Hoax

by Jan-Willem Van Prooijen

Populair-wetenschappelijk boek over de psychologische achtergrond van complotdenken, een fenomeen dat het nieuws en ons leven de afgelopen jaren leek te beheersen.

Hoe ontstaat complotdenken en wat zijn de gevolgen? Hoe gevaarlijk is complotdenken? Geloven mensen dankzij internet en sociale media nu sneller in complottheorieën?
Het heeft invloed op de vraag of mensen zich laten vaccineren, of ze duurzaamheid nastreven, op welke partij en ze stemmen en meer. Iedereen is tot op zekere hoogte vatbaar voor complotdenken. Het is gradueel, en vaak zijn mensen onzeker over wat ze wel en niet moeten geloven. Het komt niet alleen voor bij groot schalige gebeurtenissen zoals een pandemie of een oorlog, maar ook bij sportwedstrijden, op het werk en in ons persoonlijke leven.

Genres: Nonfiction, Psychology

306 pages, Kindle Edition

First published March 12, 2024

Reviews

[Pascal Vanenburg]

Fascinerend inkijkje in de psychologie achter complotdenken/-denkers. Soms ronduit kwaadaardig, soms enorm tragisch.

*Ik heb zelf het audioboek ingesproken dus ik vind een sterrenrecensie niet op zijn plaats. Wel een lees- en/of luistertip.

[Margarita Mitreva · Rating 3 out of 5]

Het boek Hoax van Jan-Willem van Prooijen is een toegankelijk en actueel populair-wetenschappelijk werk over complotdenken. In een tijd waarin complottheorieën regelmatig opduiken in het nieuws en op sociale media, biedt dit boek inzicht in hoe en waarom mensen hierin geloven.

Van Prooijen legt op heldere wijze uit hoe complotdenken ontstaat in het menselijk brein. Hij laat zien dat het niet alleen gaat om ‘vreemde’ of extreme overtuigingen, maar dat iedereen in zekere mate vatbaar is voor dit soort denkpatronen. Complotdenken is volgens hem geen zwart-witverschijnsel, maar eerder een glijdende schaal: mensen twijfelen vaak en zoeken naar verklaringen in een complexe wereld.

Een belangrijk thema in het boek is de kracht van het denken. Ons brein is voortdurend op zoek naar patronen en betekenis, maar kan daarbij ook verkeerde conclusies trekken. Dit kan leiden tot wantrouwen tegenover overheden, wetenschap of andere groepen. Van Prooijen bespreekt ook de rol van internet en sociale media, die ervoor kunnen zorgen dat complottheorieën zich sneller verspreiden en versterken.

Daarnaast gaat het boek in op de gevolgen van complotdenken. Deze kunnen groot zijn: van wantrouwen in vaccinaties tot invloed op stemgedrag en opvattingen over klimaatverandering. De schrijver maakt duidelijk dat complotdenken niet alleen voorkomt bij grote wereldgebeurtenissen, zoals pandemieën of oorlogen, maar ook in het dagelijks leven, bijvoorbeeld op het werk of zelfs bij sport.

Wat dit boek sterk maakt, is dat het complexe psychologische inzichten begrijpelijk worden uitgelegd, zonder te simplistisch te worden. Het zet de lezer aan het denken over zijn eigen overtuigingen en laat zien hoe belangrijk kritisch denken is in een tijd van informatie-overload.

Kortom, Hoax is een interessant en relevant boek voor iedereen die meer wil begrijpen over de psychologie achter complotdenken en de invloed daarvan op onze samenleving.

[Mariska · Rating 4 out of 5]

Erg verhelderend en in begrijpelijke taal geschreven voor leken zoals ikzelf.

[Sebasbeekes · Rating 4 out of 5]

Pijnlijk actueel, met sterke wetenschappelijke onderbouwing en handvatten hoe het beter kan!

[Rudi · Rating 5 out of 5]

Het boek doet wat nadenken over al dan niet opzettelijke mis informatie, … door de eeuwen heen met een groter hoofdstuk over de laatste decennia , het doet me wat nadenken over wat een lastercampagne kan doen , het haalt het vertrouwen uit de mens en de maatschappij, ..
Bv ook pizzagate ( of zoiets ) zoiets maakt me wat somber, een goedgelovige mens die kindermisbruik wil stoppen die dan misleid wordt , …. Terwijl er zoveel kindermishandeling en misbruik is in de wereld ,
Mis informatie, leugens , laster maken veel kapot , vernietigen ook de humor uit bv 1 april , en de humor in het algemeen ,
Mijn respect en dank aan mensen die eerlijk zijn ( zonder onnodige beledigingen) is groter geworden, het zijn kleine dingen die een grote maatschappij vormen
5 sterren , ( hoewel ik wel nog wat kritische bedenkingen had bij al de aannames in het boek , )

[Carlijn Van Der Hart · Rating 3 out of 5]

Heel boeiend, al vind ik het jammer dat er niet ingegaan wordt op de grootste uitdaging bij een gesprek met iemand die de waarheid anders beleeft: wantrouwen. Maar alsnog boeiend om een aantal complottheorieën uitgelegd te zien en om te lezen hoe iemand in het konijnenhol terecht kan komen. Ook raakvlakken met het boek “Verslaafd aan ons eigen gelijk”

[Dion Theodoridis · Rating 4 out of 5]

Lessen:
- Iedereen gelooft wel in een soort complot.
- Belangrijk om elkaar te *willen* begrijpen.

[Emma · Rating 3 out of 5]

Heel interessant boek, zou hem zeker aanraden als mensen meer over dit onderwerp willen leren.

[Elke · Rating 4 out of 5]

Informatief, leuk, en bracht mij toch ook wel sympathie en begrip bij voor de complotdenkers. Naar het einde toe vond ik het wat te langdradig worden, ook al was het nog steeds een interessant onderwerp.