Het Stenen Bruidsbed van Harry Mulisch is een roman uit 1959 die diepgaande thema's verkent zoals oorlog, verwoesting, en de menselijke psyche.
De oorlog speelt in elk boek van Mulisch een rol, maar in deze titels is het thema prominent aanwezig.
- Zaak 40/67,
- De Aanslag,
- Siegfried,
- Het Stenen Bruidsbed
Het boek Het Stenen Bruidsbed volgt Norman Corinth, een Amerikaanse tandarts en oorlogsveteraan die Dresden heeft gebombardeerd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dertien jaar later keert hij terug naar deze stad om deel te nemen aan een tandartsencongres, uitgenodigd door de communistische partij van Oost-Duitsland. Tijdens zijn verblijf in Dresden wordt Corinth geconfronteerd met zijn verleden, zijn trauma's, en de morele en emotionele verwoesting die hij heeft aangericht, zowel in de stad als in de levens van de mensen die hij ontmoet.
Titelverklaring
De titel Het Stenen Bruidsbed verwijst naar het koele, emotieloze aspect van Corinth's relaties. De uitspraak “iedere keer is de eerste” tijdens zijn seksuele ontmoeting met Hella benadrukt een soort gevoelloze herhaling, net zoals een maagd voor het eerst het bruidsbed deelt met haar echtgenoot. Corinth’s relatie met Hella bekoelt snel, waardoor het bruidsbed symbolisch in steen verandert, koud en emotieloos. Dit staat symbool voor de manier waarop Corinth niet in staat is om diepgaande menselijke connecties te maken, iets dat voortkomt uit zijn innerlijke verwoesting na de oorlog.
Motto's
De twee motto's, van Homerus en Tacitus, trekken parallellen tussen de verwoesting van Troje en die van Dresden. Net zoals Troje werd vernietigd en achtergelaten, is Dresden ook verwoest en verlaten na de bombardementen. De figuren Helena en Hella worden hiermee vergeleken, waarbij beiden als symbolen van schoonheid en ondergang fungeren in de context van een verwoeste stad.
Genre en thematiek
De roman is een psychologische oorlogsroman met invloeden van de Griekse tragedie. De centrale thema's draaien rond de connectie tussen de vrouw en de stad (vrouw-stad), waarbij Corinth zijn verlangens naar zowel Hella als Dresden projecteert op een destructieve manier. Hij begeert beide, maar laat ze achter in puin zodra hij ze heeft veroverd. Deze destructieve cyclus van verovering en verlaten vormt de kern van zijn karakter en het verhaal.
Opbouw en structuur
Het boek volgt de klassieke structuur van een Griekse tragedie, hoewel er geen duidelijke wending (peripetie) is en het aantal verzen verschilt van de traditionele vier reien. De hoofdstukken volgen de stadia van een tragedie, zoals expositie, intrige, climax, catastrofe en peripetie. De twee verhaallijnen - de huidige tijd en de terugblikken naar de oorlog - versterken de thematische link tussen Hella en Dresden. Het verleden van Corinth speelt een cruciale rol in zijn huidige acties en gedachten, waardoor de tijdslijnen door elkaar lopen en elkaar aanvullen.
Personages
Norman Corinth is een complex karakter, zowel fysiek als emotioneel getekend door de oorlog. Hij is niet in staat om gezonde relaties aan te gaan en projecteert zijn destructieve neigingen op de mensen om hem heen.
Hella Viebahn, een gescheiden vrouw en overlevende van de oorlog, wordt het slachtoffer van Corinth's emotionele kilheid.
Schneiderhahn, een secundair personage, symboliseert een spiegel voor Corinth's eigen destructieve aard, hoewel hij uiteindelijk niet de oorlogsmisdadiger blijkt te zijn die Corinth in hem zag.
Uitdaging bij lezen van Mulisch
Mulisch gebruikt een taal die soms verwijst naar klassieke mythologie en geschiedenis, wat een extra laag van betekenis toevoegt aan het verhaal. Maar maakt het boek soms uitdagend voor een lezer die minder bekend is met deze verwijzingen.
Conclusie
Het Stenen Bruidsbed is een diepzinnige roman die oorlogstrauma, schuld, en verwoesting op verschillende niveaus onderzoekt. Het combineert klassieke thema's met moderne psychologische inzichten en doet een beroep op de kennis en empathie van mij als lezer.