lerares Betty Galinsky. Maar ook hoe hij op de vlucht slaat, door bossen doolt, honger kent, bommen ziet vallen, steden en mensen ziet branden.

Scheisseimer bleek een noodzakelijk boek vol donkerte en mededogen, hartverscheurende ervaringen en verwoestende ontnuchtering. Een niet af te schudden verhaal, dat, in de loop van de vijftien jaar die volgden, door nieuwe ontmoetingen, oude vriendschappen en hervonden herinneringen is blijven uitdijen en verdiepen. Met deze volledig herwerkte versie van Scheisseimer kruipt Koenraad Tinel nog dichter bij de rauwe kern die onuitwisbaar in de kunstenaar woont én onverwerkt in de samenleving doorleeft.

Genres: Graphic Novels, History

304 pages, Hardcover

First published March 1, 2009

About the author

Tekenaar en beeldhouwer KOENRAAD TINEL werd geboren in Gent in 1934. Zijn tekeningen en vaak monumentale sculpturen, die delven in de oermaterie van mythologieën, sprookjes en verhalen, worden veelvuldig in binnen- en buitenland tentoongesteld.
Eerder verscheen bij uitgeverij Oogachtend al Tinel tekent Babel en Singer.

Reviews

[Michele Parduyns · Rating 4 out of 5]

Prachtig grafisch boek. De tekeningen ontroeren enorm. Het verhaal vertelt de kinderjaren van Koenraad Tinel van zijn 6 tot 12 jaar, van 1940 tot 1946. Hij was de jongste zoon van een Vlaamse collaborateur. Het gezin vluchtte naar nazi Duitsland. De daaropvolgende jaren van onderduiking armoede en uiteindelijk de terugkeer naar Gent worden op ontroerende wijze verhaald en met tekeningen gedocumenteerd. Het trauma dat een jong kind (Tinel zelf) heel zijn leven meedraagt en de Scheidsseimer die symbool staat voor al de drek die gedurende die jaren verzameld werd en nooit echt een plaats kreeg in het hoofd van het tot volwassene uitgegroeide kind.
Een must have meer dan een must read.

[Benny · Rating 4 out of 5]

Beelden zeggen soms meer dan woorden. Beeldend kunstenaar Koenraad Tinel groeide op in een “zwart” nest. Zijn ouders juichten toen de nazi’s ons land binnenvielen, zijn oudere broers doken “volle bak” de collaboratie in en zijn familie werkte actief mee aan de jodenvervolging. Koenraad zelf was daar destijds nog te jong voor.

Inmiddels heeft Koenraad Tinel een vitale afkeer voor al wat extreemrechts is, maar wat als hij destijds ouder was geweest? Die vraag blijft hem achtervolgen. Hoe langer, hoe meer.

In Scheisseimer tekent Tinel zijn “foute” familiegeschiedenis. Het onvoltooide verleden krijgt 240 tekeningen met telkens een kort onderschrift. De werkwijze en ook de Chinese inkt doen Aziatisch aan, maar het verhaal is door en door Vlaams.

Scheisseimer is een beklijvende herinnering aan de gruwelen van nazisme en de collaboratie. Hoewel we naar de oorlog kijken door de ogen van een jongetje, wordt niets ons gespaard.

Scheisseimer is toegankelijk, poëtisch en pakkend. Voor mensen die na de oorlog geboren zijn, lijkt die oorlog soms oude geschiedenis, maar dat is het dus niet. Bovendien bevat dit mooie boek een prangende boodschap voor deze tijden.

Op de vraag “wat als” komt echter geen antwoord, dat kan ook niet, zo zit het leven niet mekaar.

[Mark · Rating 5 out of 5]

Eerst even de correcte gegevens: 'Scheisseimer' is getekend en geschreven door Koenraad Tinel, met een nawoord van David (met v uiteraard) Van Reybrouck. Het is niet echt een strip (hoewel Tinel ook strips heeft gemaakt), maar een beeldverhaal in Chinese inkt en bister, met onderschriften.
'Scheisseimer' vertelt in enkele honderden beelden de aangrijpende jeugdherinneringen aan een dramatische tijd uit Tinels leven. De kunstenaar (inmiddels 91) groeide op in Gent, als nakomer na twee jongens. Zijn vader was actief in kringen van het Verdinaso en gold als een vurige Vlaamse militant. Beide broers, nog gruwelijk jong, collaboreerden als oostfrontstrijder of als bewaker in Breendonk met de Duitse bezetters, net als hun vader. De enige reden waarom Koenraad niet hetzelfde pad bewandelde was omdat hij er te jong voor was. Na de landing in Normandië van de geallieerde troepen in 1944, vluchtte de familie Tinel op zoek naar veiligheid naar nazi-Duitsland, wat het begin was van twee jaar miserie en onzekerheid en eindigde na de oorlog in een terugkeer naar België met vergelding en arrestatie. Nog meer miserie, dus.
Koenraad Tinels beeldroman 'Scheisseimer' is verbluffend. De tekeningen zijn ruw en expressief, in al hun eenvoud verbeelden ze een verhaal dat je je moeiteloos kan voorstellen. Een verhaal dat eruit moest, na jarenlang woelen en wroeten in zijn binnenste.

[Laura · Rating 4 out of 5]

Captivée par les dessins de Koenraad Tinel, je me suis laissée embarquer dans son récit atypique autour de son enfance. Il est rare de voir des témoignages de personnes ayant grandi dans une famille nazie durant la Seconde Guerre Mondiale. Koenraad aborde la guerre de son point de vue d'enfant, à l'aide de ses souvenirs, accompagné de dessins aussi bien sombres que fascinants.

[Evi · Rating 5 out of 5]

Ik las de vernieuwde uitgave van oogachtend en deze is magistraal. De tekeningen en tekst vullen elkaar perfect aan en tinel is enorm sterk in het kind in hem op te roepen. De rauwheid van de situatie en de veerkracht van de jonge tinel zijn prachtig om te lezen.
Het verhaal is donker en rauw en laat een ander stuk geschiedenis zien dan we gewoon zijn en net zoals bij wil van Jeroen olyslaegers wordt het duidelijk dat hoede mensen slechte dingen doen en omgekeerd en dit is voor ons soms moeilijk te rijmen

[Bob Fish · Rating 5 out of 5]

Koenraad Tinel's graphic masterpiece Scheisseimer reminds me of the importance to look into all sides of history.
https://youtu.be/qHx8YX6CNu0

[Erika · Rating 4 out of 5]

Dit boek vind ik an sich al een kunstwerk. Zeer mooie hard cover uitgave met sobere doch heel mooie tekeningen van Tinel in zwart/wit/sepia. Zeer weinig tekst, voldoende om het verhaal te vertellen over het collaborerende gezin van de kunstenaar tijdens WO 2.

[Kizzy · Rating 4 out of 5]

Een boek met tekeningen en beetje toelichting van deze kunstenaar over zijn leven tijdens de WOII.

Een deel van de tekeningen vind ik prachtig. Een aantal zijn niet mijn ding. Maar het blijft een verhaal dat moet verteld worden. Ook dit verhaal van WOII mag niet vergeten worden.

[Ilse Wouters · Rating 5 out of 5]

Indrukwekkend, zowel op vlak van de tekeningen als voor het verhaal erachter. Enkele jaren terug hoorde ik de afkevering van Touché met Koenraad Tinel en wist ik dat ik zijn verhaal wilde lezen/bekijken...en ik begrijp dat deze editie van 2023 nog meer pagina's bevat, nog meer wow!

[Peggy Stuyck · Rating 5 out of 5]

Prachtig, aangrijpend, must-have!

[Bruno Willaert · Rating 5 out of 5]

(de nieuwe versie van 2023)

[Inge Liekens · Rating 5 out of 5]

Rauw, donker en meer dan relevant.

[Jan · Rating 5 out of 5]

Een "must read" wat mij betreft. Eén van de betere graffic novels.