Van licht naar duisternis: drie vrouwen in Wenen [1900-1938]

by Kris Lauwerys

Wenen maakte aan het begin van de twintigste eeuw een tijd door van een ongeëvenaarde bloei van kunst, wetenschap, muziek en psychologie. Dertig jaar later maakten Hitler en zijn meelopers op barbaarse wijze een einde aan deze glansrijke periode.

Kris Lauwerys vertelt het verhaal van de stad door de ogen van drie vrouwen. Emilie Flöge, nu vooral nog herinnerd als de muze van Gustav Klimt, was een succesvol modeontwerpster. Milena Jesenská kennen we alleen nog als de Milena van Kafka’s brieven, maar zij was een journalist met een heel eigen stem. Auteur Veza Canetti stond in de jaren dertig bekend als een briljant talent, werd vergeten en pas in 1990 herontdekt.

Drie vrouwen die tussen 1900 en 1938 met succes een plaats veroverden in het culturele leven van de stad en die in al haar glorie, tegenstrijdigheden en ondergang van dichtbij meemaakten en mee vormgaven.

Genres: History, Nonfiction

448 pages, Paperback

First published April 30, 2024

Reviews

[Gust P · Rating 4 out of 5]

4,5*

[Angelina · Rating 4 out of 5]

Citaat van Stefan Zweig in zijn biografie van Michel de Montaigne (1942), geciteerd in dit boek, p. 322

“In tijdperken waarin de nobelste waarden van het leven, waarin alles wat ons bestaan rechtvaardigt en het zuiverder, mooier en zinvol maakt, waarin onze vrede, onze autonomie en ons aangeboren recht worden opgeofferd aan de bezetenheid van een handvol fanatici en ideologieen, zijn alle problemen voor de mens die zijn menselijkheid niet aan zijn tijdperk wil verliezen te herleiden tot deze ene vraag: hoe blijf ik vrij? Hoe bewaar ik ondanks alle dreiging en gevaar een onaantastbare helderheid van geest te midden van sektarische razernij, hoe hou ik de menselijkheid van mijn hart ongeschonden te midden van beestachtigheid?”

Een kenschetsend citaat over de menselijke waarde in tijden van oorlog…

[Nelly Trapman · Rating 5 out of 5]

Wat een boeiende vrouwen! Milena Jesenká was voor mij altijd ‘slechts’ de Milena van Kafka, en ik wist niet eens van het bestaan van een mevrouw Canetti. Inzichtgevend ook met betrekking tot de relatie tussen anti-intellectualisme, antisemitisme en antifeminisme.
Het boek is ergens bevestigend richting de mannelijke geschiedschrijving waar het kritiek op heeft, want de levens van de vrouwen ná de dood van Klimt en Kafka worden nauwelijks beschreven.
En nu wil ik alles van Zweig lezen, en Stad zonder joden van Bettauer, en Massa en macht.
(Punt van kritiek: het boek verdient een betere titel!)

[Ellen Van Tichelt · Rating 5 out of 5]

Non-fictie, maar leest als een epische roman. Heel veel bijgeleerd, maar vooral genoten. Aanrader!

[Liesbeth · Rating 5 out of 5]

Het boek beschrijft het leven van 3 vrouwen emilie, milena en veza in wenen van 1900 tot 1938 in de bloeiende kunstenaarskringen van klimt, kafka en castelli
De opkomst van het nazisme in de stad en de weerslag op burgers wordt treffend beschreven. Je voelt de angsten en benauwdheid ook zelf opkomen
De schrijver heeft gebruik gemaakt van veel bronnen, nalatenschap, brieven waardoor het verhaal beeldend en betrouwbaar overkomt
Wat moet t een klus geweest zijn om al die bronnen te gebruiken , combineren tot een verhaal.

Er worden wel veel namen aangehaald waardoor het je soms duizelt. Daar moet je gewoon overheen lezen.

Als je naar wenen gaat of net bent geweest, dan moet je dit boek lezen.!!
Je zult er veel in herkennen. Als je in wenen loopt zie je de grandeur, je herkent de straten, wijken, paleizen die genoemd worden, maar je kent door dit boek dan ook de andere kant van wenen
Leopoldstadt en jozefstad als wijken krijgen daarmee meer betekenis. Joden hebben hier hun bloeiende bestaan gehad

Dit boek geeft je een rijke kijk op de opkomst van nazisme, de invloed van lueger en de afstand tussen rijke industrielen en arme burgers.
De bloei in de kunst, psychologie en muziek leidde tot veel afgunst en onrusten

[Kim · Rating 4 out of 5]

Zeer interessant! Veel geleerd. Leuk om te lezen hoe de vrouwen van toen leefden en probeerden zichzelf te vestigen in een mannenwereld. Twee derde van het boek gaat niet over de vrouwen. Er wordt ook veel geschreven over belangrijke mannen in de geschiedenis. Zeker boeiend om te lezen net voordat je een bezoek brengt aan Wenen. Ik lees meestal fictie en dit was op momenten wel even doorbijten.

[Piet · Rating 4 out of 5]

Een kloek boek waarin veel aspecten van Wenen in de jaren 1900-`1938 worden belicht.
Aan de hand van 3 vrouwen en hun partners/ minnaars komt er veel geschiedenis voorbij. Klimt- Fögele, de kunstenaar en de modeontwerpster; Milena Jesenska en Ernst Pollak, de bevlogen journaliste en de profiteur; Veza Taubler- Calderon en Elias Canetti, de talentvolle schrijfster en de arrogante vrouwenversierder, leveren het raamwerk maar de gebeurtenissen uit hun tijd vormen de hoofdmoot. Je zou kunnen zeggen dat Wenen het voornaamste personage is dat van grote bloei en culturele hoogstand degenereerde naar een nazi-stad. Het is altijd weer droevig stemmend als je leest wat begaafde en vooraanstaande joden te verduren krijgen uit jaloezie en de behoefte een zondebok te vinden. Veel bekende namen passeren de revue o.a. Alma Mahler, Sigmund Freud, Franz Werfel, Walter Gropius. De Wiener Werkstätte krijgt veel aandacht evenals vrouwen die als schrijfster of danseres zich wisten te ontworstelen aan de door de maatschappij opgelegde rol van de mindere te zijn van de man. Het korset en de ingeregen kleding staan symbool voor het klein en onderdrukt houden van het vrouwelijk geslacht. De reform dress van Emilie Flöge bevrijdde hen uit deze dwangbuis en stond tevens aan de voet van hun emancipatie.

[Filip · Rating 4 out of 5]

Zeer goed boek over het Wenen van begin vorige eeuw. Heel goede aanvulling op De Wereld van Gisteren van Zweig. De vrouwen spelen zogezegd een hoofdrol in dit boek, maar je leert heel veel over Klimt, Kafka en Canetti, de beroemdheden die deze dames in hun bed lokten.

[Joukje · Rating 4 out of 5]

De geschiedenis van Wenen leren kennen door de verhalen van 3 vooruitstrevende vrouwen in oorlogstijd, heel mooi en beangstigend.

[Kimberley de Wolf · Rating 4 out of 5]

Geschiedenis, kunst, cultuur, feminisme, alles in 1 boek, geweldig! Soms wijd de auteur iets te veel uit in bijpersonen en namen, maar verder echt een informatief boek