Feminisme

Elementaire Deeltjes #83

by Els Kloek

Is het feminisme een denkrichting, een levenshouding, een emancipatiebeweging, een tegencultuur, of alles tegelijk? In dit Elementair Deeltje beschrijft historica Els Kloek de lange geschiedenis van verzet tegen de ondergeschikte positie van vrouwen, in Nederland en daarbuiten. Van de middeleeuwse ‘strijd om de broek’ tot de ‘querelle des femmes’ en de ‘vrouwenquaestie’. En van de suffragettes en Dolle Mina’s tot intersectionaliteit en MeToo.

Een geschiedenis die voert langs verhalen, ideeën, pamfletten, organisaties, demonstraties en parlementaire moties. En vrouwen: van Mary Wollstonecraft en Betje Wolff tot Simone de Beauvoir en Joke Smit. De mannelijke overheersing lijkt zo oud als de mensheid, maar wordt al even lang bestreden.

144 pages, Paperback

Published March 5, 2024

About the author

Els Kloek werd op 18 juli 1952 geboren in Leiden. Zij is de jongste van een domineesgezin met vijf kinderen. Als kind wilde ze dichteres of schrijfster worden – Annie M.G. Schmidt was haar grote voorbeeld. In haar gymnasiumtijd verschoof haar belangstelling naar politiek en samenleving, en daarom besloot ze geschiedenis te gaan studeren in Amsterdam. Ze was actief in de studenten- en de vrouwenbeweging van de jaren 70.
In 1976 kreeg zij de smaak van archiefonderzoek te pakken toen ze voor haar studie in aanraking kwam met de Amsterdamse confessieboeken: verhoorboeken uit het gerechtelijk archief. Hieruit is een blijvende belangstelling ontstaan voor het zoeken naar sporen van ‘gewone mensen’ in het verleden.

Het toegankelijk maken van het verleden is een andere constante in haar belangstelling. Deze is begonnen toen zij als assistent werkte op de geschiedenisbibliotheek van de UvA. Ze leerde er de waarde kennen van goede zoeksystemen en naslagwerken.
Na haar studie was Els Kloek als docent verbonden aan de universiteiten van Utrecht, Nijmegen en Rotterdam. In 2012 is ze begonnen als freelancer. Hiernaast was ze enkele jaren (2011-2014) verbonden aan het Huygens ING. In 2014 heeft ze zich definitief gevestigd als zelfstandig historica. Sinds 2003 geeft ze leiding aan het Digitaal Vrouwenlexicon, een project dat door haar is geïnitieerd. Onder haar redactie verschenen 1001 Vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis en 1001 vrouwen in de 20e eeuw waarmee ze tot het grote publiek doorbrak.
Els Kloek woont in Amsterdam, is getrouwd en heeft één zoon.

Reviews

[Evi]

feminisme > nationalisme

[Annelies Gerits]

Ook maar één invalshoek van de zoooovele.

Deze is dan ook wel heel tijdlijnerig en gefocust op Nederland (joepie Dolle Mina’s!)

[Iris Mirsalari]

Ik ben het er niet mee eens, waarover later meer!!

[Hjerre · Rating 4 out of 5]

Mooi klein boekje over feminisme!

Els kliek is in staat in een beperkt aantal woorden toch een hele historische ontwikkeling meer te zeggen en voor een groot gedeelte te duiden.

Het probleem waar ik zelf tegenaan loop is dat het eerste gedeelte voelt als een opsomming van mensen die iets schreven over vrouwen. Hier iets meer vanuit een metaperspectief boven te gaan hangen en met de grote lijnen duidelijk neerzetten of duiden zou fijn zijn voor de lezer. Bij de latere hoofdstukken zit dit er meer in, dat is het boek dan op zijn sterkst.

Mooi boekje wat vooral kijkt naar de historische ontwikkeling en enkele belangrijke denkers over dit thema. Kloek duidt mooi de recente discussie omtrent het thema feminisme als onderdeel van een bredere activistische stroming! Ze lijkt wat terughoudend om hier zelf stelling in te nemen. Hoewel ze wel wat laat doorschemeren is dat natuurlijk ook niet het idee van dit boek. Had echter best gemogen!

[Mees · Rating 4 out of 5]

Kloek kiest in deze introductie van het feminisme voor een historische en (vooral) Nederlandse insteek. Ze schrijft helder en is op een fijne manier kritisch zonder haar eigen mening door te drammen. Het boek laat mooi zien hoe een emancipatiebeweging zich kan ontwikkelen; onder andere doordat verschillende generaties zich op verschillende thema's richten. Ondanks die veranderlijkheid denk ik dat Kloek terecht ook een constante ziet, namelijk die van de keuze die steeds gemaakt moet worden tussen het streven naar gelijkheid en het streven naar gelijkwaardigheid. Oftewel: moeten de verschillen tussen 'het mannelijke' en 'het vrouwelijke' worden afgeschaft, of moet er vooral meer waardering komen voor 'het vrouwelijke'? Die spanning tussen gelijkheid en gelijkwaardgheid lijkt mij ook bij andere emancipatiebewegingen een rol te spelen, waardoor dit boek eigenlijk meer te vertellen heeft dan alleen over feminisme. Dat geldt ook voor de manier waarop zulke bewegingen de maatschappij kunnen veranderen, namelijk door volhardend tegen de heersende opvattingen in te durven gaan. De nadruk ligt daarbij op 'volhardend', gezien de felle tegenreactie die verwacht moet worden op de korte termijn. Maar degenen die zich hier niet door uit het veld laten slaan, kunnen op de langere termijn de samenleving echt verbeteren, zoals de feministen laten zien.

[Judith · Rating 3 out of 5]

Het boek is gericht op de geschiedenis van het feminisme waarbij vooral de focus gelegd wordt op Nederland en wat andere landen betekent hebben voor de feministische stromingen binnen Nederland.

Het boek is geschreven in chronologische volgorde en door de focus op de historische kant wordt het heel feitelijk geschreven en komt er weinig naar voren wat de schrijfster haar eigen standpunt binnen het feminisme is.

Dit geschiedenislesje heeft me niet veel stof tot nadenken gegeven. Toch heeft het wel weer een nieuwe waardig opgeroepen voor bepaalde zaken die ik nu voor lief neem. Waar zo hard voor gestreden is om überhaupt te kunnen bereiken.

[Ineke van Vlimmeren · Rating 4 out of 5]

Els Kloek doet haar naam eer aan: dit is een helder geschreven, overzichtelijk boek dat de geschiedenis van het feminisme weergeeft, vooral in Nederlandse context. De historische tijdlijn is goed, de taal correct en duidelijk, en een kritische - maar niet persoonlijke - blik wordt niet geschuwd. Eerder zet zij verschillen goed uiteen en duidt ze die. Haar “tot slot” heeft wel een een persoonlijke noot, één waarmee ik het hartgrondig eens ben.

[rrrosan · Rating 4 out of 5]

heeel veel geleerd!!

[Jan Kamstra]

https://www.linkedin.com/posts/jankam...

[Paula · Rating 4 out of 5]

Een prima overzicht van de vrouwenzaak van de middeleeuwen tot nu. Een goed startpunt met uitgebreide bronnenlijst voor wie verder wil lezen.

[Roel · Rating 5 out of 5]

Het Elementaire deeltje 83 over feminisme geschreven door Els Kloek is een heerlijk overzichtelijke tekst met highlights en beroemde namen. Een uitstekende gids.