Gesloten vanwege stikstof

by Jan Douwe van der Ploeg

Gesloten wegens stikstof
Het stikstofprobleem is uitgegroeid tot een megacrisis. Falend landbouwbeleid en Wageningse theorieën speelden daarbij een belangrijke rol. De megacrisis van nu vertakt zich internationaal en is ecologisch, economisch, sociaal en politiek van aard. Ondertussen zit Nederland op slot.
Dit boek laat zien dat het verzet van grimmige boerenactiecomités een script volgt dat ook al in eerdere episodes was beproefd. Nieuw is evenwel dat dit verzet zich verbindt met krachtige agro-industrieën en een aanzienlijk deel van het electoraat. Daarmee ontstaat een politiek blok dat een ernstige bedreiging voor de democratie kan worden - of misschien al is. Tegelijkertijd is er goed nieuws. Dit boek laat zien dat boeren de uitstoot van stikstof sterk terug kunnen brengen. Dat roept de vraag op waarom anderen volharden in grimmigheid en ook hoe politiek en overheid zich in deze megacrisis moeten opstellen. Jan Douwe van der Ploeg stond jarenlang midden in het veld van de wetenschap en op het land. Zijn grote betrokkenheid biedt een unieke kijk op het ontstaan en de verharding van het stikstofvraagstuk en op het institutionele onvermogen dit vraagstuk op te lossen. Dankzij dezelfde betrokkenheid kan de auteur óók originele uitwegen aangeven.
Jan Douwe van der Ploeg is emeritus-hoogleraar van Wageningen University & Research en nauw verbonden met vernieuwende bewegingen in de landbouw. Hij was lid van de Raad voor het Landelijke Gebied en adviseur van de Europese Commissie.

Genres: Nonfiction, Agriculture

180 pages, Kindle Edition

Published December 12, 2023

Reviews

[Arjen Doosje · Rating 3 out of 5]

De analyse van Van der Ploeg kan ik goed volgen en deel ik ook wel. Er klinkt wel een morele ondertoon in door maar dat geeft wel sjeu aan het boek. Ik was vooral benieuwd naar de oplossingen die hij voorstaat en de rol van de overheid daarin. Opvallend is dat de rol van provincies geheel achterwege blijft (hoewel die cruciaal is voor natuurbehoud en vergunningverlening). Ook gaat het betoog voorbij aan de water- en klimaatopgave in de landbouw. Ze worden wel genoemd maar niet in verband met elkaar gebracht. Je kunt die opgaven niet 'na elkaar" oplossen met moet gelijktijdig. Dat maakt de oplossing zo ingewikkeld. Tegelijk wordt op LNV wel al gewerkt aan de onderwerpen waar Van der Ploeg in zijn slot op wijst. Al met al geeft het boek een aardig beeld over de achterliggende structuren in de landbouwsector door de jaren heen maar gaat het over uitvoerbare oplossingen in de praktijk net wat te snel en te makkelijk (al was het maar dat de controleerbaarheid een vak apart is).

[Wietse Van den bos · Rating 4 out of 5]

Kort boekje over de geschiedenis en oorzaken van de stikstofcrisis. Heel interessant, ik wist hier inhoudelijk niet veel van af, en van der Ploeg duidelijk wel. Zijn probleemanalyse van verschillende soorten boeren en het systeemfalen waarin een specifieke stijl van boeren maatschappelijk en politiek wordt gestimuleerd terwijl dat een belabberd idee is is best wel overtuigend. Ook de oplossingsrichtingen die hij aanrijkt vind ik, zelfs buiten de stikstofproblematiek, best wel inspirerend. Net geen vijf sterren omdat er nog wel een keertje een editor overheen had gemogen. Inhoudelijk mistte ik ook wel een beetje de vraag hoe veel veeteelt en melkproductie we nou echt nodig hebben. Misschien kan je met een ander soort boeren wel veel minder stikstofuitstoot hebben, maar sojamelk bespaart nog een heel stuk meer.

[BellaGBear · Rating 4 out of 5]

Interessant en frustrerend. Aan te raden voor iedereen die meer achtergrond wil hebben over het stikstof en landbouwtransitie dilemma.

[Sjors · Rating 5 out of 5]

Een goede beschouwing op de problemen rondom stikstof en een niet meet houdbaar systeem van overheid, boerenbedrijven en agroindustrie, met een betoog voor een democratische uitweg die perspectief biedt voor het brede spectrum aan boeren en het algemeen belang in plaats van te gaan voor deelbelangen (zoals nu al decennia gebeurt). De denkrichting in het boek is heel waardevol en dit geluid krijgt in media, politiek en het publieke gesprek te weinig aandacht.

[Daan Bultje · Rating 4 out of 5]

Sowieso nuttig leesvoer voor mensen die een handzame introductie zoeken in het stikstof vraagstuk. En een interessant betoog om het probleem systematisch aan te pakken, met behoud van een verdienmodel voor boeren die de schaal hebben die past binnen natuur en landschap.