What do you think?
Rate this book
Biblioteka XXI wieku
Lem nie miał sobie równych, jeśli chodzi o swobodne poruszanie się pomiędzy fikcją literacką a eseistyką. Taki właśnie nastrój czytelnicy odnajdą w Bibliotece XXI wieku. To trzeci po Doskonałej próżni i Wielkości urojonej tom, który w twórczości Lema nazywa się "Apokryfami". Pisarz sprawdzał w tych tekstach różne tony, stylistyki i autorskie punkty widzenia. Parodiował i eksperymentował. Często mieszają się tu istniejące poetyki powieściowe z poważnymi dociekaniami na temat natury wszechświata, przyszłości nauki i ludzkiej cywilizacji. Lem widzi kulturę jako zbiór tekstów. Czyta je, interpretuje, ocenia i zaprasza czytelników, aby robili to samo i zderzali swoje poglądy z jego literackimi ideami. Prowadzi to do czasem ostrych, a czasem zabawnych intelektualnych spięć, między tym, co dla nas zwyczajne, a tym, co niesie nieokiełznana wyobraźnia autora.
Niniejszą edycję tworzą w istocie dwie książki: Prowokacja (pierwsze wydanie w Wydawnictwie Literackim w 1984 roku) oraz Biblioteka XXI wieku (pierwodruk w Wydawnictwie Literackim w 1986 roku) – nigdy wcześniej te dzieła nie były publikowane łącznie jako osobny tom.
Ponadto w obecnym wydaniu tekst One Human Minute ukazuje się po raz pierwszy razem z rozdziałami II i III, które wcześniej nigdy nie ukazały się w języku polskim. Rozdziały te powstały w marcu 1983 roku i zostały dołączone do niemieckiego i angielskiego wydania. Do dziś w archiwum pisarza oraz archiwum Wydawnictwa Literackiego nie natrafiono na ślad oryginalnej wersji polskiej.
Niniejszą edycję tworzą w istocie dwie książki: Prowokacja (pierwsze wydanie w Wydawnictwie Literackim w 1984 roku) oraz Biblioteka XXI wieku (pierwodruk w Wydawnictwie Literackim w 1986 roku) – nigdy wcześniej te dzieła nie były publikowane łącznie jako osobny tom.
Ponadto w obecnym wydaniu tekst One Human Minute ukazuje się po raz pierwszy razem z rozdziałami II i III, które wcześniej nigdy nie ukazały się w języku polskim. Rozdziały te powstały w marcu 1983 roku i zostały dołączone do niemieckiego i angielskiego wydania. Do dziś w archiwum pisarza oraz archiwum Wydawnictwa Literackiego nie natrafiono na ślad oryginalnej wersji polskiej.
231 pages, Paperback
First published January 1, 1986
5 people are currently reading
66 people want to read
About the author
Stanisław Lem
505 books4,521 followersStanisław Lem (staˈɲiswaf lɛm) was a Polish science fiction, philosophical and satirical writer of Jewish descent. His books have been translated into 41 languages and have sold over 27 million copies. He is perhaps best known as the author of Solaris, which has twice been made into a feature film. In 1976, Theodore Sturgeon claimed that Lem was the most widely read science-fiction writer in the world.
His works explore philosophical themes; speculation on technology, the nature of intelligence, the impossibility of mutual communication and understanding, despair about human limitations and humankind's place in the universe. They are sometimes presented as fiction, but others are in the form of essays or philosophical books. Translations of his works are difficult and multiple translated versions of his works exist.
Lem became truly productive after 1956, when the de-Stalinization period led to the "Polish October", when Poland experienced an increase in freedom of speech. Between 1956 and 1968, Lem authored 17 books. His works were widely translated abroad (although mostly in the Eastern Bloc countries). In 1957 he published his first non-fiction, philosophical book, Dialogi (Dialogues), one of his two most famous philosophical texts along with Summa Technologiae (1964). The Summa is notable for being a unique analysis of prospective social, cybernetic, and biological advances. In this work, Lem discusses philosophical implications of technologies that were completely in the realm of science fiction then, but are gaining importance today—like, for instance, virtual reality and nanotechnology. Over the next few decades, he published many books, both science fiction and philosophical/futurological, although from the 1980s onwards he tended to concentrate on philosophical texts and essays.
He gained international fame for The Cyberiad, a series of humorous short stories from a mechanical universe ruled by robots, first published in English in 1974. His best-known novels include Solaris (1961), His Master's Voice (Głos pana, 1968), and the late Fiasco (Fiasko, 1987), expressing most strongly his major theme of the futility of mankind's attempts to comprehend the truly alien. Solaris was made into a film in 1972 by Russian director Andrei Tarkovsky and won a Special Jury Prize at the Cannes Film Festival in 1972; in 2002, Steven Soderbergh directed a Hollywood remake starring George Clooney.
He was the cousin of poet Marian Hemar.
His works explore philosophical themes; speculation on technology, the nature of intelligence, the impossibility of mutual communication and understanding, despair about human limitations and humankind's place in the universe. They are sometimes presented as fiction, but others are in the form of essays or philosophical books. Translations of his works are difficult and multiple translated versions of his works exist.
Lem became truly productive after 1956, when the de-Stalinization period led to the "Polish October", when Poland experienced an increase in freedom of speech. Between 1956 and 1968, Lem authored 17 books. His works were widely translated abroad (although mostly in the Eastern Bloc countries). In 1957 he published his first non-fiction, philosophical book, Dialogi (Dialogues), one of his two most famous philosophical texts along with Summa Technologiae (1964). The Summa is notable for being a unique analysis of prospective social, cybernetic, and biological advances. In this work, Lem discusses philosophical implications of technologies that were completely in the realm of science fiction then, but are gaining importance today—like, for instance, virtual reality and nanotechnology. Over the next few decades, he published many books, both science fiction and philosophical/futurological, although from the 1980s onwards he tended to concentrate on philosophical texts and essays.
He gained international fame for The Cyberiad, a series of humorous short stories from a mechanical universe ruled by robots, first published in English in 1974. His best-known novels include Solaris (1961), His Master's Voice (Głos pana, 1968), and the late Fiasco (Fiasko, 1987), expressing most strongly his major theme of the futility of mankind's attempts to comprehend the truly alien. Solaris was made into a film in 1972 by Russian director Andrei Tarkovsky and won a Special Jury Prize at the Cannes Film Festival in 1972; in 2002, Steven Soderbergh directed a Hollywood remake starring George Clooney.
He was the cousin of poet Marian Hemar.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
September 16, 2024
7,5/10
recenzje napiszę jak zbiorę kilo myśli
recenzje napiszę jak zbiorę kilo myśli
September 1, 2012
Strange...must...re...read!
December 20, 2022
Niby super, duża wiedza Lema, wnikliwość. Ale jednocześnie nie jestem w stanie jej przeczytać - nudzi i męczy.
February 3, 2024
"Biblioteka XXI wieku" wydana końcem stycznia 2024 roku przez Wydawnictwo Literackie jest zbiorem wybranych opowiadań, które pozwalają na lepsze zrozumienie myśli, filozofii i światopoglądu Stanisława Lema. W tej nie tak dużej książeczce (233 strony) znajdziemy 4 różne - pod względem poruszanych tematów - publikacje. W tym opublikowane w 1984 roku "Prowokacje" i tytułową bibliotekę pochodzącą z jednego z tomów "Dzieł zebranych". Co interesujące, niektóre z zamieszczonych tu tekstów zostały przetłumaczone na język polski po raz pierwszy - z angielskiego czy niemieckiego. Pierwowzórów polskich dotąd nie odnaleziono.
No dobra. A o czym można tu poczytać? Cóż. Tematów poruszonych zostało sporo. W większości, powiedziałabym, typowych dla lemowskiego wszechświata, ale i wykraczających poza ramy Jego słynnych utworów. Przykłady: CETI, astrofizyczne niuanse planetogenezy i życia pozaziemskiego, budowa galaktyk, możliwości sztucznej inteligencji, (neo)hitleryzm, wojna, ludobójstwo, psychika austriackiego akwarelisty, estetyczne rozważania nad kiczem i smakiem, dziełem sztuki, etyka dobrych i złych czynów, konsumpcjonizm, polityczna perswazja, rekordy Guinessa, rachunek prawdopodobieństwa, ruletka, obsesja wymierności, rynek wydawniczy, sylwetka idealnego czytelnika, statystyka, miłość...
Wielość i rozległość poruszonych eseistycznie tematów tworzy lekki chaos. Jeśli już w coś się człowiek wgryzie, to nie trwa to długo. Na uznanie na pewno zasługuje nietypowa raczej forma pierwszych dwóch tekstów, tj. fikcyjnych recenzji książek. To znaczy... recenzje są jak najbardziej realne, autorstwa Pana Lema, ale same książki stanowiące inspiracje nigdy nie powstały. To tak, jakby teraz bookstagramowi recenzenci zaczęli pisać recki o książkach, które realnie nie istnieją (choć w sumie... niektórzy i bez przeczytania potrafią pisać o realnych książkach, więc kto wie, czy takich praktyk nie ma). Zabieg ten pozwolił pisarzowi na swoiste znieczulenie odbiorcy. Uzyskał wręcz przyzwolenie wyrażania się bez ogródek o danej sprawie, ponieważ "nie do końca wiadomo", gdzie zaczyna i kończy opinia S. Lema, a gdzie fikcyjność zmyślonego autora.
Sporo tu refleksji o życiu, społeczeństwie i kulturze. XX wieku czy astrofizyce. Niemniej, w mojej ocenie, książka może się raczej spodobać osobom, które "siedzą w temacie", znają kanon lemowskich lektur i dziabnęły ramy jego egzystencjalnej filozofii. Uzyskany wówczas obraz stanie się pełniejszy. Na pierwsze, drugie lub trzecie zetknięcie z Lemem odradzam - można by było się zrazić i niewiele z opowiadań zrozumieć bądź zdałyby się zbyt wyrwane z kontekstu. Ze względu na ww formę nie jest to też lektura typu #mustread - odkłożyłam ją na regał bez większych emocji i refleksji. Lektura w porządku, ale bez uniesień.
No dobra. A o czym można tu poczytać? Cóż. Tematów poruszonych zostało sporo. W większości, powiedziałabym, typowych dla lemowskiego wszechświata, ale i wykraczających poza ramy Jego słynnych utworów. Przykłady: CETI, astrofizyczne niuanse planetogenezy i życia pozaziemskiego, budowa galaktyk, możliwości sztucznej inteligencji, (neo)hitleryzm, wojna, ludobójstwo, psychika austriackiego akwarelisty, estetyczne rozważania nad kiczem i smakiem, dziełem sztuki, etyka dobrych i złych czynów, konsumpcjonizm, polityczna perswazja, rekordy Guinessa, rachunek prawdopodobieństwa, ruletka, obsesja wymierności, rynek wydawniczy, sylwetka idealnego czytelnika, statystyka, miłość...
Wielość i rozległość poruszonych eseistycznie tematów tworzy lekki chaos. Jeśli już w coś się człowiek wgryzie, to nie trwa to długo. Na uznanie na pewno zasługuje nietypowa raczej forma pierwszych dwóch tekstów, tj. fikcyjnych recenzji książek. To znaczy... recenzje są jak najbardziej realne, autorstwa Pana Lema, ale same książki stanowiące inspiracje nigdy nie powstały. To tak, jakby teraz bookstagramowi recenzenci zaczęli pisać recki o książkach, które realnie nie istnieją (choć w sumie... niektórzy i bez przeczytania potrafią pisać o realnych książkach, więc kto wie, czy takich praktyk nie ma). Zabieg ten pozwolił pisarzowi na swoiste znieczulenie odbiorcy. Uzyskał wręcz przyzwolenie wyrażania się bez ogródek o danej sprawie, ponieważ "nie do końca wiadomo", gdzie zaczyna i kończy opinia S. Lema, a gdzie fikcyjność zmyślonego autora.
Sporo tu refleksji o życiu, społeczeństwie i kulturze. XX wieku czy astrofizyce. Niemniej, w mojej ocenie, książka może się raczej spodobać osobom, które "siedzą w temacie", znają kanon lemowskich lektur i dziabnęły ramy jego egzystencjalnej filozofii. Uzyskany wówczas obraz stanie się pełniejszy. Na pierwsze, drugie lub trzecie zetknięcie z Lemem odradzam - można by było się zrazić i niewiele z opowiadań zrozumieć bądź zdałyby się zbyt wyrwane z kontekstu. Ze względu na ww formę nie jest to też lektura typu #mustread - odkłożyłam ją na regał bez większych emocji i refleksji. Lektura w porządku, ale bez uniesień.
January 31, 2025
Panie Lemie - dziękuję, to była jak zawsze przyjemność (choć oczywiście zwyczajowo już okupiona wysiłiem "wgryzienia się" w trudny tekst).
Inteligentna, ironiczna, dająca do myślenia - czegóż pragnąć więcej?
Nie jest to powieść. Książka stanowi recenzję 3 nieistniejących książek, ale forma recenzji staje się tylko pretekstem do powiedzenia czegoś więcej, staje się przyczynkiem do odkrywania smutnych, zatrważających, choć zarazem w jakimś przeciwnym sensie fascynujących prawd o ludzkości jako takiej. Lem jest erudytą i to pobrzmiewa w każdym napisanym zdaniu. Spekulacje w doskonałym balansie łączą się z faktografią naukową i mimo faktu, że od wydania tych recenzyjek mija prawie 45 lat, śmiem sądzić, że (może poza pierwszym) wciąż są tak samo aktualne i poruszające.
Inteligentna, ironiczna, dająca do myślenia - czegóż pragnąć więcej?
Nie jest to powieść. Książka stanowi recenzję 3 nieistniejących książek, ale forma recenzji staje się tylko pretekstem do powiedzenia czegoś więcej, staje się przyczynkiem do odkrywania smutnych, zatrważających, choć zarazem w jakimś przeciwnym sensie fascynujących prawd o ludzkości jako takiej. Lem jest erudytą i to pobrzmiewa w każdym napisanym zdaniu. Spekulacje w doskonałym balansie łączą się z faktografią naukową i mimo faktu, że od wydania tych recenzyjek mija prawie 45 lat, śmiem sądzić, że (może poza pierwszym) wciąż są tak samo aktualne i poruszające.
Displaying 1 - 6 of 6 reviews