Talât Paşa: Bir Örgüt Ustasının Yaşam Öyküsü

by Tevfik Çavdar

Biyografi yazma kararında olan bir kişi, tüm bu olanaksızlıklar karşısında ne yapmalıdır? Uğraşından vaz mı geçmelidir? Kuşkusuz ki hayır. Bu araştırıcının yapması gereken, elindeki sınırlı belgeleri kullanarak, belli bir model çerçevesinde olayların gelişimini tasarımlamak ve sonra bunu irdelemektir. Önerimiz araştırıcının her hangi bir vatandaşın ulaşabileceği belgelerle yetinerek çalışmasıdır. Böyle bir çalışmanın yapılabilmesi için, biyografisi yazılacak kişinin yaşadığı ortamın iyi belirlenmesi, tarihsel dönemin özümlenerek buna uygun bir davranış tasarımının (buna model de diyebiliriz) ortaya çıkarılması gerekir. Bu tasarım ortaya çıktıktan sonra, elde bulunan, yani erişilebilen, belgelerle bu tasarımın geçerliliği irdelenebilir. Şu noktaya dikkati çekmek isterim; çözüm eldeki bilgilerle soyut bir kurguyu çatmak değil, tarihin gelişim doğrultusu içerisinde tasarımlanan kurguyu belgelerle irdelemektir. Bu koşullar altında araştırıcı neyi ve niçin arayacağını daha bilinçli olarak fark edecektir.

Talât Paşa'nın biyografisine ilişkin bu denemeyi yaparken de izlediğim yol bu oldu. Talât Paşa'nın yaşadığı ortam ve dönemi incelendikten sonra, bu ortamın tarihsel gelişimi içerisinde, Talât Paşa'nın davranışlarını belirleyen değişkenlerin neler olduğu saptandı. Nihayet bu tasarımın zaman içersindeki gelişimi konusunda eldeki bilgiler irdeleme aracı olarak kullanıldı, bu kullanımın verdiği sonuçlara göre de tasarımda zorunlu değişiklikler yapıldı.

(Tevfik Çavdar, Öndeyiş'ten)

532 pages, Paperback

First published January 1, 1995