Jump to ratings and reviews
Rate this book

Voorbij Niemandsland

Rate this book
Viktor is elf wanneer hij in Ljubljana met zijn moeder in de internationale trein stapt. De bestemming is een geheel nieuwe wereld, Nederland geheten. Om te overleven moet hij zich aanpassen aan zijn nieuwe omgeving en een Nederlander zien te worden. Maar dat blijkt geen gemakkelijke opgave. Hij wordt op school gepest, verlaat het vwo zonder diploma, wordt fabrieksarbeider, raakt werkloos. Pas na vele jaren van vernedering, eenzaamheid en armoede lukt het hem om voor een Nederlander tussen de Nederlanders door te gaan. Tot de oorlog op de Balkan alles weer overhoopgooit.

Voorbij niemandsland is een autobiografische roman over migratie, ontheemding, een schurende vader-zoonrelatie en het diepgewortelde verlangen om ergens thuis te horen. Igor Znidarsic is een Nederlandse journalist en schrijver met Sloveense roots. Hij publiceerde onder meer in HP/De Tijd, NRC, Playboy en De Groene Amsterdammer. Hij schreef eerder twee romans en drie thrillers, waarvan er twee werden genomineerd voor de Gouden Strop.

320 pages, Paperback

First published November 20, 2023

8 people want to read

About the author

Igor Znidarsic

9 books3 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
3 (23%)
4 stars
5 (38%)
3 stars
5 (38%)
2 stars
0 (0%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
Profile Image for Inge Janse.
310 reviews81 followers
September 7, 2024
Voor iemand als ik die constant verstrikt raakt in wat er nou precies gebeurde nadat Joegoslavië uit elkaar viel én die weinig snapt van wat migratie met je doet, is Voorbij Niemandsland een gift uit de hemel. Igor Znidarsic weet heel goed het (migratie)verhaal te vertellen aan de hand van de eigen familiegeschiedenis van drie generaties Slovenen, vol duidingen van de volksaard, verliefdmakende omschrijvingen van Slovenië, en geinige eigenaardigheden van zowel Slovenen als het land van aankomst (want inderdaad, waarom pleisteren wij onze buitenmuren niet?).

Maar waar dit boek vooral heel goed in slaagt, is om duidelijk te maken hoe zwaar het leven kan zijn als kersverse immigrant die zich een land en cultuur rijk moet maken - en hoe godsonmogelijk dat kan zijn, met alle gevolgen van dien. De verhalen over Znidarsics middelbareschoolperiode zijn hartverschurend en overtuigend, waardoor ik had gewenst dat ik dit geweten had toen ik zelf in die periode zat, maar dan aan de ontvangende kant.

Ook het eeuwige conflict tussen wie je nou eigenlijk bent (waar je vandaan kwam of waar je nu bent?) dat de hoofdpersoon doorleeft werkt heel goed. Voor mij, die samenvalt met waar ie geboren is, is het tamelijk eenvoudig: het buitenland is geinig, het thuisland is thuis. Niemand die mij ooit ter verantwoording roept over wat ik nou eigenlijk ben (behalve dan met mijn naam, misschien moet ik daar eens een autobiografische roman van 900 pagina's over schrijven, enkel bestaand uit de grappen die mensen daarover *proberen* te maken). Bij Znidarsic (en al die andere migranten) gebeurt er niets anders, en dat doet iets met een mens.

Voor de klaagmuur: ik raakte soms de weg kwijt in de vele familielijnen en personages (ook al zit er aan het begin van een boek een Silmarillion-waardige familiestamboom), de overspelige relatie in Slovenië duurt mij veel te lang (chop chop jongen), en het taalgebruik is soms echt oneindig veel te aards voor mij (Znidarsic grossiert in zaken als pissen, aftrekken, lekkere wijven, kazig meuren, het zal allemaal wel waar zijn, maar als ik de lelijkste, meest prozaïsche versie van het bestaan wil ervaren, dan kijk ik wel sbs6 (bestaat dat nog?) of lees ik het AD).

Maar laat dat je vooral niet tegenhouden dit boek te lezen. Het is een lovenswaardige en geslaagde poging om duidelijk te maken hoe de oneindig diepe poelen eruit zien die te vinden zijn onder het politiek zeer pijnlijk gesimplificeerde concept van 'migratie'.
Profile Image for Anna.
280 reviews
January 25, 2024
Deze recensie verscheen eerder op mijn website.

De roman Voorbij Niemandsland van Igor Znidarsic begint met horten en stoten, maar eindigt sterk.

Igor Znidarsic (1957) is een journalist, bladenmaker en schrijver. Hij begon zijn literaire carrière in 2011 met de semi-autobiografische roman Diepgevroren makrelen. In 2014 volgde zijn tweede roman, genaamd De zevende zuster, en een paar jaar later waagde hij zich aan het thrillergenre met zijn boek De blindganger. Op dit moment keert Znidarsic terug naar het schrijven van semi-autobiografische romans met zijn meest recente werk, getiteld Voorbij Niemandsland. In dit boek verwerkt hij zijn persoonlijke ervaringen met emigreren naar Nederland in het verhaal over de familie Krt.

De elfjarige Viktor vergezelt zijn moeder op een treinreis vanuit Ljubljana, zonder enig idee waar ze naartoe gaan. Al snel wordt duidelijk dat Nederland hun eindbestemming is, waar zijn vader vol verwachting op hen wacht om een nieuw leven te beginnen. Maar voor Viktor blijkt het niet zo simpel om zich aan te passen. Op school wordt hij gepest en later in zijn leven ondervindt hij moeilijkheden om een plekje te vinden in de samenleving. Bovendien worstelt hij met de ingrijpende keuzes die zijn familieleden in het verleden hebben gemaakt. Deze keuzes werken namelijk door tot in de huidige generatie, waarbij ouders vaak onbewust hun onverwerkte trauma's overdragen op hun kinderen.

De familie lijdt aan wat de schrijver in de roman 'vertrekgekte' noemt. Ze reizen voortdurend heen en weer tussen Nederland en hun geboorteland Slovenië. Ze zijn altijd op zoek naar een plek om zich te vestigen, maar vinden nooit ergens rust:

‘Ik wilde geen tweede Boris worden met zijn verloren jeugdliefde en zijn poging om zijn onthechting te vatten in een knullig schilderij, of Anton die jaar in jaar uit in zijn Kever over de Autobahn naar zijn verloren paradijs scheurde, of Stefan met zijn nostalgische Joegoslavenclub, of mijn vader die op het punt stond om wéér, voor de derde keer in zijn leven, alles achter zich te laten. Ik wilde niet dolen door Europa, een spoor van gebroken harten, echtscheidingen, tergende heimwee, verwaarloosde kinderen en suïcidale pubers achter me latend. Ik wilde ergens horen, ergens thuis blijven.’

De hoofdvraag van het verhaal is uiteraard of Viktor in staat zal zijn om zich los te maken van de gevangenis die gevormd wordt door zijn familietrauma's, en zo ja, op welke manier hij dit zal doen.

Het eerste deel van de roman Voorbij Niemandsland blijkt moeilijk te volgen te zijn, zelfs met een toegevoegde stamboom. In enkele pagina's wordt er namelijk een overvloed aan cruciale informatie over de familie gegeven, wat voor de lezer te veel is om te verwerken. Hier rijst dan ook de vraag of Znidarsic niet beter meer ruimte had kunnen besteden aan het belichten van gebeurtenissen uit de familiegeschiedenis, aangezien deze een significant effect hebben op Viktors ontwikkeling. Het is begrijpelijk dat het als schrijver van semi-autobiografische romans moeilijk is om te bepalen welke ervaringen men meeneemt en welke men achterlaat. Mogelijk vond de schrijver het echter belangrijker om uitgebreider in te gaan op Viktors complexe groei, in plaats van zich uitsluitend op het verleden te richten. Desalniettemin blijft het feit dat de initiële hoofdstukken van het verhaal niet vlot lezen, zeker in vergelijking met de rest van het plot.

Het taalgebruik van Znidarsic is eenvoudig, zonder poëtische passages of fraai geformuleerde zinnen. Hij slaagt er echter wel in om emotie over te brengen. De tijdsprongen in het verhaal zijn goed getimed en hij weet ook momenten van lichtheid toe te voegen aan een droevig relaas. Het valt op dat Znidarsic zich strikt aan één stijl houdt en geen experimenten aangaat met bijvoorbeeld zinsconstructies. Er is nog onbenut potentieel op stilistisch vlak, dat moet worden opgemerkt.

Over het algemeen kan geconcludeerd worden dat Voorbij Niemandsland een goed geschreven roman is over een emotioneel en complex onderwerp. De roman brengt niets revolutionairs, maar de schrijver presenteert ons een prachtig verhaal over het diepgewortelde verlangen om ergens een thuis te vinden.
195 reviews1 follower
March 1, 2024
Viktor is 11 jaar als hij samen met zijn moeder op de trein wordt gezet van Ljubljana naar Nederland. Zijn vader Simon is al voorop gereisd. Een onbekend land met een onbekende taal. Hij wordt er in school gedropt en grotendeels aan zijn lot overgelaten. Zijn mooie onbezorgde leven houdt op te bestaan vanaf dat moment. Hij ploetert doorheen het leven waar hij maar moeilijk vat op kan krijgen.

Het begin van het verhaal vertelt grotendeels de geschiedenis van de grootvaders van Viktor: Jakob, (vader van Simon) en Ivan, (vader van Darinka). (Simon en Darinka zijn de ouders van Viktor) Een complex begin dat toch iets eenvoudiger kon neergezet worden, zodat de lezer minder zou moeten puzzelen. Een kleine stamboom is vooraan wel toegevoegd, in de epub helaas niet goed zichtbaar.

Zijn grootvader Jacob Krt vlucht uit Slovenië naar Nederland om er een mooie toekomst op te bouwen. Zijn vijf kinderen worden geboren in Nederland maar in 1947 besluit Jacob om terug te keren naar Slovenië. De kinderen gaan mee en komen terecht in een voor hen vreemd land Slovenië. Niet verwonderlijk dat ze dan, van zodra de mogelijkheid zich voordoet, terugkeren naar Nederland. Zo ook Simon, Viktors vader, met alle gevolgen van dien. Beide grootvaders hebben een zwaar leven achter de rug maar het is vooral de vlucht van Jakob naar Nederland, de ‘vertrekgekte’ zoals de auteur het noemt, die een hele resem van verhuizingen in gang zet. Heel frappant dat Simon dan ook hetzelfde doet met zijn zoon maar dan in omgekeerde richting: van Slovenië naar Nederland.

Daarnaast vertelt Viktor zijn belevenissen zowel in zijn geboorteland Slovenië als op het moment dat hij in Nederland uit de trein stapt. De schok is enorm, vooral omdat de taal een groot struikelblok is. Het harde leven dat Viktor noodgedwongen moet ondergaan is er ene van veel pesterijen, eenzaamheid en het gevoel nergens bij te horen. Het komt wel binnen en de schrijfwijze is ook heel meeslepend zodat je medelijden krijgt met de kleine Viktor.

Maar naast de miserie weet de auteur er toch wel wat humor doorheen te verweven. Kleine details die voor ons vanzelfsprekend zijn, maar voor ‘vreemden ‘ uit de Balkan toch wel verrassend zijn. Zo is er het gebruik van de vele verkleinwoordjes, de directheid van Nederlanders terwijl de Slovenen alles mooi inpakken om niet zo grof over te komen,.. ook de opvattingen van Slovenen over de westerlingen en hoe de vrouwen de mannen zien. Tal van kleine obstakels die het allemaal nog ingewikkelder maken en waar je als lezer zelfs niet bij stil staat, tot nu…

De gebeurtenissen uit zijn jeugd worden afgewisseld met zijn leven in de huidige tijd waarbij hij nog altijd dolend tussen Nederland en Slovenië zoekende is naar zijn echte thuis. Zijn werk als journalist als excuus gebruikend, trekt hij naar Slovenië om er verslag uit te brengen over de strijd voor de onafhankelijkheid van Slovenië. Heel interessant hoe de auteur deze geschiedenis in het verhaal verwerkt. Helaas is de situatie nog altijd brandend actueel, maar het wordt klaar en duidelijk overgebracht met de gevoelens en gemoedstoestand van Viktor en de tweestrijd dat dit bij hem teweeg brengt.
Waar het in het begin nog wat zoeken en aftasten is waar de auteur naartoe wil, valt daarna wel alles mooi op zijn plaats en gaat de zoektocht verder naar zijn ware identiteit en zijn echte thuis. Nu snap je als lezer beter waarom die geschiedenis van de grootouders zo belangrijk was in het begin van het verhaal. Het is iets dat in gang is gezet en dat bepalend zal worden voor zijn hele verdere leven.

Een interessante en leerrijke vertelling waarbij zoveel elementen die wij als vanzelfsprekend ervaren, toch een waar hindernissenparcours vormen voor niet-ingeburgerde mensen. Een punt die duidelijk wordt overgebracht en die wel aandacht verdient. Een moeizame tocht die veel doorzettingsvermogen eist met veel dieptepunten bij de start maar uiteindelijk toch voldoening geeft wanneer de ‘bergen’ in het vlakke Nederland overwonnen worden.
Een absolute aanrader, aangrijpend maar toch sereen verteld en het helpt enorm om ook een beter inzicht te krijgen in de toestand van het voormalige Joegoslavië en vooral de impact dat dit allemaal heeft op de bevolking en de volgende generaties…
4,5 sterren

203 reviews1 follower
December 17, 2023
Het boek begint op het moment dat de elfjarige Viktor de trein instapt naar een bestemming die zijn leven voorgoed zal doen veranderen: Nederland. Hij wordt uit zijn vertrouwde omgeving weggerukt en zal zichzelf opnieuw moeten uitvinden in een voor hem totaal onbekende omgeving waar hij de taal niet spreekt. Op dat moment is de reden van het vertrek nog niet bekend maar al snel kom je er achter wat de familie van Viktor heeft doen besluiten om zich in Nederland te vestigen.
Je leert meer over het leven en de worstelingen van Viktor aan de hand van verschillende verhaallijnen. Het ene moment lees je over de jeugd van Viktor, het volgende moment lees je over de ‘opgegroeide volwassen’ Viktor in de huidige tijd. Ook word je meegenomen in de familiegeschiedenis aan de hand van verschillende levensverhalen. De rode draad in de familie is de hunkering naar een nieuw leven wat Viktor uiteindelijk “de vertrekziekte” van zijn familie noemt.
Het is een aangrijpend levensverhaal waarin je de pijn die Viktor ervaart tijdens zijn eerste jaren in Nederland, zelf voelt door de wijze waarop de gedachten van Viktor aan het papier zijn toevertrouwd. Zijn worsteling om te kunnen aarden in Nederland en zich geaccepteerd te voelen worden uitgebreid beschreven. Een zin als “Kom je bij ons” is voor hem van levensbelang. Het moment dat deze zin wordt uitgesproken, blijkt een kentering in zijn leven teweeg te brengen. Al is dat niet van eeuwige duur en blijkt ook de oudere Viktor nog steeds op zoek te zijn naar erkenning en acceptatie. Zo keert hij uiteindelijk tijdelijk terug naar zijn geboorteland en dan begint zijn worsteling opnieuw. Is hij een Nederlander of is hij een Sloveen? Of is het beiden?
Hoewel sommige passages zeer pijnlijk zijn om te lezen, valt er ook een vleugje humor in het boek te ontdekken. Bijvoorbeeld hoe een buitenstander naar de Nederlandse samenleving kijkt.
Viktor groeit op in een periode dat Slovenië toewerkt naar onafhankelijkheid. Gedurende het hele boek krijg je dan ook regelmatig feiten voorgeschoteld over Slovenië en de Balkanoorlog. Ik vond dat zelf zeer interessant om te lezen omdat veel zaken voor mij nog niet bekend waren. Ook wist ik bijvoorbeeld niet dat in de jaren van de mijnbouw in de 20ste eeuw al veel Joegoslaven naar Limburg getrokken waren. Ook ben ik geschrokken van het gegeven dat er in de vorige eeuw totaal geen aandacht was voor nieuwkomers die zich in Nederland vestigden. Ook was er op school geen aandacht voor migrantenkinderen.
Met dit boek geeft Igor Znidarsic op een meeslepende wijze een inkijk in de worsteling van een immigrant in Nederland en hoe eenzaam het proces om te kunnen aarden kan zijn. Ik heb dit boek met moeite weg kunnen leggen en het dan ook in één weekend uitgelezen. Een aanrader, zeker als je geïnteresseerd bent in dit onderwerp.

Ik las dit verhaal dankzij een recensie-exemplaar van Uitgeverij September. Dank daarvoor!
245 reviews5 followers
April 2, 2024
Viktor is nog jong als hij met zijn moeder zijn vaderland verlaat en vertrekt naar Nederland. Op weg naar zijn vader die dan al enige tijd woont en werkt in Nederland. Daar moet hij maar zijn eigen weg vinden, maar makkelijk gaat het niet. Viktor spreekt de taal niet, hij wordt gepest en heeft moeite om zijn plek te vinden in Nederland. Hij voelt zich eigenlijk nergens thuis.

Het boek begint met de voorgeschiedenis van Viktor. Over hoe zijn beide opa’s naar Nederland vertrokken op zoek naar een beter leven. Zijn ene opa (Jakob) bouwt er een leven op en krijgt 5 kinderen die allen in Nederland geboren worden. Alleen verhuist Jakob later terug naar Slovenië met zijn gezin. Niet alle kinderen kunnen aarden in Slovenië, zo ook de vader (Simon) van Viktor.

Ik had in het begin van het boek moeite om te begrijpen wie nou wie was. Maar ook van wie je de geschiedenis las. Later in het boek ging het voornamelijk over Viktor en had ik daar geen moeite meer mee. Het leven van Viktor werd later in het verhaal afgewisseld van het heden naar het verleden en weer terug. Hierdoor kon je een blik werpen op het verleden van Viktor waardoor je begreep hoe Viktor zo is geworden. Het karakter van Viktor is dan ook zeer goed neergezet.

Igor heeft met het boek een duidelijk beeld geschetst van iemand die opzoek gaat naar een nieuw thuis. Oftewel Voorbij Niemandsland. Wat ik ontroerend vond was dat Viktor zich ontheemd voelde. Hij was geen Nederlander maar ook geen Sloveen meer. De schrijfstijl was prachtig en fijn en ook de geschiedenis blijft niet onbelicht. Tot op de dag van vandaag is er een verdeeldheid in het land, die nog steeds lijdt tot incidenten. Deze geschiedenis vond ik zelf minder interessant omdat ik het begin van deze strijd niet heb meegemaakt en daardoor zeiden bepaalde delen mij dan ook niks.

Voorbij niemandsland is een autobiografisch roman, die zeker geschikt is voor mensen die zich zouden willen inleven in buitenlanders die zich hier proberen te vestigen. En ook die wat meer inzicht willen in de geschiedenis van Joegoslavië.
3,5 *
Displaying 1 - 5 of 5 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.