The Lion of Flanders

by Hendrik Conscience

The romanticized story of the Battle of the Golden Spurs in Kortrijk, a military confrontation between France and Flanders on 11 July 1302 during the Franco-Flemish War (1297–1305). It is generally regarded as the masterpiece of Conscience, which earned him the title "the man who taught his people to read".

Genres: Fiction, Classics, Historical Fiction, Belgium, Historical, Dutch Literature, Literature

604 pages, Paperback

First published January 1, 1838

About the author

Henri (Hendrik) Conscience was een Vlaamse schrijver. Hij staat in Vlaanderen bekend als "De man die zijn volk leerde lezen".

Hendrik Conscience in de Nederlandstalige Wikipedia

Hendrik Conscience in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

Hendrik Conscience bij "Schrijversgewijs"


Henri (Hendrik) Conscience was a Flemish writer. In Flanders he is remembered as 'The man who taught his people to read'.

Hendrik Conscience in the English Wikipedia

Reviews

[Gijs Grob · Rating 5 out of 5]

Meeslepende historische roman over de Guldensporenslag (1302). De personages zijn zo zwart-wit als iets, het boek is ongegeneerd nationalistisch, hyper-romantisch en zelfs pathetisch (met name in de dweperige liefdesscenes tussen Machteld en Adolf, waarin Conscience zich teveel lijkt mee te voeren door de hoofse literatuur van de 13e eeuw), maar Conscience is een meesterverteller en met gemak leidt hij ons recht in de middeleeuwen en in welgekozen, goed 'geënsceneerde' hoofdstukken naar het onvermijdelijke einde.

Terecht een klassieker van de Vlaamse literatuur, en dat zou deze (Conscience schrijft in het Nederlands, niet in het Vlaams) voor de Nederlandse ook moeten zijn, want dit boek is een stuk spannender en leesbaarder dan alles wat er toentertijd in Nederland verscheen.

[Toby Simmons · Rating 5 out of 5]

I stupidly told some Belgian colleagues that I'd never even heard of a good book written in Flemish - they served me up with the daddy of them all. Unputdownable

[Manuel Alfonseca · Rating 3 out of 5]

DUTCH: Een klassieker. Het was moeilijk om het te lezen in het Vlaamse origineel met de vroege negentiende-eeuwse spelling. Veel woorden komen niet voor in mijn Nederlandse woordenboek.

ENGLISH: A classic. It was hard to read it in the Flemish original with the early nineteenth century spelling. Many words don't appear in my Dutch dictionary.

ESPAÑOL: Un clásico. Fue difícil leerlo en el flamenco original con la ortografía de principios del siglo XIX. Muchas palabras no aparecen en mi diccionario holandés.

[Merel Rolf · Rating 4 out of 5]

Despite an utterly annoying lovestory and remarks about the cowardness of women in general, a fascinating epic story about the Guldensporenslag between Flanders and France in 1302. Offers a whole new perspective on the Flanders of today, Flanders in 1838 (when the book was written) and The semi-national holiday on July 11. Many of the sites in the book can still be visited.

[Kristel · Rating 3 out of 5]

Read this in 2014. I enjoyed it but for some reason did not take any notes or review it. It wasn't a hard read. I found it engaging.

[Inge · Rating 4 out of 5]

De Leeuw van Vlaanderen - Hendrik Conscience

Conscience has written around 70 books, but his most famous one is the historical romantic novel The Lion of Flanders. It tells the tale of the Battle of the Golden Spurs (11th of July 1302), where the heavily armed French cavalry suffered a stunning defeat against the much lighter armed Flemish infantry. It was a glorious episode from Flanders’ history, where Flemish cities dared to rise up against the French oppressors. This all is entwined with a –sometimes too honey-sweet – love story. It’s a true epos, full of idealisations and exaltations.
It should be noted that, even though it’s a historical novel, it is only that: a novel. Conscience did research before writing his masterpiece, but that doesn’t mean it’s 100% accurate. For instance, Robert de Béthune, our hero of the hour, was actually imprisoned during the Battle of the Golden Spurs…

The Lion of Flanders was, and still is, one of the masterpieces of Flemish literature, and used to be obligatory reading at school once upon a time. Unfortunately, times have changed and The Lion of Flanders is no longer as well-known and well-read as before. I’ve had the luck of having a wonderful granddad who read the story to me, and encouraged me to read it as well. I grew up with the story, both the original and encompassed in other tales (like Whitey, by Ernest Claes), and I still read it every now and then with as much pleasure as the very first time.
It’s a very interesting read, and I wholeheartedly recommend it.

[Bernard Pauwels · Rating 3 out of 5]

Wie zei daar dat dit boek onleesbaar is? Goed, woordenschat en zinswendingen zijn gedateerd, maar heeft dat niet een zekere charme? Het boek leest naar mijn smaak nog verrassend vlot. Conscience leerde zijn volk lezen en deed dat goed. Ik zou niet meteen een ander Vlaams boek uit de 19de eeuw kunnen noemen dat in de buurt komt. Okee, de personages zijn heel erg zwartwit en de ophemeling van het Vlaamse Volk is er helemaal over, maar het boek doet het nog altijd, de geestdrift werkt aanstekelijk en de onwaarschijnlijke plotwendingen storen nauwelijks. Conscience heeft zich overigens wel degelijk goed gedocumenteerd, de algemene historische achtergrond lijkt me redelijk okee. Dat Jan Breydel in werkelijkheid niet zo'n grote rol gespeeld heeft is een detail. Conscience had gewoon een goeie sidekick nodig voor de wat bedachtzame en onooglijke (pun intended) De Koninck.

[Eva_812 · Rating 2 out of 5]

Deze historische roman gaat over de Guldensporenslag, waar ik zelf niet van op de hoogte was. De personages voelen aan als karikaturen en reageren vaak overdramatisch. Ook is het duidelijk dat de schrijver een Vlaming is, want niks wat de Fransen doen is oké en ze worden als de meest verschrikkelijke mensen ooit afgeschilderd (en daarentegen is er niemand zo nobel als een Vlaming...). Dit wordt ook letterlijk benadrukt: “de [Franse] soldaten hadden de bedoeling van hun veldheer maar al te goed begrepen en begingen daarom de gruwelijkste wandaden die men in de oorlog kan bedrijven” (p.135). Maar een Vlaming doet geen vlieg kwaad, tenzij het vanuit nobele inborst en dapperheid wordt ingeven en doen alles om de onschuldigen te sparen (aldus de schrijver, ikzelf vind het nogal een pluim in de eigen reet).
Heel erg van 1 zijde belicht dus en daarmee is het verhaal eigenlijk een beetje ongeloofwaardig.

[Wout · Rating 4 out of 5]

Goed boek! Eens je gewoon wordt aan de schrijfstijl is het erg leesbaar en goed geschreven. Prachtig hoe Conscience zonder enige bronnenkritiek de Excellente Kronieken interpreteert en deze eenzijdig voor waar aanneemt. Vrij nationalistisch, maar niet absurd voor die tijd. Groot pluspunt was hoe ik vanaf nu mensen Jan van Gistel ga noemen als ze verraders zijn. Personages overigens extreem vlak en die Machteld lijkt me echt zo irritant om mee samen te zijn. Staat boordevol clichés overigens haha. Maar eigenlijk, écht, al bij al gewoon vrij fris en spannend boek.

[Belinda Vlasbaard · Rating 3 out of 5]

3,25 sterren- Nederlandse hardcover

[Selien · Rating 4 out of 5]

Conscience is een schrijvend genie en ik vergeef hem de historische incorrectheid omdat het welbewust is en hij zijn doel behaald heeft. Hoewel, een kleine historische noot kon er wel bij ondertussen - maar ik begrijp het, het zou jammer zijn na zo'n einde.
PS. Kunnen we die romantische Vlaamse mannen die zonder schaamte hun 'tranen laten vloeien' terugbrengen aub? Het is een stap vooruit in de strijd tegen toxische mannelijkheid. Ik hou ervan hoe emotioneel ze zijn, zo.. menselijk!

[Guy Devreker · Rating 4 out of 5]

Hoe quoteer je een boek dat 200 jaar geleden geschreven werd, gaande over feiten van 500 jaar ervoor (1302) ?? Ver voor het Wikipedia en Google tijdperk moest Conscience zijn informatie halen uit oude geschriften en archieven, wat niet altijd de exacte weergave bleek te zijn van de feiten. Hoe dan ook een heel mooie verhaallijn waarin zelfs de liefde uitvoerig besproken werd. Dat de feiten zich afspeelden in mijn onmiddellijke biotoop (Brugge-Wijnendale-Kortrijk), geeft het voor mij een extra persoonlijke toets. Het boek werd geschreven in Oud-Nederlands en dat vergde toch wat concentratie. Rekening houdend met het feit dat dit boek 200 jaar geleden werd neergeschreven, een verdiende 4 sterren rating!

[Annemarieke · Rating 4 out of 5]

Ik las dit boek voor mijn studie Nederlands en vond hem erg mooi :). Ik heb sowieso een groot zwak voor verhalen over vrijheidsstrijd. Mijn favoriete scène was die waarin Breydel tot ridder geslagen wordt en dan zegt van "mag ik dit harnas uitdoen, hier kan ik niet in vechten. Kan ik niet na de slag pas ridder worden?" En dan zegt de man die hem tot ridder slaat dat hij mag aantrekken wat hij wil, maar hij is en blijft een ridder. Goed, zegt Breydel, maar dan ben ik een ridder met een bijl. Fantastische scène.
Alleen de lange beschrijvingen waren soms wel wat taai.

[Ano · Rating 3 out of 5]

“Vlaanderen de Leeuw!”

NL: Dit was een kreng om te lezen. Als ik eerlijk ben, was 50% van dit boek saai, puur omdat het moeilijke taal was en er niets gebeurde. Maar ik ben blij dat ik het gelezen heb, want het was zo'n groot iets voor mijn land! Ik hield van Machteld en Adolf <33

EN: This was a bitch to read. If I’m being honest, 50% of this book was boring purely because it was difficult language and nothing happened. But I’m glad I read it because it was such a big thing for my country! I loved Machteld and Adolf <33

[Ella D · Rating 1 out of 5]

Desastreus. Laat staan wat de inhoud betreft - het is verschrikkelijk saai geschreven en doet mij afvragen of Conscience ooit een echt gesprek heeft gehad met iemand. Doorsijpeld met misogynie en de verheerlijking van geweld. Lees gewoon de wiki van de Guldensporenslag en uw tijd is minder verspild geweest.

[Chloé Merken · Rating 3 out of 5]

Ik snap dat dit een Vlaamse klassieker is, maar ik lees hem nooit meer

[Coen · Rating 1 out of 5]

Een soort Vlaamse versie van Braveheart, maar dan zonder Mel Gibson, kilts of blauwe schmink. Wel met een ridder in een kek gouden pakkie.

Verschrikkelijk, niet om door te komen. Van 'het boek dat Vlaanderen leerde lezen' is het nu eerder 'het boek dat eenieder voorgoed van lezen afschrikt'. Misschien moet je dit verhaal 'in de tijd zien', aangezien het geschreven is op een moment dat België nét onafhankelijk van Nederland was en Vlaanderen ondergeschikt werd geacht aan Wallonië. De lezer van nu ziet echter een vreselijk langdradig en hopeloos geromantiseerd verhaal, dat volop inspeelt op een type nationalisme dat vrijwel alle problemen van de twintigste eeuw (en soms die van nu) veroorzaakte.

Lekker links laten liggen.

Sorry, Vlamingen...

[Ronny De Schepper · Rating 2 out of 5]

Zelf schreef ik destijds op de middelbare school een bespreking van De Leeuw van Vlaanderen voor Anton van Wilderode. Mijn eigen boekbesprekingen waren destijds immers niet zo “gewaagd” als ik mij “retrospectief” herinner. In mijn interview met Hugo Claus heb ik al verteld dat van Wilderode ons Claus leerde lezen (“Suiker”) en dat ik mij naar aanleiding daarvan de fameuze bloemlezing “Acht toneelstukken” heb aangeschaft (en er bijna door een andere leraar voor werd gestraft) en ik herinner mij ook dat ik hem (van Wilderode dus) een aantal titels voorlegde om daaruit een keuze te maken en dat hierbij vooral Amerikaanse schrijvers zaten zoals Tennessee Williams, John Steinbeck en Thornton Wilder (waarvan van Wilderode zei dat het voor hem allemaal o.k. was), maar als ik dan effectieve boekbesprekingen terugvind, dan gaan die over “Bei uns in Deutschland” van Ernest Claes, de “Ciske de Rat”-trilogie van Piet Bakker of zowaar dus zelfs “De Leeuw van Vlaanderen” van Hendrik Conscience.
Die bespreking van “De Leeuw van Vlaanderen” begint met een samenvatting die als volgt gaat:
De Graaf van Vlaanderen, Gwijde, zijn zoon Robrecht, bijgenaamd de Leeuw van Vlaanderen, en vele andere vooraanstaande Vlaamse edellieden zijn door de Frans koning Philips de Schone op aanraden van zijn vrouw Johanna van Navarre gekerkerd. Daarom groeit er in vele Vlaamse steden verzet tegen de Franse overheersing. Zo zijn de kopstukken in Brugge Pieter De Coninck en Jan Breydel. Er zijn allerlei verwikkelingen, waarbij men vooral opmerkt dat Machteld, de dochter van Robrecht, en Adolf van Nieuwland, een trouw en dapper ridder, elkaar beminnen.
Tenslotte heeft de beslissende strijd plaats op de Groeningenkouter op 11 juli 1302, waar de Vlamingen, op het laatste nog gesteund door een tijdelijk vrijgelaten Robrecht, de Fransen een klinkende nederlaag toedienen.
En dan begint de eigenlijke bespreking:
Het boek “De Leeuw van Vlaanderen” doet mij denken aan de figuur van James Bond, het geesteskind van Ian Fleming. Alhoewel de vergelijking op het eerste gezicht ‘tamelijk’ vreemd voorkomt, meen ik dat wel iets voor te zeggen valt. Twee van de hoofdpersonen uit het boek immers, Pieter De Coninck en Jan Breydel, incarneren respectievelijk de geestelijke en de fysische superioriteit van de beruchte 007, terwijl het enthousiasme van Conscience de nodige onwaarschijnlijkheden uit de weg ruimt, die Fleming – als een praktische geest uit de twintigste eeuw – weet op te lossen met uitvindingen die nog moeten worden uitgevonden. U ziet het: de tijden veranderen, maar in feite blijven zij identiek, maar met een ander kleedje aan.
Nog nooit heb ik zoveel aantekeningen moeten maken bij een boek dan nu. Het begon al met de titel. Deze is niet zo eenvoudig als het wel schijnt. Mijn zevenjarige overtuiging is bij deze x-ste lezing de kop ingedrukt. Immers steeds heb ik de overtuiging gehad dat de benaming “De Leeuw van Vlaanderen” wilde uitdrukken: het Vlaamse volk dat met zijn klauwen naar de Franse overheersers sloeg, de strijdvaardigheid van ons volk dus. Nu ben ik echter van mening dat het enkel, of toch voornamelijk, op Robrecht van Bethune slaat. (“Ja,” schrijft AvW in de marge) Alhoewel hij zelden in het verhaal voorkomt is hij immers overal met zijn geest vertegenwoordigd.
Verder kan men alle mogelijke op- of aanmerkingen maken. Ik zal bijgevolg soms nogal eens van de hak op de tak springen. Meest in het oog springend en die Conscience ten goede komen zijn volgens mij: het feit dat hij zo prachtig, zo aanschouwelijk, zo “volks” beschrijft, dat hij niet enkel de eeuw waarin het verhaal zich afspeelt uitstekend weet te evoceren, maar dat hij zelfs de indruk geeft een eigentijds verhaal te schrijven. Ik denk hier bijvoorbeeld enkel maar aan de frequent voorkomende ridderstoeten, waarvan hij de kostbare versieringen uitvoerig beschrijft (cfr.”Heer Halewijn”).
Het werk is verder duidelijk “gekleurd”, maar zelfs indien men geen flamingant is, sleept het je daardoor mee in een onstuitbaar dynamisme. De “frisse” toneeltjes zijn legio. Ik heb het meest “genoten” van een klein detail, dat echter overduidelijk de militaristische inhoud illustreert, namelijk: Breydel gooit een Frans soldaat door het raam, deze wordt op goedendags opgevangen en daarna verder met knotsen verpletterd. Lust u nog wat gebakjes…?
Het gevecht tussen Breydel en Leroux wordt méér gebruikt om de gewelddadigheid te onderlijnen, maar dat vind ik toch maar klein bier tegenover deze “blijken van menslievendheid”.
Waarom meen ik dat dit Conscience ten goede komt? Omdat hij dit met zijn eigen kenmerkende stijl, overlopend van overdrijvingen, zo prachtig beschrijft. Niet omdat ik van dat soort baldadigheden houd.
Ten laatste dan: de zeer goede typering van de karakters van Jan Breydel en Pieter De Coninck. De eerste, open, reageert zoals zijn hart het hem op het moment zelf ingeeft; de tweede, meer gesloten, overweegt al zijn daden en weet zich te beheersen.
De keerzijde van de medaille is onder meer het procédé dat hij tot in den treure aanwendt, namelijk eerst een beschrijving geven van de plaats waar de actie zich gaat afspelen, zodat de intrige totaal doorzichtig wordt.
Verder dan nog dikwijls te sentimenteel. Denken we maar aan Robrecht en Machteld te Nieuwenhove, een keurig staaltje van de stoere ridders die om de haverklap wenen.
Minder belangrijke zaken die mij opvielen waren bijvoorbeeld dat de liefde tussen Machteld en Adolf zeker in de aanvang niet zo “ideaal” was als Conscience het ons wil voorstellen (Machteld bemint Adolf vooral omdat hij zijn leven in de weegschaal werpt voor haar vader); dat de persoon van de oude Gwijde op een nogal dubbelzinnige manier wordt behandeld en dat hij een zeer levendige, Homerische beschrijving geeft van de eigenlijke slag (typisch: “De pijlen verduisterden de zon”).
Wat de onpartijdigheid betreft: ondanks het feit dat het boek onvermijdelijk sterk flamingantisch is, weet Conscience toch soms te tegenstanders te waarderen. Zo viel mij onder meer op: het plan der Fransen is ontdekt, maar zij zien er toch niet van af “want het waren ridders en moedige mannen”.
Johanna van Navarre daarentegen kan werkelijk niets goed doen. Ook schijnen volgens de auteur enkel de Fransen te moorden uit lust, maar dan vraag ik mij af hoe hij het gedrag der beenhouwers van Breydel verklaart.
Om te sluiten heb ik een bepaalde uitspraak van de “wijze” Pieter De Coninck genoteerd. Hij stelt eerst een verstandige vraag: “Wie geeft soldaten de macht om te doden?” Maar dan geeft hij zichzelf een antwoord dat al mijn illusies in duigen slaat: “De koning.” Ik houd met deze uitspraak op, omdat men ze kan vergelijken met mijn mening over dit werk: het doet vele illusies groeien, maar – dikwijls door een kleinigheid – worden deze vaak de kop ingedrukt, zodat ik mij niet goed durf uitspreken over mijn persoonlijke quotering.
(De “quotering” van AvW was 9/10.)

[Jason Callewaert · Rating 4 out of 5]

A surprisingly enjoyable read. Conscience has the reputation of actually not being a very good writer, but anyone who picks up this book will beg to differ. Conscience is a master in storytelling and many of his descriptions are rich and awe-inspiring. This work of historic fiction avant la lettre takes you to a glorified, but exactly because of that captivating past.

Don't be fooled by the ones who tell you it is rightwing, nationalist propaganda, but enjoy this classic story about the everyman rising against the tyranny that attempts to surpress him.

[Carlo Hagemann · Rating 3 out of 5]

Although Hendrik Conscience wrote this book some 200 years ago, it still is 'readable'. The plotpoints in the book are greatly responsible for it, whereas the descriptions of all the knights and footmen were less gripping.
I read this book as a free e-book. It is probably a scan from the paper book, and has not been proofread. Otherwise beeuhouwers might have been corrected to beenhouwers. And there were many more. A pity it is...

[Laura · Rating 5 out of 5]

This is an awesome book that is a major part of flemish pride, it was the first book written in Flemmish and describes a battle when the flemmish people drove the French out of Belgium. Its a great medieval story with battles and princesses, and being locked in towers. Chris and I read it aloud while in Belgium..

[Martine Koenders · Rating 3 out of 5]

Vlaenderen den leeuw! Wat walsch is vals is! Slaet al dood! Ouderwets heldenepos over de Guldensporenslag in 1302, met knodsen en goedendags. Grote rollen voor De Coninck, de deken van de wevers, en Jan Breydel, de deken van de beenhouwers in Brugge. De een het vernuft, de ander de brute kracht. Zo worden de fransen in de pan gehakt.

[Marc Lamot · Rating 2 out of 5]

Gelezen als 17-jarige. Bewaar er geen herinneringen aan, maar vond het destijds wel heel goed. Dertig jaar later ben ik er nog eens aan begonnen, maar dat was een afknapper. Wat blijft is jeugdsentiment.

[Jaap · Rating 5 out of 5]

One of the finest Dutch-language novels I've ever read.

[Ann · Rating 3 out of 5]

Verplichte lectuur in het 4de middelbaar. Het enige wat ik nog weet, is dat ik het wonderwel zeer leesbaar en te genieten vond.

[Guus van der Peet]

Een paar jaar geleden verscheen een artikelbundel over Conscience met de titel De Grote Onleesbare. Een blik in zijn bekendste historische roman maakt snel duidelijk waarom hij die reputatie heeft gekregen. Zoals het het Romantisch Nationalisme betaamt, zijn alle Franse personages moordenaars en verkrachters, terwijl alle Vlamingen vaderlandslievende helden zijn die voor een nogal anachronistisch idee van vrijheid vechten. Verder doet het de schrijfstijl geen goed dat Conscience is opgevoed door een Franstalige vader en analfabetische moeder: het hoogdravende negentiende-eeuwse proza wordt alleen maar lastiger leesbaar door de onnatuurlijke zinsconstructies. Dat de Guldensporenslag, die door Conscience in het Vlaams bewustzijn terecht kwam, tegenwoordig erg geliefd is onder extreemrechtse types helpt ook niet.

Maar ondanks de ruwe karakterschetsen, bombastische taal en ongelukkige associaties, heb ik De Leeuw van Vlaenderen nooit met al te veel tegenzin gelezen. Het zal wellicht hebben meegeholpen dat ik (per ongeluk) de hertaling uit 1975 las, maar Conscience weet de nationalistische passie van zijn eigentijdse België hoe dan ook aanstekelijk te maken. Toen ik las hoe de Bruggenaren het Franse garnizoen uitmoordde, of hoe Jan Breydel in een ontbloot bovenlichaam over het slagveld rent om met zijn oversized hakbijl Franse ridders in elkaar te hakken, kon ik toch wel meeleven met de emoties die Conscience moet hebben gevoeld toen België een paar jaar eerder onafhankelijk werd. Ik voel nog niet direct de behoefte om meer van hem te lezen, maar voor 400 pagina’s wist hij in ieder geval succesvol zijn emoties over te brengen.

[James Spencer · Rating 2 out of 5]

I read this because I am participating in a literary treasure hunt and needed a book written by an author from a country starting with a letter B on the Boxall 1001 books list. I had already read Bridge on the Drina (Bosnia) and was not particularly in the mood for Lispector or Coelho (Brazil) and thought an early historical fiction might be fun. Wrong. While recognizing that this is as I said, "early" historical fiction, the language is embarrassingly archaic (from the third paragraph: "The clank of their arms and the heavy tread of their horses broke the rest of the peaceful denizens the woods; for ever and anon sprang a frightened stag from out of the thicket, and fled from the coming danger as on the very wings of the wind."). I suppose this could be the interpreter's fault (he or she is not identified) but whatever, the editing on this edition is appalling. It looks like they scanned an older edition and no one even checked the result. There are several typos in every paragraph, hyphens (presumably line breaks in the original edition) remain, again more than one per paragraph, paragraph's are denoted by blank lines and quotes with <<>> rather than "". Very tiring to read and I found it slow going.

[George · Rating 3 out of 5]

3.5 stars. An interesting historical fiction novel set mainly in Bruges, Belgium during the period 1296 to 1302, describing the Franco-Flemish War. The lion of Flanders is an old warrior / leader of the Flemish people. He and his main military leaders, whilst in France to attend a meeting with the French king, are imprisoned by the French. He learns that one of his daughters has been murdered at the instigation of the French queen, in a revengeful act as one of the queen’s relatives was killed by the lion of Flanders representatives. In Bruges the French army takes over the city. There is strong resistance by the Flemish people.

An eventful novel written in a romantic style.

This book was first published in 1838.

[Wim Vandewijngaerde · Rating 3 out of 5]

Een klassieker waar ik zeker en vast mijn avonden mee kon vullen. Het vergt enige aanpassing bij het begin van de roman aan de schrijfstijl en de woordenschat, maar dat is niet zo verwonderlijk en zeker niet onoverkomelijk. Aanvankelijk wou ik deze klassieker vier sterren geven, maar Conscience strooit wat te vaak met een deus ex machina links of rechts. Ik kon me soms ook storen aan het constante god dit en god dat, maar bon, het is een boek uit de 19e eeuw die zich in het diep religieuze Vlaanderen van begin 14e eeuw afspeelt. Maar waar ik me het meest aan kon storen doorheen het ganse boek is het gezanik, gejank en geklaag van Machteld... Djeezes...

[Anna Waterschoot · Rating 2 out of 5]

Twas een oersaai boec ende ic verveelde me voortduurend. Het eenige genot dat ic ervoer, ware de leuke woordspelingen ende Consciences meenige fraaie besghryvingen.

Hy blyft alles en iedereen besghryven tot in de nuttelooste punten. Zulke deelen waren saai ende ryp om over te slaen.

"Ende die vrouw was zoo schoon, ende dat gebouw was zoo magtig, ende de Fransman was zoo dom terwyl de Vlaming gelyk een wolf in schapenvel was."

De gedighten aan't begin elks artikel waren wel vermaeckend.

Tis een goed voorbeeld van de romantiek in de letterkunde, edoch is het niet naar myne believen, derhalve geef ik het ten aller minste twee sterren.