سومین جلد از مجموعه پنج جلدی «روایت تفکر، فرهنگ و تمدن از آغاز تاکنون» با عنوان «من، به قدرت رسید» از سوی معاونت مطالعات و تحقیقات سازمان ملی جوانان منتشر شده است. این کتاب با تشریح آغاز رنسانس، به تبیین چگونگی فاصله گرفتن دنیای غرب از فضای دین و کلیسا میپردازد و نشان میدهد چگونه کلیسا قدرت خود را از دست میدهد و با جدایی از ایمان و اندیشههای خدا محوری، منٌیتهای انسانی غلبه مییابد تا زمانی که عصر انقلابها فرا میرسد. اقتصاد رنسانسی و کشف آمریکا، دین و کلیسا، هنر و ادبیات، هنر و فرهنگ، اقتصاد و صنعت، آغاز دوران جدید، نقاشی و نگارگری، اندیشههای ماکیاولی، سیاست در رنسانس، فرهنگ و اندیشه، از موضوعات و عنوانهای فرعی این نوشتار به شمار میروند.
سالهاي بعد از قرون وسطی را رنسانس (بازگشت) می نامند. سال هایی که در آن اروپایی ها بعد از هزار سال دوباره به سمت ارزش های روم و یونان برگشتند. اوایل رنسانس کلیسا هنوز پر قدرت بود اما حتی کشیش ها هم بر اساس دستورات مسیحست زندگی نمی کردند. آموزه های کتاب مقدس بین مردم رایج بود، ولی به آن عمل نمی شد. اواخر قرون وسطی سوالاتی مطرح می شد که کلیسا پاسخ قانع کننده ای برای آن ها نداشت. کم کم کلیسا قبول کرد فقط به آموزش علوم دینی (آن هم به عده ای خاص) بپردازد و طب، نجوم، اخلاق، کشور داری و ... را به دیگران بسپارد. این دیگران اما از شک شروع کردند. دوران باور و ایمان برایشان به پایان رسیده بود و دنبال فهم همه چیز با استدلال و عقل خودشان بودند. آن ها که شک می کردند به این جا رسیدند که حداقل در آن که شک می کند، نمی شودشک کرد چون «کسی هست که شک می کند!» این را دیگران پایه اندیشه و عمل شان قرار داده و بسطش دادند. در این بسط منیت انسان از همه چیز مهم تر شد، حتی از خدا و این چنین من به قدرت رسید.
در جلد سوم از مجموعه روایت تفکر، فرهنگ و تمدن، دوران رنسانس تا روشنگری در غرب مرور شده است. این جلد دو بخش اصلی دارد: بخش اول مرور و بررسی دوران رنسانس از سال 1492 تا حدود 1650 میلادی است و بحث کشف آمریکا، فرهنگ، اندیشه، دین و کلیسا و سیاست در این دوره بررسی شده است. بخش دوم با عنوان عصر انقلابها از حدود سال 1700 تا 1800 را بررسی کرده که به طور خاص بحث صنعتی شدن و تحولات اقتصادی و سیاسی و در ادامه تحول در علم، فلسفه، دین، هنر و فرهنگ در جامعه نیز بررسی شدهاند. انقلاب فرانسه از مسائلی است که در این بخش نسبتا مفصل به آن پرداخته شده است.
به نظرم هنوز جلد دو برای من جذاب ترین بود. رگه های ورود یهودی ها به هر نظام فکری فلسفی خیلس جالب هست و منتظرم تا در کتاب های دکتر عبدالله شهبازی بخونمشون.
⭕این جلد از این سری کتابها به روایتِ وضع اروپا در دوره رنسانس میپردازه دورهای که کلیسا یا کمکم به گوشه انزوا رفته و نقشی در اداره جامعه نداره یا اینکه اون هم در سرمایه داری و بورژوازی هضم شده و خودش هم بخشی از اونها شده قسمتی از تاریخ که قاره آمریکا کشف میشه و جنگ انگلستان با هلند و فرانسه برای تصاحب قاره جدید اتفاق میفته که هر کدوم برای بدست آوردن منابع جدید به جونِ هم میافتند. بخشی از تاریخ که به علت رشد و گسترش کارخانهها و افزایش تولیدات اونها، دوران اوج مصرفگرایی اروپا هست دورانی که خیلی از کشورهای اروپایی هنوز به صورت پادشاهی اداره میشوند و به دلیل فاصله طبقاتی در اکثر اونها شورش مردم اتفاق میفته برای زندگیای بهتر به نظرم اسم زیبایی برای این کتاب و برای این دوره انتخاب کردن، دورهای که در اروپا دین (مسیحیت) کنار رفت و 《"من" به قدرت رسید》
⭕بخشی از کتاب : جنگهای بسیار زیادی در این دوران اتفاق افتاد که در مقایسه با قرون وسطی، تلفات بیشتری داشت. مهمترین جنگ قرون وسطی، جنگهای صلیبی بود که کاملا مذهبی بود. اما رنسانس دوران جنگهای داخلی بود که بهخاطر کشورگشایی پادشاهان و شاهزادگان صورت میگرفت. در این زمان پادشاهان زیادی اعدام شده و حکومتها کوتاه مدت شدند. ارتشهای منظم تشکیل شد و از توپ و سلاحهای گرم برای کشتار انسانها استفاده کردند. کشورهای اروپایی با حمله به سرزمینهایی در آفریقا، جنوبشرق آسیا، آمریکای لاتین و... مستعمراتی برای خود گرفتند و ساکنان بومی این مستعمرات را اسیر و بهعنوان برده بهکار گرفتند. در این دوران بردهداری رواج پیدا کرد تا آنجا که در برخی مستعمرات نسل ساکنان بومی در حال انقراض بود. بسیاری از مردم اروپا در فقر و گرسنگی جان دادند. اروپا از نو زاده شد اما با رنج و درد بسیار. هزینه این نوزایی گذر از آرامش مذهبی و استقبال از آشوب بود.
باسمه ⚠️ با توجه به اینکه کتابهای این مجموعه پیوستگی معنایی دارن، این یادداشت رو هم در ادامه یادداشتهای مربوط به جلدهای قبلی مینویسم. کلیات، به خصوص نقاط قوت و ضعف کلی، باز هم اینجا موضوعیت داره که از تکرارش صرفنظر میکنم. 🔰 جلد سوم، مجدداً به غرب برگشته و بازه رنسانس و روشنگری رو بررسی میکنه. با توجه به اینکه انسان معاصر هنوز هم تعاملات مستقیم و غیرمستقیم زیادی با محصولات فکری و صنعتی اون دوران - به خصوص عصر روشنگری - داره، مرور جمع و جور و «نسبتاً» مفید به فایدهای هست. با این حال در برخی موارد، به ویژه مسائل اقتصادی، کمیتش خیلی لنگ میزنه: 🔰 بعضی جاها استدلال معکوس میبینیم؛ مثلاً ونیز ثروتمند شد چون سیاست دولتشهر در دست تجار بود. این در حالی هست که ابتدا ونیز ثروتمند شد و بعداً تجار با استفاده از اون ثروت، قدرت سیاسی به دست آوردن. جالبه که اصلاً یکی از عوامل افول دولتشهر ونیز، همین سیاستگذاری تجار بود... 🔰 در یه مورد دیگه هم میگه ورود طلا از مستعمرات، باعث بالا رفتن قیمتها (به جهت افزایش نقدینگی طبیعتاً) شد؛ اما قیمت زمین ثابت موند. میدونیم که الآن این مسئله ورود خارج از روند درآمد (یعنی به خاطر افزایش تولید شما نیست؛ به خاطر افزایش بهای تولید شماست) به اقتصاد، منجر به بیماری هلندی میشه. طلا هم در اون زمان، ارز جهانروا بوده دیگه. با این حال، یکی از عوارض بیماری هلندی که اتفاقاً در کوتاهمدت هم مشاهده میشه، افزایش بهای مسکن هست. چرا؟ چون ارز جهانروا امکان تأمین تقاضا از خارج رو فراهم میکنه؛ اما زمین مطلوب ساختوساز رو دیگه نمیتونه و مشکلات بعدی... به نظر میاد اینجا «علیّت» درست نیست و شاید «همبستگی» عنوان بهتری بوده باشه... 🔰 کلاً در این جلد، ضعف بارز در فهم مسائل اقتصادی مشهوده؛ مثلاً توضیح مرکانتیلیسم، ایده آدام اسمیت و حتی نهادههای تولید... 🔰 در مواردی هم بیش از حد سادهسازی شده؛ مثلاً عنوان پادشاه آلمان یا مهاجرت به ایتالیا زیاد دیده میشه. این در حال هست که کشور ایتالیا یا آلمان مدتها وجود خارجی نداشته و تبدیل به تعداد زیادی دوکنشین و دولتشهر شده بودن. توضیح بسیط نباید منجر به نتیجه غلط بشه... 🔰 و باز هم تلاشهای خستگیناپذیری در توجیه کلیسا؛ چه در حالت انفعالی و چه در حالت کنش/ واکنشی... سوالاتی که کلیسا براش پاسخ نداشت رو معلول اباحه گری بورژوازی میدونه، برای تبرئه کلیسا در مورد مقابله با علم جدید تلاش میکنه و حتی علت فساد کلیسا رو افساد جامعه میدونه...
☑️ این جلد به نسبت جلدهای قبلی شلختهتر بود؛ به این معنا که روند و روایت منسجمی نداشت و تا حد زیادی تبدیل به همون چیزی شده بود که تلاش داشت نباشه: «وقایعنگاری به جای مطالعه تاریخ»... اگه میخواین در ادامه مجموعه مطالعهاش کنین که هیچی؛ ولی به عنوان مطالعه جداگانه درباره این بازه زمانی، شاید منابع مناسب دیگهای هم باشه...
بررسی تحولات تاریخی، علمی،سیاسی، فلسفی و هنر در عصر رنسانس و روشنگری در این جلد اومده بود. انقدر این دوران پر اتفاق بود و به نظرم موثر در شرایط فعلی جامعه، که به نظرم حتی از حیث تعداد صفحات کتاب در حقش اجحاف هم شده. در مجموع از جلدهای قبلی بیشتر به دلم نشست. شاید به خاطر جذابیت خود موضوغات هم باشه البته. ولی همچنان ویرایش بد کتاب و عدم توجه به سیر تاریخی اتفاقات در متن شلختگی آزاردهنده ای به متن داده. اما تا همین حد هم از باب اینکه خیلی فشرده و اجمالی امکان بررسی جوانب مختلف تاریخی رو مهیا کرده به نظرم خوندنش برای شروع میتونه خیلی مفید باشه
یک خلاصه مفید برای شناخت رنسانس و عصر روشنگری. روند منطقی کتاب و تلاش برای نشان دادن ارتباط پدیده ها در طول تاریخ و تاثیر متقابل مولفه های تمدنی از نقاط قوت کتاب است. این کتاب (و سایر کتاب های این مجموعه) می تواند سرآغاز مطالعات در باب تمدن و تاریخ باشد، چرا که با معرفی سرفصل های تاریخی راه را برای ادامه مطالعه باز می کند