مورلی، فروید، شرلوک هلمز

by Carlo Ginzburg, مهدی حبیب‌زاده (Translator), Anna Davin (Introduction)

جستار مندرج در این کتاب با این سخن منسوب به ابی واربورگ آغاز می‌شود که «خدا در جزئیات است». در این‌جا تلاش گینزبورگ صرف تشریح رویکردی در تاریخ‌نگاری شده که بر وقایع و روابطی به‌ظاهر کم‌اهمیت تکیه دارد که معناهای نامشهودی از یک برهه یا جهان‌بینی مشخص را آشکار می‌کنند. این جزئیات، ردها یا نمایه‌های وجوهی از واقعیت‌اند که می‌توانند تصور ما از یک عصر تاریخی را دگرگون کنند. چنین تمرکزی بر جزئیات، پشتوانه‌ی شیوه‌ای است برای ترسیم یک منظومه‌ی تاریخی پردامنه که تلاقی‌گاه حوزه‌های متفاوتی از معرفت بوده و بر این اساس به تشریح یک الگو یا پارادایم شناخت منجر می‌شود که عناصر تاریخی بسیار متفاوتی را ذیل یک مجموعه قرار می‌دهد. در این الگو که ریشه‌هایش به ادوار کهن بازمی‌گردد و در دوره‌ی مدرن در قالب چندین حوزه‌ی شناخت مختلف درآمده، موضوعات مطالعه نه از طریق کاربرد قوانین تعمیم‌یافته بلکه به واسطه‌ی نشانه‌هایی جزئی درک می‌شوند که تجسم رد مشخصه‌های کیفی و ویژگی‌های فردی بر محتواهای تاریخی‌اند. از نظر گینزبورگ در واپسین سال‌های قرن نوزدهم چهره‌هایی چون جووانی مورِلی، زیگموند فروید و آرتور کانن‌دویل، به رغم تفاوت در حوزه‌های کاری‌شان و به خاطر توجهی که نثار جزئیات حاشیه‌ای به عنوان راهی برای شناخت امور نادیدنی می‌کرده‌اند، نماینده‌ی شکل‌های مدرنی از همین الگوی شناخت بوده‌اند.

157 pages, Paperback

Published January 1, 2022

About the author

Born in 1939, he is the son of of Italian-Ukranian translator Leone Ginzburg and Italian writer Natalia Ginzburg. Historian whose fields of interest range from the Italian Renaissance to early modern European History, with contributions in art history, literary studies, popular cultural beliefs, and the theory of historiography.

Reviews

[Behrang · Rating 3 out of 5]

در این کتاب گینزبورگ در تلاش است یک الگوی شناخت را معرفی کند که از زمان‌های کهن تا امروز دوام داشته است،« الگویی که گاه در تمدن باستانی به وفور به کار می‌رفته و گاه به صورت رگه‌ای حاشیه‌ای و مغفول مانده درآمده که در دوره مدرن با حوزه‌های جدیدی از معرفت گره خورده است». این الگوی شناخت یک پارادایم گمان‌ورزانه است که بیشتر بر وقایع جزئی، بی‌اهمیت و حاشیه‌ای تکیه دارد و در علوم هنرشناسی، روان‌کاوی، جرم‌شناسی بیشترین کاربرد را داشته است.
گینزبرگ این الگو را یک الگوی نشانه‌ای و به عنوان پارادایمی هم‌بسته با تفکر گزین‌گویانه که بارزترین تضاد را با تفکر نظام مند و نظام‌های فلسفی دارد، می‌داند. او بیش از گردآوری داده‌ها به تمرکز بر روابط، وقایع و جزئیاتی غریب و نامعمول علاقه‌مند است که معناهای نامشهودی از یک برهه تاریخی یا یک جهان‌بینی موثر در جامعه‌ای مشخص را آشکار می‌کنند همانند متفکران مورد ارجاع این کتاب، مورلی، فروید و شرلوک هولمز. از دید او ردها و جزئیات خرد و ناچیز، کلید فهم واقعیتی ژرف‌تر را در اختیار می‌گذارند، واقعیتی که جز از طریق این ردها و جزئیات قابل حصول و دستیابی نیست. این ردها و جزئیات برای فروید نشانه‌ها و عارضه‌های بیماری هستند برای هولمز سرنخ‌ها و برای مورلی علائم و مشخصه‌های ظریف نقاشی. به همین دلیل کتاب با این سخن ابی واربورگ آغاز می‌شود: خدا در جزئیات است.
گینزبورگ همچنین معتقد است که از این پارادایم حدس‌وگمان می‌توان در جهت ارتقا و گسترش شکل‌های هر چه ظریف‌تر و پیچیده‌تری از کنترل بر فرد و جامعه استفاده کرد. همانند استفاده انگلیس از اثر انگشت در جامعه بنگلادش و هند در زمان استعمار برای شناسایی ساکنان بومی.