What do you think?
Rate this book
Kaas / Lijmen
De korte roman Kaas werd Willem Elsschots doorbraak na tien jaar stilzwijgen. Het boek beschrijft de lotgevallen van Frans Laarmans, een nederige kantoorklerk die een greep doet nar het grote geld door vertegenwoordiger te worden in Edammerkaas. Hij slaat de duizenden bollen op in een kelder en installeert een imposant kantoor. Van de verkoop zelf bakt hij echter niet veel.
In Lijmen, de tweede schitterende novelle die in deze bundel is opgenomen, beschrijft Elsschot een geniale zwendel in bedrukt papier. Het verhaal begint als Laarmans op café een zekere Boorman ontmoet, die hij nog kent van vroeger. Deze biedt hem een baan als secretatis van het Algemeen Wereldtijdschrift voor Financiën, Handel, Nijverheid, Kunsten en Wetenschappen. Die functie zal hem een veelvoud opleveren van zijn huidige loon. Al vlug wordt echter duidelijk dat daarvoor letterlijk over lijken moet worden gegaan...
In Lijmen, de tweede schitterende novelle die in deze bundel is opgenomen, beschrijft Elsschot een geniale zwendel in bedrukt papier. Het verhaal begint als Laarmans op café een zekere Boorman ontmoet, die hij nog kent van vroeger. Deze biedt hem een baan als secretatis van het Algemeen Wereldtijdschrift voor Financiën, Handel, Nijverheid, Kunsten en Wetenschappen. Die functie zal hem een veelvoud opleveren van zijn huidige loon. Al vlug wordt echter duidelijk dat daarvoor letterlijk over lijken moet worden gegaan...
168 pages, Hardcover
First published January 1, 2003
About the author
Willem Elsschot
43 books114 followersWillem Elsschot is het pseudoniem van Alfonsus Josephus de Ridder, een Vlaamse dichter en schrijver.
Willem Elsschot in de Nederlandstalige Wikipedia
Willem Elsschot in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Willem Elsschot bij "Schrijversgewijs"
Willem Elsschot is the pseudonym of Alfonsus Josephus de Ridder, a Flemish poet and writer.
Willem Elsschot in the English Wikipedia
Willem Elsschot in de Nederlandstalige Wikipedia
Willem Elsschot in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Willem Elsschot bij "Schrijversgewijs"
Willem Elsschot is the pseudonym of Alfonsus Josephus de Ridder, a Flemish poet and writer.
Willem Elsschot in the English Wikipedia
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
May 5, 2025
"Kaas" is een korte, klassieke novelle die je op één dag uitleest.
De inleiding - waarin Elsschot "le style c'est l'homme" van Buffon becommentarieert om zijn visie op het schrijven uit te leggen doet wat vreemd aan. Niettemin geeft ze goed weer waar het in de romans van Elsschot over gaat: sfeerschepping en compositie.
Volgens de auteur, komt het er voor de schrijver die een tragisch verhaal wil vertellen op aan om een straalblauwe hemel te doen omslaan in "één chaos van wolkgevaarten" en dat op een dusdanig manier dat de lezer als het ware voorvoelt wat er te gebeuren staat zonder dat hij of zij ooit heel precies kan aanduiden welke elementen hem of haar dat voorgevoel bezorgden.
"Kaas" slaagt wonderwel in die opzet.
Het boek vertelt het verhaal van een ambitieuze maar weinig ondernemende burgerman, Frans Laarmans, die, op aansturen van een kennis, met een kaashandel begint waarvan je als lezer al snel in de gaten krijgt dat die op niets zal uitdraaien.
Het zijn inderdaad de compositie en de sfeerschepping die dit ogenschijnlijk banale verhaaltje erg lezenswaard maken. Van bij de start van de roman, kiest Elsschot ervoor om het verhaal door de protagonist zelf te laten vertellen. Frans Laarmans richt zich rechtstreeks tot de lezer in wat een opeenvolging lijkt van korte brieven waarin hij zijn lotgevallen quasi chronologisch vertelt. Van bij het begin krijgen we op die manier rechtstreeks zicht op het verlangen naar grootsheid van de protagonist: "Eindelijk schrijf ik je weer omdat er grote dingen staan te gebeuren en wel door toedoen van mijnheer Van Schoonbeke", zo begint "Kaas".
Nu mag die protagonist/verteller dan al een weinig sympathiek personage blijken te zijn, eerlijk lijkt hij wel. Hij vertelt zonder schroom over hoe hij zijn avontuur als ondernemer beleeft en laat zich daarbij kennen als een wat ijdele, onzekere en soms onaangename man, één die zelf ook toegeeft dat hij niet altijd kan weerstaan aan de verleiding om zijn eigen trouwe echtgenote te sarren tot hij tranen ziet.
Nu zou een volgehouden ik-vertelling van een wat over het paard getild burgermannetje al snel kunnen gaan vervelen, ware het niet dat Elsschot er op bijna elke bladzijde ironische contrapunten aan toevoegt. Laarmans vertelt honderduit, niet alleen over de eigen grootste plannen maar ook over hoe zijn directe omgeving ze beleeft. In zijn relaas komen de reacties van zijn echtgenote, zijn broer en zijn kinderen op zijn eerste stappen als ondernemer regelmatig aan bod. Ook de terugkerende aanmoedigingen en complimenten door mijnheer van Schoonbeke worden door de verteller met de lezer gedeeld.
Het zijn die reacties - en het feit dat ze worden verteld door Laarmans die er zelf niet al te veel achter lijkt te zoeken - die zorgen voor de kenmerkende ironie van "Kaas". Die ironie is steeds mild en begripvol, nimmer superieur of kwetsend, precies omdat ze niet wordt vertolkt door een alwetend verteller dat het hoofdpersonage vanop afstand bekijkt, maar veeleer voortspruit uit de scepsis van Laarmans eigen familieleden die, ondanks zijn mindere karaktertrekken, het beste met hem voorhebben of, in elk geval, met hem verder door het leven moeten. Doorheen de vertelling zien we als lezer als het ware Laarmans echtgenote meewarig het hoofd schudden bij de avonturen van haar man, maar dat belet haar niet hem te steunen tot het einde, iets wat de verteller zelf ook lijkt te appreciëren.
En dan de sfeerschepping! Ook die is meesterlijk. Ze komt in het verhaal tot uiting door een erg geslaagd gebruik van wat Roland Barthes ooit "le petit détail vrai" noemde. De aardappelen die men Laarman's dementerende moeder laat schillen als bezigheidstherapie, de vier Pale-Ales die de verteller drinkt tijdens de wake, het behangpapier met jacht-en vispartijen in zijn thuiskantoor naast de badkamer, enz. Het zijn evenzovele kleine details die, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de kamerjas van Oblomov, nooit uitgroeien tot universele en abstracte symbolen, maar integendeel de vertelling concreet verankeren in een voor de lezer erg herkenbaar historisch en sociologisch gesitueerd milieu: het kleinburgerlijke Vlaanderen van de lagere middenklasse met weliswaar hogere ambities maar weinig daadkracht. Het mag misschien vreemd lijken, maar op dat punt deed "Kaas" me sterk denken aan de betere sketches uit "In de Gloria."
De inleiding - waarin Elsschot "le style c'est l'homme" van Buffon becommentarieert om zijn visie op het schrijven uit te leggen doet wat vreemd aan. Niettemin geeft ze goed weer waar het in de romans van Elsschot over gaat: sfeerschepping en compositie.
Volgens de auteur, komt het er voor de schrijver die een tragisch verhaal wil vertellen op aan om een straalblauwe hemel te doen omslaan in "één chaos van wolkgevaarten" en dat op een dusdanig manier dat de lezer als het ware voorvoelt wat er te gebeuren staat zonder dat hij of zij ooit heel precies kan aanduiden welke elementen hem of haar dat voorgevoel bezorgden.
"Kaas" slaagt wonderwel in die opzet.
Het boek vertelt het verhaal van een ambitieuze maar weinig ondernemende burgerman, Frans Laarmans, die, op aansturen van een kennis, met een kaashandel begint waarvan je als lezer al snel in de gaten krijgt dat die op niets zal uitdraaien.
Het zijn inderdaad de compositie en de sfeerschepping die dit ogenschijnlijk banale verhaaltje erg lezenswaard maken. Van bij de start van de roman, kiest Elsschot ervoor om het verhaal door de protagonist zelf te laten vertellen. Frans Laarmans richt zich rechtstreeks tot de lezer in wat een opeenvolging lijkt van korte brieven waarin hij zijn lotgevallen quasi chronologisch vertelt. Van bij het begin krijgen we op die manier rechtstreeks zicht op het verlangen naar grootsheid van de protagonist: "Eindelijk schrijf ik je weer omdat er grote dingen staan te gebeuren en wel door toedoen van mijnheer Van Schoonbeke", zo begint "Kaas".
Nu mag die protagonist/verteller dan al een weinig sympathiek personage blijken te zijn, eerlijk lijkt hij wel. Hij vertelt zonder schroom over hoe hij zijn avontuur als ondernemer beleeft en laat zich daarbij kennen als een wat ijdele, onzekere en soms onaangename man, één die zelf ook toegeeft dat hij niet altijd kan weerstaan aan de verleiding om zijn eigen trouwe echtgenote te sarren tot hij tranen ziet.
Nu zou een volgehouden ik-vertelling van een wat over het paard getild burgermannetje al snel kunnen gaan vervelen, ware het niet dat Elsschot er op bijna elke bladzijde ironische contrapunten aan toevoegt. Laarmans vertelt honderduit, niet alleen over de eigen grootste plannen maar ook over hoe zijn directe omgeving ze beleeft. In zijn relaas komen de reacties van zijn echtgenote, zijn broer en zijn kinderen op zijn eerste stappen als ondernemer regelmatig aan bod. Ook de terugkerende aanmoedigingen en complimenten door mijnheer van Schoonbeke worden door de verteller met de lezer gedeeld.
Het zijn die reacties - en het feit dat ze worden verteld door Laarmans die er zelf niet al te veel achter lijkt te zoeken - die zorgen voor de kenmerkende ironie van "Kaas". Die ironie is steeds mild en begripvol, nimmer superieur of kwetsend, precies omdat ze niet wordt vertolkt door een alwetend verteller dat het hoofdpersonage vanop afstand bekijkt, maar veeleer voortspruit uit de scepsis van Laarmans eigen familieleden die, ondanks zijn mindere karaktertrekken, het beste met hem voorhebben of, in elk geval, met hem verder door het leven moeten. Doorheen de vertelling zien we als lezer als het ware Laarmans echtgenote meewarig het hoofd schudden bij de avonturen van haar man, maar dat belet haar niet hem te steunen tot het einde, iets wat de verteller zelf ook lijkt te appreciëren.
En dan de sfeerschepping! Ook die is meesterlijk. Ze komt in het verhaal tot uiting door een erg geslaagd gebruik van wat Roland Barthes ooit "le petit détail vrai" noemde. De aardappelen die men Laarman's dementerende moeder laat schillen als bezigheidstherapie, de vier Pale-Ales die de verteller drinkt tijdens de wake, het behangpapier met jacht-en vispartijen in zijn thuiskantoor naast de badkamer, enz. Het zijn evenzovele kleine details die, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de kamerjas van Oblomov, nooit uitgroeien tot universele en abstracte symbolen, maar integendeel de vertelling concreet verankeren in een voor de lezer erg herkenbaar historisch en sociologisch gesitueerd milieu: het kleinburgerlijke Vlaanderen van de lagere middenklasse met weliswaar hogere ambities maar weinig daadkracht. Het mag misschien vreemd lijken, maar op dat punt deed "Kaas" me sterk denken aan de betere sketches uit "In de Gloria."
May 17, 2026
(Kaas 4.5⭐️, Lijmen 3.5⭐️)
Twee heerlijk absurde verhalen, die het meer dan waard zijn eens te lezen. De schrijfstijl van Elsschot doet me heel erg denken aan Kafka (maar Kafka deed het beter, eerlijk is eerlijk..). Iedereen kan een absurd verhaal schrijven, maar niet iedereen kan de lezer ervan overtuigen dat het absurde normaal is: Willem Elsschot doet dat meesterlijk in deze twee verhalen. Eveneens roept het een zeer nostaligisch beeld op van het België in de vroegere jaren van de vorige eeuw. En in Lijmen trekt het hoofdpersonage een paar keer naar Gent, onder andere "rue de la Haute Porte"!
Twee heerlijk absurde verhalen, die het meer dan waard zijn eens te lezen. De schrijfstijl van Elsschot doet me heel erg denken aan Kafka (maar Kafka deed het beter, eerlijk is eerlijk..). Iedereen kan een absurd verhaal schrijven, maar niet iedereen kan de lezer ervan overtuigen dat het absurde normaal is: Willem Elsschot doet dat meesterlijk in deze twee verhalen. Eveneens roept het een zeer nostaligisch beeld op van het België in de vroegere jaren van de vorige eeuw. En in Lijmen trekt het hoofdpersonage een paar keer naar Gent, onder andere "rue de la Haute Porte"!
July 29, 2023
Ik wilde hem graag lezen omdat ik reuze benieuwd was aangezien Kaas een klassieker is van Willem Elsschot.
Om heel eerlijk te zijn vond ik dit een heel droog boek om te lezen en leek er bijna geen diepgang in de personages te zitten.
Niet mijn meest favoriet.
Desondanks dat best een beetje een grappig verhaal over een 'zielepoot' die in een vage kaas handel tuimelt.
Om heel eerlijk te zijn vond ik dit een heel droog boek om te lezen en leek er bijna geen diepgang in de personages te zitten.
Niet mijn meest favoriet.
Desondanks dat best een beetje een grappig verhaal over een 'zielepoot' die in een vage kaas handel tuimelt.
December 31, 2021
Kaas: 3
Lijmen: 2.5
Lijmen: 2.5
February 21, 2022
Enkel Kaas uitgelezen
Displaying 1 - 6 of 6 reviews