Το 1945 η Ευρώπη ήταν συντρίμμια, ρημαγμένη από τον πόλεμο, τους βομβαρδισμούς και τις μαζικές σφαγές. Ευρύτατες περιοχές της ανατολικής Ευρώπης περιέρχονταν στο σοβιετικό έλεγχο, αντικαθιστώντας τον παλιό δεσποτισμό μ' έναν νέο. Σήμερα, η Σοβιετική Ένωση δεν υπάρχει πια και οι δημοκρατίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φθάνουν μέχρι τα σύνορα της Ρωσίας.
Ο Τόνυ Τζαντ αφηγείται με σαφήνεια και πυκνότητα αυτή την πολυσύνθετη ιστορία, όπως ξετυλίγεται κάτω από τη μόνιμη σκιά του ίδιου του πολέμου: την ανόρθωση της Ευρώπης μέσα από τα ερείπια, τις αποκλίνουσες εμπειρίες της Ανατολικής και της Δυτικής Ευρώπης, την παρακμή και την πτώση του σοβιετικού καθεστώτος και την άνοδο της ΕΟΚ και της ΕΕ, το τέλος των ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών, τις μεταβαλλόμενες σχέσεις της Ευρώπης με τις δύο μεγάλες δυνάμεις που την περιβάλλουν, τη Ρωσία και την Αμερική.
Ανάμεσα απ' αυτές τις γενικές γραμμές προβάλλουν συγκεκριμένα πολιτικά γεγονότα, φαινόμενα και πρόσωπα: η δικτατορία του Σαλαζάρ στην Πορτογαλία δίπλα στην Ισπανία του Φράνκο αλλά και τη Ρουμανία του Τσαουσέσκου, ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα, οι αγώνες στη Βόρεια Ιρλανδία και στη Χώρα των Βάσκων, ο Μάης του '68 στο Παρίσι και τα γεγονότα στην Ιταλία και στην Πράγα, οι εντάσεις ανάμεσα στις γλωσσικές κοινότητες του Βελγίου, η σοσιαλδημοκρατία στις σκανδιναβικές χώρες, ο ρόλος του Τσώρτσιλ, του Στάλιν, του Φράνκο, του Μιτεράν, του Γιαρουζέλσκι, του Μπερλουσκόνι και πολλών άλλων. Σχηματίζεται ακόμη ένα μωσαϊκό από οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ιστορίες, όπως η ανάπτυξη της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, η εμφάνιση του ψυγείου και η εξάπλωση του καταναλωτισμού, η μετανάστευση και οι γκασταρμπάιτερ, ο υπαρξισμός και η παρακμή του δημόσιου διανοούμενου, ο γαλλικός και ο τσέχικος κινηματογράφος, η μπητλομανία και το πανκ ροκ...
Born in 1948, Tony Judt was raised in the East End of London by a mother whose parents had immigrated from Russia and a Belgian father who descended from a line of Lithuanian rabbis. Judt was educated at Emanuel School, before receiving a BA (1969) and PhD (1972) in history from the University of Cambridge.
Like many other Jewish parents living in postwar Europe, his mother and father were secular, but they sent him to Hebrew school and steeped him in the Yiddish culture of his grandparents, which Judt says he still thinks of wistfully. Urged on by his parents, Judt enthusiastically waded into the world of Israeli politics at age 15. He helped promote the migration of British Jews to Israel. In 1966, having won an exhibition to King's College Cambridge, he took a gap year and went to work on kibbutz Machanaim. When Nasser expelled UN troops from Sinai in 1967, and Israel mobilized for war, like many European Jews, he volunteered to replace kibbutz members who had been called up. During and in the aftermath of the Six-Day War, he worked as a driver and translator for the Israel Defense Forces.
But during the aftermath of the war, Judt's belief in the Zionist enterprise began to unravel. "I went with this idealistic fantasy of creating a socialist, communitarian country through work," Judt has said. The problem, he began to believe, was that this view was "remarkably unconscious of the people who had been kicked out of the country and were suffering in refugee camps to make this fantasy possible."
Career: King's College, Cambridge, England, fellow, 1972-78; University of California at Berkeley, assistant professor, 1978-80; St. Anne's College, Oxford University, Oxford, England, fellow, 1980-87; New York University, New York, NY, professor of history, 1987--, director of Remarque Institute, 1995--.
Awards: American Council of Learned Societies, fellow, 1980; British Academy Award for Research, 1984; Nuffield Foundation fellow, 1986; Guggenheim fellow, 1989; Pulitzer Prize in general nonfiction finalist, 2006, for Postwar: A History of Europe since 1945.
Διάβασα ένα κομμάτι 300 σελίδων από την προσφορά της Καθημερινής και πραγματικά ήταν συγκλονιστικό. Πώς η Ευρώπη ξεκινώντας από τόσες διαφορετικές κατευθύνσεις μετά τον 2ο Π.Π. φθάνει στις μέρες μας να ενοποιείται σε ένα γιγάντιο οικοδόμημα. Πώς ο χρόνος αλλάζει καθεστώτα, ανθρώπους, λαούς.Η αφήγηση του συγγραφέα καθώς και η επιχειρηματολογία του είναι μεστές και πλήρεις. Σίγουρα θα διαβάσω και το υπόλοιπο.
Το δάσος της μεταπολεμικής Ευρώπης όπως το βλέπει κάποιος από το νησί της Βρετανίας. Αλλά, τι είναι η γραμμένη, διαβασμένη και διδασκόμενη ιστορία αν όχι το πιο θανατηφόρο δηλητήριο που ποτίζει διαχρονικά η εξουσία στον απλό κοσμάκη; Κατά τα άλλα, εδώ πρόκειται για ένα εργαλείο προπαγάνδας μάλλον, παρά για οτιδήποτε άλλο. Οι λέξεις σιωνισμός και αντισημιτισμός πρωτοδιαβάζονται σε σχέση με τον Στάλιν. Η εμμονή του συγγραφέα είναι εκπληκτική. Πάνω από το ένα τρίτο του βιβλίου δαιμονοποιεί τον Στάλιν και την ΕΣΣΔ σε ένα βιβλίο που υποτίθεται αφορά στην μεταπολεμική Ευρώπη. Στα χάιλαιτς και ανάμεσα στις γραμμές: -η λέξη ολοκαύτωμα δεν υπάρχει στο βιβλίο αυτό, ��ραμμένο από έναν εβραϊκής καταγωγής συγγραφέα/ ακαδημαϊκό, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζεται ο Στάλιν σαν εκκαθαριστής των εβραίων, -η αμερικανική πολιτική ήταν αφελώς αθώα, - ο Στάλιν ήταν τρελός αυτοσχεδιαστής, χωρίς πλάνο και πρόγραμμα, -οι πρακτικές του Στάλιν και της ΕΣΣΔ όταν αντιγράφονται από την Βρετανία/Αμερική είναι υπέρ της προόδου, -το τίμημα που πλήρωσε η γερμανία για τα όργια εναντίων του ανθρώπου υπήρξαν μεταξύ άλλων η αμερικανική βοήθεια, ο επανεξοπλισμός της και η αυτοδιάθεσή της σαν ομοσπονδιακό κράτος, σε αντίθεση με την Ελλάδα για παράδειγμα που μετά την μπότα του Χίτλερ, γνώρισε την μπότα του Τσώρτσιλ και διάφορες άλλες μπότες από τ' αριστερά και από τα δεξιά γενικά ως και σήμερα, - πως αντικαθιστώντας την λέξη Σοβιετική με την λέξη Ευρωπαϊκή δημιουργείται μια Ένωση τέρας/πτώμα που η αποσύνθεσή της δεν πρέπει να υπήρχε ούτε στους χειρότερους εφιάλτες του Χίτλερ, ούτε του Στάλιν. Πάντως και αυτό το βιβλίο σε κάνει να αναρωτιέσαι πραγματικά τι διάολο έχει πάει στραβά και η πολιτική/ εξουσία διαχρονικά δεν μπορεί να προχωρήσει πιο πέρα από την κακή αντιγραφή της αρχαίας πόλης-κράτους της Αθήνας με τις αμφικτιονίες της και τα συναφή. Σίγουρα όχι η έλλειψη φαντασίας. Τι βελτίωσε την αναγνωστική μου εμπειρία; Η δισκογραφία των Impaled Nazarene.