Bài giảng lịch sử An Nam là công trình được Trương Vĩnh Ký tổng hợp và nghiên cứu từ nhiều nguồn tư liệu, viết về lịch sử Việt Nam xuyên suốt các thời kỳ, từ triều đại Hồng Bàng thị, trải qua một ngàn năm Bắc thuộc, cho đến thời kỳ đầu Pháp tiến vào Việt Nam. Tác phẩm này vốn được biên soạn nhằm mục đích giúp học trò của Trương Vĩnh Ký học ngoại ngữ thông qua lịch sử nước nhà, nên nội dung trong cuốn sách này hướng đến đại đa số người đọc phổ thông, khiến những câu chuyện lịch sử hiện lên một cách hết sức gần gũi, dễ hiểu.
Pétrus Trương Vĩnh Ký (1837 – 1898), tên hồi nhỏ là Trương Chánh Ký, sau này đổi tên đệm thành Trương Vĩnh Ký, hiệu Sĩ Tải; là một nhà văn, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục học, và khảo cứu văn hóa tiêu biểu của Việt Nam trong thế kỷ 19.
Sinh thời, Trương Vĩnh Ký được xem là một nhà bác học. Ông thông thạo 27 thứ tiếng, để lại 121 tác phẩm. Là chủ bút tờ báo đầu tiên của Việt Nam Gia Định báo. Không những thế, ông được coi là “Toàn cầu bác học danh gia” và là một trong mười tám người được thế giới bầu chọn “Thế giới thập bát văn hào”... Tuy vậy, cuộc đời ông thật lắm nỗi truân chuyên.
Theo nhà cổ ngoạn và nghiên cứu văn hóa Vương Hồng Sển: “Trương Vĩnh Ký, Trương Minh Ký, Huỳnh Tịnh Của là ba ông minh triết bảo thân, gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn, không ham “đục nước béo cò” như ai, chỉ say đạo lý và học hỏi, sống đất Tào mà lòng giữ Hán, thác không tíếng nhơ, thấy đó mà mừng thầm cho nước nhà những cơn ba đào sóng gió còn hiếm người xứng danh học trò cửa Khổng”.
Hay như tờ Nam Kỳ tuần báo đã viết: “Cụ Trương Vĩnh Ký vừa là nhà bác học và một nhà chính trị, mặc dầu nhà chính trị bất đắc dĩ... là một nhân vật lịch sử mà các lớp người sau không quyền quên lãng được”
Cuốn này kiểu sử “đại cương”, viết dễ hiểu, dễ đọc. Khi xưa viết cho học trò trường Pháp nên tình tiết cũng không rườm rà hay hoa hoè hoa sói. Nói chung là khá đầy đủ, từ thời trước Hùng Vương đến vua Tự Đức.
Kiểu khi cần tìm thời gian nào lật ra tra cứu thì oke, chứ đọc 1 lần để nhớ hay hiểu hết cũng khó, vì dẫu sao nó cũng toàn là sử kiện. Trương Vĩnh Ký cũng có 1 góc nhìn khác vì các vua triều Nguyễn nên cũng dễ có khả năng gây xung đột, nhưng dù sao đó cũng là 1 góc nhìn mà ta nên cân nhắc về chính sử.
Điểm cộng của cuốn sách là liệt kê đầy đủ các đời vua trong từng triều đại. Tuy nhiên có vẻ sơ sài, cả về văn hoá, chính sách đối nội, đối ngoại. Hơi kì lạ khi mình cảm thấy 3 cuộc chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên cũng như phần viết về Nguyễn Huệ rất sơ sài và rối rắm. Những diễn biến trong cuộc nội chiến Đàng Trong - Đàng Ngoài thì lại quá dông dài, đọc đến phát nản khiến mình phải lướt qua rất rất nhiều. Hầu như tác giả k biết nên tập trung phần nào và nên bỏ qua đâu. Có lẽ do triều Lê, Nguyễn gần với thời đại của Trương Vĩnh Ký nên ông có nhiều tài nguyên để kể về thời đại này hơn. Nhưng như đã nói, cách tập trung vào thời đại này mà không có dấu ấn rõ nét chỉ khiến mộ thứ rối rắm và khó đọc.