De 21ste eeuw wordt een eeuw van superdiversiteit. De etnisch-culturele diversiteit in Europa neemt verder toe, ook al proberen regeringen verdere migratie krampachtig af te remmen. In steden als Brussel of Rotterdam vormen mensen met wortels in migratie al de meerderheid van de stadsbewoners. Volgend decennium is dat ook in Antwerpen een realiteit. Migratie verandert onze samenleving. Op een halve eeuw evolueerden we tot een echte migratiesamenleving. Stedelijkheid vandaag is leven in superdiversiteit. Die diversiteit ligt echter nog altijd gevoelig. Ze roept onzekerheid en weerstand op. We blijven denken in verouderde wij-en-zij-opdelingen, waar de werkelijkheid al veel hybrider en complexer is. Hoe verandert superdiversiteit onze samenleving? Hoe leven we samen in superdiversiteit? En stellen we de juiste vragen? Het armoederisico bij mensen van andere etnische afkomst is onaanvaardbaar hoog en vele jongeren hebben moeite om hun plek te vinden. Toch blijven de maatschappelijke debatten nog te vaak steken in achterhoedegevechten en symbooldossiers zoals de hoofddoek. Hoe kunnen we het potentieel van superdiversiteit beter tot zijn recht laten komen en de valkuilen vermijden? Want dat is de enige zinvolle optie voor morgen. Vanuit een actief pluralisme kan leven in superdiversiteit niet zonder debat, samenspraak en tegenspraak. Het vraagt wederzijdse openheid en dialoog tussen iedereen die hier woont. Het vraagt wederzijdse betrokkenheid. Want enkel samen maken we de toekomst van dit land en van onze steden.
Dit boek zou verplichte lectuur moeten zijn voor elke beleidsmaker en voor al wie een preciezer beeld wil krijgen van hoe onze maatschappij er echt uitziet. Want in de praktijk lijken politici en media de aardverschuivingen die aan de gang zijn nog altijd te negeren of te minimaliseren. Geldof schetst trefzeker hoe de "migrantenkwestie" is uitgegroeid tot een superdiversiteitskwestie: vooral in onze steden is het al lang zichtbaar dat een meerderheid van de inwoners hun wortels elders hebben. Maar zelfs achter die meerderheid gaat een ongelofelijke diversiteit schuil, zowel in etnisch-culturele achtergronden als in leef- en samenlevingspatronen. In het bijzonder het begrip transnationaliteit was een eye-opener voor mij: deze "nieuwkomers" hebben een eigen netwerk dat onze landsgrenzen ruim overstijgt, en het is dus hopeloos achterhaald om die kwestie vanuit een nationale of lokale invalshoek te benaderen.
De auteur pleit er terecht voor dat deze nieuwe situatie in de eerste plaats erkenning nodig heeft, en vervolgens een beleid dat uitgaat van respect voor die diversiteit. Ik vind het knap dat Geldof, voor iemand die toch lang zijn sporen heeft verdiend (en nog) in de partij Groen (vroeger Agalev) afstand neemt van het idealistische "verrijkingsdiscours" van de jaren '90 en trefzeker de problemen van de superdiversiteit blootlegt. Af en toe bezondigt de auteur zich aan het typisch getheoretiseer van sociologen, en ook zijn kritiek op een eenzijdig culturele benadering volg ik niet helemaal, maar ik deel zijn oordeel dat er geen weg is naast een verdere groei in diversiteit en dat die een weloverwogen, evenwichtige aanpak verdient. Uiteraard met aandacht voor rechten én plichten. (rating 3.5 stars)
Een zeer boeiende uiteenzetting van de hedendaagse multiculturele samenleving. Een grondige analyse van de sterktes en werkpunten, verschillende visies met bijhorende kritiek, en een conclusie van een goede aanpak (spoiler alert: het is niet 'eigen volk eerst'). Aanrader voor eender wie, maar in het bijzonder voor mensen in het sociale werkveld!