Αυτό που έκανε το Πολυτεχνείο να γίνει το «Πολυτεχνείο», δεν είναι εκείνα που συνέβησαν μέσα στο υπό κατάληψη ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, αλλά όσα διαδραματίστηκαν έξω από αυτό. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν αρχικά γύρω από το Πολυτεχνείο και στη συνέχεια ξεχύθηκαν στους δρόμους της Αθήνας, συγκρότησαν διαδηλώσεις απ' άκρου σ' άκρο της πόλης, πανικόβαλαν τη φρουρά του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως, έστησαν οδοφράγματα για να εμποδίσουν τη διέλευση των τεθωρακισμένων, πνίγηκαν στα δακρυγόνα και ξυλοφορτώθηκαν αγρίως από την Αστυνομία, στάθηκαν -κυριολεκτικά- μπροστά στις κάνες και δεν έκαναν πίσω παρά μόνο όταν πλέον μετρούσαν στις τάξεις τους εκατοντάδες τραυματίες και τους πρώτους νεκρούς. Πρόκειται για αυτούς που, ακόμη πιο εντυπωσιακό, τις επόμενες ημέρες, ενώ η εστία του Πολυτεχνείου είχε πλέον συντριβεί, εγκατέλειψαν τα σχολεία τους και τις δουλειές τους και διαδήλωναν ανάμεσα στα πυρά των αστυνομικών, των ακροβολιστών και των τεθωρακισμένων, μετρώντας νέα -και περισσότερα- θύματα.
Την ιστορία εκείνων των αφανών ηρώων της εξέγερσης του 1973 επιχειρεί να καταγράψει (με ασυγχώρητη καθυστέρηση πενήντα ετών) αυτό το βιβλίο.
Ο Λεωνίδας Φ. Καλλιβρετάκης γεννήθηκε στα Χανιά το 1953. Το 1977 αποφοίτησε από το Ιστορικό και Αρχαιολογικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στη Γαλλία και το 1983 υποστήριξε με επιτυχία τη διδακτορική του διατριβή στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Από το 1988 εργάζεται ως ερευνητής στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, όπου το 2001 εξελέγη Διευθυντής Ερευνών. Έχει δημοσιεύσει, μεταξύ άλλων, βιβλία και άρθρα γύρω από την πολιτική, στρατιωτική, οικονομική και κοινωνική ιστορία του 19ου και 20ού αιώνα, την ιστορία της πόλης των Αθηνών, τα νεανικά κινήματα αμφισβήτησης του μεταπολεμικού κόσμου και όψεις της στρατιωτικής δικτατορίας 1967-1974.
Το βιβλίο εστιάζει στα γεγονότα που έγιναν έξω και γύρω από το Πολυτεχνείο και που χωρίς αυτά, δεν θα αποκτούσε την εξέχουσα σημασία τη οποία κατέχει στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Το συστήνω σε όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία πέρα από τα τετριμμένα συνθήματα και πανηγυρικούς των επετείων.
"Το Πολυτεχνείο είναι φέτος πιο επίκαιρο από ποτέ" . Μια πρόταση που, καθώς τη διαβάζουμε/ακούμε εδώ και χρόνια, έχει καταντήσει γραφική, χωρίς ουσία, χωρίς ψυχή. Το Πολυτεχνείο, βέβαια, η ιστορία του, μόνο χωρίς ψυχή δεν είναι. Είναι ζωντανό, έχει παλμό, κάτι που το αισθάνεσαι όταν διαβάζεις αυτό το βιβλίο.
Ο Καλλιβρετάκης μεταφέρει εν συντομία το κλίμα της περιόδου που προηγήθηκε (1968-1973), και μετά επικεντρώνεται στις μέρες που χιλιάδες άνθρωποι, χωρικά έξω από το Πολυτεχνείο, αποτέλεσαν κομμάτι της ιστορίας, από τις 14 μέχρι τις 17 Νοέμβρη, αλλά δεν σταματά εκεί. Συνεχίζει με τις 2 επόμενες, όχι ήρεμες, μέρες και, έπειτα, με το διάστημα μέχρι και τον Ιούλιο του '74.
Ίσως οι πιο έντονες περιγραφές που έχω διαβάσει -βοηθάνε τόσο οι μαρτυρίες όσο και η ίδια η γραφή-, οι οποίες αποδεικνύουν κάτι που αναφέρεται στην αρχή του βιβλίου. "Αυτό που έκανε το Πολυτεχνείο να γίνει "Πολυτεχνείο" και όχι μια επανάληψη των προηγούμενων εγχειρημάτων, όχι άλλη μια “Νομική” (έστω και πιο διευρυμένη), δεν είναι εκείνα που συνέβησαν μέσα στο Πολυτεχνείο, αλλά όσα συνέβησαν έξω από αυτό. Αυτά τα γεγονότα είχαν διαφορετική διάρκεια από την κατάληψη του Πολυτεχνείου".
Αυτό που δεν περίμενα ήταν ότι θα διαβάσω (και) μία ανθρωπογεωγραφία της Αθήνας. Η Αθήνα, κάθε πόλη, είναι οι άνθρωποί της. Αυτό ανέδειξε ο Καλλιβρετάκης και μάλλον είναι το στοιχείο που διαφοροποιεί το βιβλίο από άλλα αντίστοιχης θεματικής.
Βασισμένη σε τεκμήρια της εποχής αλλά και πιο πρόσφατη έρευνα, η μελέτη καλύπτει ένα σημαντικό κενό. Το χρονικό των γεγονότων πέριξ του Πολυτεχνείου, κυρίως κατά το διάστημα 16-22 Νοέμβρη, όπου αποτυπώνεται η ένταση και το εύρος της καταστολής από την πλευρά του καθεστώτος, με φόνους, σοβαρούς τραυματισμούς και συλλήψεις, πολλές φορές άσχετων με τα γεγονότα πολιτών, είτε λόγω της εμφάνισής τους είτε γιατί βρέθηκαν σε "λάθος μέρος τη λάθος στιγμή".