Ναυαγοί

by Ρίκα Μπενβενίστε

Ιστορίες οικογενειακές και άλλες μέσα στην ιστορία του μεταπολεμικού κόσμου

Η Βουλγαρική Κατοχή αφάνισε την εβραϊκή κοινότητα της Καβάλας· κανείς δεν γύρισε από την Τρεμπλίνκα. Επέστρεψαν, μονάχα, ναυαγοί της Shoah, μερικές δεκάδες Εβραίοι που είχαν καταφέρει να διαφύγουν πριν από την εκτόπιση, ή επέζησαν από τα καταναγκαστικά έργα στη Βουλγαρία. Μέσα από την έρευνα σε ένα μεγάλο επιστολικό αρχείο, το βιβλίο αυτό ζωντανεύει τους βίους, τις φωνές και τις διαδρομές των μελών μιας σημαντικής οικογένειας Εβραίων καπνεμπόρων, αλλά και άλλων Καβαλιωτών Εβραίων. Οι ιστορίες τους φέρνουν στην επιφάνεια διλήμματα και επιλογές που σφράγισαν τον μεταπολεμικό κόσμο.

Η αφήγηση του βιβλίου παρακολουθεί τους επιζώντες να σχετίζονται, να παντρεύονται, να συνεργάζονται επαγγελματικά, να παραμένουν στον τόπο τους ή να μεταναστεύουν. Διερωτάται για τους τρόπους με τους οποίους γράφουν για όλα αυτά και εκφράζουν τα συναισθήματά τους. Για τις μεγάλες αλλά και τις μικρές χειρονομίες, για «ένα μικρό ναι, ένα μικρό όχι, που αρκούν για να εξοντώσουν ένα σύνταγμα από δραγόνους», όπως έγραφε ο Μπέκετ.

Χειρονομίες που έρχονται από μια μακρά πολιτισμική παράδοση. Τρόποι που κλονίστηκαν από το ναυάγιο και όμως επιβιώνουν για να κρατούν το νήμα μιας συνέχειας με τα προπολεμικά χρόνια, μέχρις ότου υποχωρήσουν για να δώσουν τη θέση τους σε νέους τρόπους, νέες συνήθειες, νέες μόδες, μέσα στα χρόνια εκείνα που οι δυσκολίες ήταν ευθέως ανάλογες με τις προσπάθειες και τις ελπίδες των ανθρώπων.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το επιστολικό αρχείο
Μια οικογένεια εν κινήσει
Το γενεαλογικό δέντρο: Μπενβενίστε και Σαλέμ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
Η εβραϊκή κοινότητα της Καβάλας.
1. Πριν από τον πόλεμο
Δημογραφικά
Η εβραϊκή κοινότητα της Καβάλας και η οικογένεια Μπενβενίστε
Η Καβάλα, τα καπνά και οι Εβραίοι
2. Βουλγαρική κατοχή: εκτόπιση, διαφυγή
3. Απελευθέρωση και ανασυγκρότηση
Πρώτα γράμματα
Πολιτική

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
Μεταπολεμικά διλήμματα
1. Ένας μεταπολεμικός γάμος
Όταν ο πόλεμος τελείωσε
Το «συνοικέσιο»: Ταμό και Ιρέν
Παρένθεση: Ένα άλλο ουνοικέσιο, ένας άλλος γάμος, μια άλλη οικογένεια
Ελέν και Μωρίς: Μετά τον αρραβώνα ο γάμος
Ο Μωρίς διαχειριστής της οικογενειακής περιουσίας
Συναισθήματα
2. Ο κόσμος των καπνών
Μετά τον πόλεμο
Μωρίς Μπενβενίστε: Πώς να ξαναγίνεις καπνέμπορος;
Λαζάρ Μπενβενίστε: Ισχυρός, απαιτητικός και απόμακρος εξάδελφος
Ανρί Οβαδιά: Έμπειρος διευθυντής, επίμονος διαπραγματευτής
Γιουδά Περαχιά: Ο λόγιος καπνέμπορος
Βιτάλης Λεβή: Πολυπράγμων ταξιδευτής
Χάραλντ Ασσαέλ: Κοσμοπολίτης
3. Αυτοί που μένουν, αυτοί που φεύγουν
Εβραίοι εν κινήσει
Μετά τον πόλεμο. Επιστροφή και αναχωρήσεις
Αφήνοντας πίσω την Καβάλα

ΕΠΙΛΟΓΟΣ: ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ
ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ
ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

264 pages, Paperback

First published December 1, 2023

About the author

Η Ρίκα Μπενβενίστε γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ιστορία στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ και ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στη μεσαιωνική Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, στο Παρίσι, απ' όπου έλαβε και το διδακτορικό της δίπλωμα. Έχει διδάξει στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο και στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και σήμερα είναι καθηγήτρια της ιστορίας της Μεσαιωνικής Ευρώπης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορική ανθρωπολογία της μεσαιωνικής Δύσης, την ιστοριογραφία, καθώς και την εβραϊκή ιστορία και το Ολοκαύτωμα.