Çelik Kanatlar Kıbrıs Üzerinde: Son Tanıkların Anlatımlarıyla Kıbrıs Barış Harekâtı’nın Hava Cephesi

by Serhat Güvenç, Levent Başara

ÇELİK KANATLAR KIBRIS ÜZERİNDE
Son Tanıkların Anlatımlarıyla Kıbrıs Barış Harekâtı’nın Hava Cephesi
(Temmuz – Ağustos 1974)
Çelik Kanatlar Kıbrıs Üzerinde, Türk havacılık tarihi araştırmacıları Levent Başara ve Serhat Güvenç’in av-bombardıman filolarında görev almış 30’un üzerinde Kıbrıs gazisiyle yaptıkları görüşmelerden oluşuyor. Serinin ilk çalışması olan Kıbrıs İçin Havalandılar “G-Günü” kitabında, harekâtın ilk günündeki hava indirme, uçarbirlik ve foto-keşif faaliyetleri anlatılmıştı. Bu kitapta ise Kıbrıs Barış Harekâtı’nın kazanılmasında en kritik rollerden birini oynayan av-bombardıman filolarının gerçekleştirdiği hava taarruzları ele alınıyor.
Kitabın odak noktasını, yakın hava desteği görevlerini icra eden pilotlar, bombardıman uçuşlarında en çok kullanılan F-100 Super Sabre uçağı ve harekâtta sarf edilen mühimmat oluşturuyor. Türk Hava Kuvvetleri’nin harekâttaki uçak kayıpları ve kayıpların nedenleri ilk kez ayrıntılı olarak inceleniyor. Rum mevzilerinin nasıl bombalandığı, kara birliklerinin bombardıman uçakları sayesinde nasıl kolayca ilerlediği, çıkarma plajına desteğe gelen Rum araç konvoylarının havadan nasıl tespit edilip imha edildiği, havadaki uçaklarla yerde ilerleyen birliklerin nasıl anlaştığı, bu haberleşmeyi sağlayan İleri Hava Kontrolörü (İHK) subaylarının neler yaptığı da okurla ilk defa paylaşılıyor.
Harekâtın ilk günü, hava indirme ve uçarbirlik harekâtları daha başlamadan çıkarma bölgesine gelen F-100 pilotları neler yaşadılar, neden vuracak hedef bulamadılar? Çıkarma kuvvetleri neden geç kaldı? Filolar arasında havada neden karışıklık yaşandı? Rumlar Türk pilotlarını nasıl aldatmaya çalıştı? Rumlar tarafından kaç uçağımız vuruldu, atlamak zorunda kalan pilotlarımız nasıl kurtuldu? Hava harekâtının tüm yükünü sırtlayan F-100 ve F-5 filolarında ve üslendikleri meydanlarda neler oldu? Günde üç sorti uçan F-100 pilotları hangi sıkıntıları yaşadı? Rum hücumbotları nasıl batırıldı? Girne’deki Türk birlikleri kendi uçaklarımız tarafından az kalsın nasıl vuruluyordu? Yunan uçakları Kıbrıs üzerine gelseydi neler olurdu? Lefkoşa Havaalanı neden ve nasıl vuruldu? Tüm bu soruların yanıtlarını, son tanıkların anlatımıyla, ilk kez okuyacaksınız.
Çelik Kanatlar Kıbrıs Üzerinde, karada savaşan birliklere havadan verilen desteği yeni bilgiler ışığında anlatıyor ve Kıbrıs Barış Harekâtı tarihinin daha doğru yazılmasına katkı sağlıyor.

416 pages, Paperback

Published December 1, 2023

Reviews

[Levent Pekcan · Rating 5 out of 5]

Sıklıkla dile getiriyorum, yakın tarihin yazıya dökülmesi çok gerekli bir iş. Gerekli, çünkü tarihi olaylarda rol oynayan kişiler hiç farkedilmeden göçüp gidiyor ve bir bakıyorsunuz ki yakın geçmişte sayılacak olayların bir tanığı kalmamış. Bu bağlamda, Levent Başara ve Serhat Güvenç'in Kıbrıs Barış Harekatı üzerine çalışmaları müthiş önem taşıyor.

Bir önceki kitap Kıbrıs için Havalandılar gibi bu kitap da ağırlıklı olarak harekat gazileriyle görüşmelerden oluşuyor. Özellikle sevdiğim bir detay, yaşlı hafızaların yanlış hatırladığı ya da karıştırdığı bazı detayları yazarların kibarca düzeltmesi.

Kitapta belki eleştirilebilecek bir nokta, görüşme yapılan ve deneyimleri anlattırılan bunca kişi sonuçta aynı harekata katılmış olduğundan, her anlatıcının büyük oranda aynı şeyleri tekrarlaması. Filanca alanın pisti bakımda olduğu için yedek pistten iniş kalkış yapıldığı gibi detayları her anlatıcı baştan anlatıyor ve bu, anlatımı biraz ağırlaştırıyor. Diğer yandan, belli ki yazarlar olayın şahitlerinin tüm anlattıklarını eksiksiz kayda geçirmeyi tercih etmişler, bu da tarih yazanlar için anlaşılabilir bir tercih.

Sonuçta, bir önceki kitapla birlikte bu kitap bulunmaz birer hazine haline geldiler. Edebiyat sevenler için uygun bir okuma denemez, ancak havacılık ya da tarih meraklılarının kaçırmaması gereken eserler bunlar.

[VOLKAN ÖZKAN · Rating 5 out of 5]

Kıymetli bir eser. Kıbrıs savaşı gibi tarihi bir dönüm noktasını ele alan az sayıda eserden biri. Yazar ekibi keşke Kıbrıs’taki kara harekatını da konu alan bir kitap kaleme almayı düşünse, yine ilgiyle okunur.

[Caglar Tukel · Rating 5 out of 5]

Kıbrıs Barış Harekâtı'nı büyük bir zafer olarak hatırlıyoruz; ancak bu zafer, aslında yokluklar, özveriler ve vatanseverlikle örülmüş büyük bir kahramanlık hikayesidir. Harekât sırasında doğru dürüst kayıt tutulmamış, çok az sayıda fotoğraf çekilebilmiş. Bu nedenle harekata katılanların anıları, olayları anlamak açısından son derece kıymetli.

Kitap, harekata katılan savaş uçağı pilotlarının hatıralarını aktarıyor. Aynı olaylar, bazen farklı pilotlar tarafından farklı şekilde anlatılıyor. Olaylar aynı olsa da her pilotun sunduğu farklı bakış açıları ve eklediği yeni bilgiler, anlatımı zenginleştiriyor. Özellikle hava desteği, harekâtın başarısındaki en kritik unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.

Kitapta uçaklar, silahlar ve hava kuvvetlerine dair birçok ilginç detay yer alıyor. Resmi kaynaklardan yazılmış tarih kitapları yerine, birinci elden deneyimlerin anlatıldığı bu eser, görüşülen pilotların artık yavaş yavaş aramızdan ayrılması karşısında tarihe bırakılmış değerli bir kayıt niteliği taşıyor.

[Maydaypc · Rating 5 out of 5]

Tarihimizde önemli bir yere sahip bir döneme ait çok kıymetli bir kaitap. Olayların üzerinde yıllar geçtikten sonra bilgi toplamanın sıkıntıları kitabı kurken farkediliyor. Anlatılanların diğer tabıkların anlattıkları ile karşılaştırılıp gerekli yerlerde düzeltmelere yer verilmesi çok güzeldi. Zevkle okuduğum bir kitap oldu.

[Batuhan · Rating 5 out of 5]

Sanki o dönemin içindeymiş gibi hissediyorsunuz, bilgiler açısından da çok güzeldi.